Кіріспе
Адамның медициналық жағдайы. Тай-Сакс ауруы 15-хромосомадағы HEXA генінің генетикалық мутациясынан туындайды, ол гексозаминдаза А ферментінің құрамына кіретін бөлікті кодтайды. Тай-Сакс ауруының емдеуі көбінесе симптоматикалық және қолдаушы сипатта болады. Ашкенази еврейлері, Квебек провинциясының оңтүстік-шығысындағы француз канадалықтары, Пенсильвания штатындағы Ескі тәртіпті амиштер және Луизиана штатының оңтүстігіндегі каджун халқы арасында бұл ауру жиірек кездеседі. Ауру британдық офтальмолог Уорен Тейдің құрметіне аталған, ол 1881 жылы көздің торлық қабатындағы симптомдық қызыл дақ туралы алғаш рет сипаттаған; ал американдық невролог Бернард Сакс 1887 жылы жасушалық өзгерістерді сипаттап, ашкенази еврейлерінде аурудың таралу деңгейінің жоғары екенін атап өткен. Бір Tay-Sachs аллелін тасымалдаушы адамдар әдетте дені сау болады. Зерттеушілер гендік терапияны немесе фермент алмастыру терапиясын емдеудің мүмкін болатын әдістері ретінде қарастырып жатыр.
Tay–Sachs disease is caused by a genetic mutation in the HEXA gene on chromosome 15, which codes a subunit of the hexosaminidase enzyme known as hexosaminidase A. The treatment of Tay–Sachs disease is supportive in nature. In Ashkenazi Jews, French Canadians of southeastern Quebec, the Old Order Amish of Pennsylvania, and the Cajuns of southern Louisiana, the condition is more common. The disease is named after British ophthalmologist Waren Tay, who in 1881 first described a symptomatic red spot on the retina of the eye; and American neurologist Bernard Sachs, who described in 1887 the cellular changes and noted an increased rate of disease in Ashkenazi Jews. Carriers of a single Tay–Sachs allele are typically normal. Researchers are looking at gene therapy or enzyme replacement therapy as possible treatments.
Балалық
Тай-Сакс ауруы бар нәрестелер туғаннан кейін алғашқы алты ай қалыпты дамиды. Содан кейін, нейрондар GM2 ганглиозидтерімен толып кеткенде, психикалық және физикалық қабілеттердің күрт нашарлауы басталады. Бала соқыр, саңырау болуы, жұту қиын болуы, денесі әлсіреуі және паралич болуы мүмкін. Өлім көбінесе төрт жасқа дейін орын алады. Өлім көбінесе бес пен он бес жас аралығында болады. Кейінірек пайда болатын Тай-Сакс ауруының пациенттері толық мүгедектер арбасына отыруы мүмкін. 1970 және 1980 жылдарға дейін, аурудың молекулалық генетикасы белгілі болғанға дейін, жасөспірімдер мен ересектердегі ауру түрлері әрдайым Тай-Сакс ауруының түрі ретінде танылмайтын. Балалық шақтағы Тай-Сакс ауруы жиі басқа неврологиялық ауру ретінде қате диагноз қойылатын, мысалы, Фридрейх атаксиясы.
Генетика
Тай-Сакс ауруы – аутосомалық рецессивті генетикалық ауру, яғни екі ата-ана да тасымалдаушы болған жағдайда, әр жүктілікте аурумен ауыратын бала тууының 25% қаупі бар. Ауруға шалдыққан бала әр ата-анадан геннің мутациялық көшірмесін алады. Бұл мутациялар бір негіздік қосылулар мен жойылулар, сплайс фазалық мутациялар, миссенс мутациялар және басқа да күрделі үлгілерді қамтиды. Бұл мутациялардың әрқайсысы геннің ақуыз өнімін (яғни ферментті) өзгертеді, кейде оның қызметін күрт тежейді. Соңғы жылдарығы популяциялық зерттеулер мен шежірелік талдау осындай мутациялардың шағын негізін қалаушы популяцияларда қалай пайда болатынын және таралатынын көрсетті. Алғашқы зерттеулер бірнеше мұндай негізін қалаушы топтарға: Ашкенази еврейлеріне бағытталды. 11-ші экзондағы (1278insTATC) төрт негіз жұбының қосылуы HEXA генінің өзгертілген оқу тізбегіне әкеледі. Бұл мутация Ашкенази еврей халқында ең көп таралған мутация болып табылады және Тай-Сакс ауруының нәрестелік түріне алып келеді. Кейджундар. Ашкенази еврейлерінде табылған 1278insTATC мутациясы Луизиананың оңтүстігіндегі кейджундарда да кездеседі. Зерттеушілер Луизиана отбасыларының тасымалдаушыларының шежіресін 18-ші ғасырда Францияда тұрған, еврей емес жалғыз негізін қалаушы жұпқа дейін анықтады. Француз канадтықтары. Ашкенази/кейджун мутациясына байланыссыз екі мутация Францияда кездеспейді, бірақ Квебек провинциясының оңтүстік-шығысында тұратын кейбір француз-канад қауымдастықтарында және Нью-Брансуик провинциясының акадиялықтарында жиі кездеседі. Шежірелік талдау көрсеткендей, мутациялар 17-ші ғасырдың соңына дейін сирек кездесетін. 1960 және 1970 жылдардың басында, Тай-Сакс ауруының биохимиялық негізі алғаш рет белгілі болған кезде, генетикалық аурулар үшін мутациялар тікелей анықталмаған. Сол кездегі зерттеушілер полиморфизмдердің қаншалықты кең таралғанын білмеді. "Еврей тері саудагерінің гипотезасы", бір мутацияның бір популяциядан екіншісіне таралуы керек деген болжамы, сол кездегі білімді көрсетті. Алайда, кейінгі зерттеулер HEXA геніндегі әртүрлі мутациялардың көптеген түрлері ауруды тудыруы мүмкін екенін дәлелдеді. Тай-Сакс ауруы кең таралған генетикалық скрининг мүмкін болған алғашқы генетикалық аурулардың бірі болғандықтан, ол құрама гетерозигоздықтың таралуын көрсеткен алғашқы генетикалық аурулардың бірі болып табылады. Құрама гетерозигоздық аурудың әртүрлілігін түсіндіреді, соның ішінде кеш пайда болатын түрлерін. Ауру HEXA геніндегі екі байланыссыз мутацияның, әр ата-анадан біреуін мұраға алу нәтижесінде туындауы мүмкін. Классикалық нәрестелік Тай-Сакс ауруы баланың ата-анасынан ганглиозидтердің толыққанды ыдырауын тоқтатып тастайтын мутацияларды мұраға алған кезде пайда болады. Кеш пайда болатын түрлері әртүрлі мутациялық негізге байланысты туындайды. Тай-Сакс ауруы бар адамдар техникалық тұрғыдан гетерозиготтар болуы мүмкін, екі түрлі HEXA мутациясы фермент белсенділігін жояды, өзгертеді немесе тежейді. Егер пациентте әлі де бір қандай деңгейде гексозаминидаза А активтілігін қамтамасыз ететін кем дегенде бір HEXA көшірмесі болса, ауру кейінірек пайда болады. Егер ауру екі байланыссыз мутацияның нәтижесінде пайда болса, пациент құрама гетерозигот деп аталады.
Ashkenazi Jews. A four base pair insertion in exon 11 (1278insTATC) results in an altered reading frame for the HEXA gene. This mutation is the most prevalent mutation in the Ashkenazi Jewish population, and leads to the infantile form of Tay–Sachs disease. Cajuns. The same 1278insTATC mutation found among Ashkenazi Jews occurs in the Cajun population of southern Louisiana. Researchers have traced the ancestry of carriers from Louisiana families back to a single founder couple – not known to be Jewish – who lived in France in the 18th century. French Canadians. Two mutations, unrelated to the Ashkenazi/Cajun mutation, are absent in France but common among certain French Canadian communities living in southeastern Quebec and Acadians from the Province of New Brunswick. Pedigree analysis suggests the mutations were uncommon before the late 17th century. In the 1960s and early 1970s, when the biochemical basis of Tay–Sachs disease was first becoming known, no mutations had been sequenced directly for genetic diseases. Researchers of that era did not yet know how common polymorphisms would prove to be. The "Jewish Fur Trader Hypothesis", with its implication that a single mutation must have spread from one population into another, reflected the knowledge at the time. Subsequent research, however, has proven that a large variety of different HEXA mutations can cause the disease. Because Tay–Sachs was one of the first genetic disorders for which widespread genetic screening was possible, it is one of the first genetic disorders in which the prevalence of compound heterozygosity has been demonstrated. Compound heterozygosity ultimately explains the disease's variability, including the late onset forms. The disease can potentially result from the inheritance of two unrelated mutations in the HEXA gene, one from each parent. Classic infantile Tay–Sachs disease results when a child has inherited mutations from both parents that completely stop the biodegradation of gangliosides. Late onset forms occur due to the diverse mutation base – people with Tay–Sachs disease may technically be heterozygotes, with two differing HEXA mutations that both inactivate, alter, or inhibit enzyme activity. When a patient has at least one HEXA copy that still enables some level of hexosaminidase A activity, a later onset disease form occurs. When disease occurs because of two unrelated mutations, the patient is said to be a compound heterozygote.
Патофизиология
Тай-Сакс ауруы гексоаминдаза А ферментінің жеткіліксіз активтілігінен туындайды. Гексоаминдаза А – лизосомаларда табылған, сфинголипидтерді ыдырататын маңызды гидролиздік фермент. Гексоаминдаза А қалыпты жұмыс істемей қалғанда, липидтер мида жиналып, қалыпты биологиялық процестерге бөгет жасайды. Гексоаминдаза А, ерекше ганглиозидтер деп аталатын май қышқылдарының туындыларын ыдыратады; бұл ганглиозидтер ми даму кезінде өмірдің алғашқы жылдарында қарқынды түрде жасалады және ыдырайды. Тай-Сакс ауруымен ауырған науқастар мен оның тасымалдаушыларын гексоаминдаза А активтілігін өлшейтін қарапайым қан тексеруі арқылы анықтауға болады.
Диагностика
Тейс-Сакс ауруына клиникалық күдік болған пациенттерде, басталу жасы ерекшелік етпейді, бастапқы тексеру гексозаминдаза ферментінің сарысуда, фибробласталарда немесе лейкоциттердегі белсенділігін өлшеуге бағытталған ферменттік талдауды қамтиды. Тейс-Сакс ауруы бар адамдарда гексозаминдаза ферментінің жалпы белсенділігі және гексозаминдаза А-ның пайыздық көрсеткіші төмендейді. Егер адамда ферменттік белсенділіктің төмендеуі расталса, оны молекулалық талдау арқылы растауға болады. Балалық шақта басталатын Тейс-Сакс ауруы бар барлық науқастардың торлы қабығында дәрігер офтальмоскоп арқылы оңай көрінетін "алқа қызыл" макула болады. Бұл қызыл дақ – ганглиозидтердің әсерінен қызыл түспен көрінетін торлы қабықтың аймағы, оны қоршаған ганглийлік жасушалар құрайды. Хориоидтық қан айналымы осы фовеальді аймақта "қызыл" түс арқылы көрінеді, мұнда барлық торлы қабықтың ганглийлік жасушалары көру қабілетін жақсарту үшін ығыстырылады. Осылайша, бұл алқа қызыл дақ – торлы қабықтың жалғыз қалыпты бөлігі болып табылады және ол торлы қабықтың қалған бөлігінен өзгеше көзге түседі. Торлы қабық нейрондарының микроскопиялық талдауы олардың ганглиозидтердің артық жиналуынан кеңейгенін көрсетеді. Басқа лизосомалық сақтау ауруларынан (мысалы, Гоше ауруы, Ниманн-Пик ауруы және Сандхофф ауруы) айырмашылығы, Тейс-Сакс ауруында гепатоспленомегалия (бауыр мен көкбауырдың ұлғаюы) байқалмайды.
Менеджмент
2010 жылы Тай-Сакс ауруының себебін жоюға немесе оның прогрессиясын баяулатуға ешқандай емдеу болған жоқ; адамдар симптомдарды жеңілдету және инфекцияға шағу қаупін азайту арқылы өмірді ұзартуға бағытталған көмекші күтім алады. Сәбилер жұту мүмкіндігін жоғалтқанда, оларға тамақ түтігі орнатылады. Кеш пайда болатын Тай-Сакс ауруында, кейде дәрі-дәрмектер (мысалы, депрессияға қарсы литий) психиатриялық симптомдар мен құрысуларды бақылауға көмектеседі, бірақ кейбір дәрі-дәрмектер (мысалы, трициклді антидепрессанттар, фенотиазиндер, галоперидол және рисперидон) айқын қосымша әсерлермен байланысты.
Тарих
Уорен Тей мен Бернард Сакс – дәрігерлер еді. Олар аурудың қалай дамитынын сипаттап, оны ұқсас белгілері бар басқа неврологиялық аурулардан ажырату үшін диагностикалық критерийлерді ұсынды. 1884 жылы ол бір отбасында үш жағдайды байқады. Бірнеше жыл өткен соң, американдық невролог Бернард Сакс Нью-Йорк неврологиялық қоғамының басқа мүшелеріне «ми дамуының тоқтауы» жағдайы туралы хабарлағанда, осыған ұқсас нәтижелерді баяндады. Аурудың отбасылық сипаттамасы бар екенін мойындаған Сакс, оны аморативтік отбасылық ақымақтық деп атауды ұсынды. Дегенмен, оның генетикалық негізі әлі де толыққанды түсініксіз болды. Грегор Мендель 1865 жылы бұршақтардың генетикасы туралы мақаласын жариялағанмен, Мендельдің еңбегі 1899 жылға дейін басқа ғалымдар тарапынан қайта ашылмағандықтан, бір буыннан астам уақыт бойы ұмытылып кетті. Осылайша, Тай-Сакс ауруын түсіндіруге арналған Мендельдің моделі сол кездегі ғалымдар мен дәрігерлерге қолжетімді болған жоқ. 1901-1906 жылдар аралығында 12 томдық «Еврей энциклопедиясының» бірінші басылымында сол кездегі ауру туралы белгілі мәліметтер сипатталды:
Бұл ауру ең көп АҚШ-та кездеседі – отыздан астам жағдай тіркелген. Бастапқыда бұл тек еврейлерге тән ауру деп ойланған, себебі алғашқы хабарланған жағдайлардың көпшілігі орыс және поляк еврейлері арасында болған; бірақ соңғы кезде еврей емес балаларда да осы аурудың кездесетіні хабарланды. Аурудың негізгі белгілері – прогрессивті ақыл-ой және дене күшінің әлсіреуі, барлық аяқ-қолдардың әлсіздігі мен сал болуы және сары түсті макуланың симметриялық өзгерістерімен байланысты маразм. Зерттеулер көрсеткендей, аурудың этиологиясында қандастық қатынастар, сифилис, алкоголизм немесе отбасылық анамнездегі жүйке ауруларының әсері жоқ. Әзірге алдын алу шаралары табылған жоқ, ал емдеудің нәтижесі де болған жоқ, барлық жағдайлар өліммен аяқталды. АҚШ-қа еврейлердің көшіп келуі 1880-1924 жылдары ең жоғары деңгейге жетті, осы кезеңде Ресей мен Шығыс Еуропа елдерінен иммигранттар келді; бұл Америка Құрама Штаттарында нативизм (иммигранттарға деген жаугершілік) кезеңімен де сәйкес келді. Иммиграцияға қарсы болғандар Оңтүстік және Шығыс Еуропадан келген иммигранттардың американдық қоғамға сіңіп кетуіне күмән келтірді. Тай-Сакс ауруы туралы хабарлар нативистер арасында еврейлер төменгі нәсіл деген пікір қалыптасуына әсер етті. Ферменттік талдаулардың одан әрі дамуы пациенттер мен тасымалдаушыларда гексозаминдаза А және В деңгейлерін өлшеуге мүмкіндік берді, бұл гетерозиготтарды сенімді анықтауға көмектесті. 1970 жылдардың басында зерттеушілер жаңа туған нәрестелерді тексеру, тасымалдаушыларды анықтау және жүктілік алдындағы диагностикалау үшін протоколдар жасады. 1979 жылдың соңына қарай зерттеушілер GM2 ганглиозидозының үш түрін анықтады, соның ішінде Сандхофф ауруы және GM2 ганглиозидозының AB түрі, бұл тасымалдаушыларды тексеруде жалған теріс нәтижелерге себеп болатын.
It is a curious fact that amaurotic family idiocy, a rare and fatal disease of children, occurs mostly among Jews. The largest number of cases has been observed in the United States—over thirty in number. It was at first thought that this was an exclusively Jewish disease because most of the cases at first reported were between Russian and Polish Jews; but recently there have been reported cases occurring in non Jewish children. The chief characteristics of the disease are progressive mental and physical enfeeblement; weakness and paralysis of all the extremities; and marasmus, associated with symmetrical changes in the macula lutea. On investigation of the reported cases, they found that neither consanguinity nor syphilitic, alcoholic, or nervous antecedents in the family history are factors in the etiology of the disease. No preventive measures have as yet been discovered, and no treatment has been of benefit, all the cases having terminated fatally. Jewish immigration to the United States peaked in the period 1880–1924, with the immigrants arriving from Russia and countries in Eastern Europe; this was also a period of nativism (hostility to immigrants) in the United States. Opponents of immigration often questioned whether immigrants from southern and eastern Europe could be assimilated into American society. Reports of Tay–Sachs disease contributed to a perception among nativists that Jews were an inferior race. The further development of enzyme assays demonstrated that levels of hexosaminidases A and B could be measured in patients and carriers, allowing the reliable detection of heterozygotes. During the early 1970s, researchers developed protocols for newborn testing, carrier screening, and pre natal diagnosis. By the end of 1979, researchers had identified three variant forms of GM2 gangliosidosis, including Sandhoff disease and the AB variant of GM2 gangliosidosis, accounting for false negatives in carrier testing.
Қоғам және мәдениет
1971 жылы Тай-Сакс ауруын анықтау тестілеуі басталғаннан бері миллиондаған ашкенази еврейлері тасымалдаушы ретінде тексерілді. Еврей қауымдастықтары 1970 жылдардан бастап генетикалық тестілеуге қолдау көрсетті. Тай-Сакс ауруымен күрестегі табыс Израильді барлық отбасыларға тегін генетикалық тестілеу және кеңес беруді ұсынатын алғашқы елге айналдырды, сондай-ақ Израильде басқа аурулар үшін генетикалық тестілеудің ауқымы туралы пікірталас тудырды. Тай-Сакс ауруы ферменттік талдау арқылы анықталатын алғашқы аутосомдық рецессивті генетикалық аурулардың бірі болғандықтан (полимераза тізбекті реакциясынан бұрын), ол осы сияқты барлық аурулар үшін үлгі ретінде жан-жақты зерттелді, ал ғалымдар таңдау процесінің куәлігін іздеді. Гетерозиготалардың (тасымалдаушылардың) таңдау артықшылығына ие болғандығы немесе болмағандығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда. Ашкенази еврей халқындағы лизосомалық сақтаудың төрт түрлі бұзылысының болуы осы жағдайлардың гетерозиготалық тасымалдаушыларына бұрыннан таңдау артықшылығы болғанын көрсетеді. Үстемдік және жоғары үстемдік арасындағы қақтығыс. Қолданбалы генетикада (селекциялық және шаруашылық мал өсіруде) бұл пікірталас ғасыр бойы доминанттық немесе жоғары доминанттық гетерозистің (гибридтік күштің) ең жақсы түсіндірмесін бере ме деген мәселені қозғайды. Классикалық/тепе-теңдік дауы. Генетикалық өзгергіштіктің классикалық гипотезасы, көбінесе Герман Мюллермен байланысты, гендердің көпшілігі қалыпты жабайы типті және көпшілігі сол жабайы тип бойынша гомозигота болады, ал таңдаудың көп бөлігі зиянды аллельдерді жоюға бағытталған тазарту таңдауы болып табылады. Теодосий Добжанскиймен байланысты тепе-теңдік гипотезасы гетерозигоздық локустарда жиі кездесетінін және бұл көбінесе бағытталған таңдауды немесе тепе-теңдік таңдауын көрсетеді. Таңдаушылар мен бейтараптар. Теориялық популяциялық генетикада таңдаушылар эволюцияның және популяция ішіндегі өзгергіштіктің анықтамасы ретінде табиғи таңдаудың басымдылығын атап көрсетеді, ал бейтараптар Мотоо Кимураның молекулалық эволюцияның бейтарап теориясының бір түрін жақтайды, ол генетикалық дрейфтің рөлін баса көрсетеді.
Фермент алмастыру терапиясы
Фермент алмастыру терапиясының әдістері лизосомалық жинақталу ауруларын емдеу үшін зерттелді және олар Тей-Сакс ауруын емдеуде де қолданылуы мүмкін. Мақсат – бұзылған ферментті алмастыру, бұл процесті қант диабеті үшін инсулин инъекцияларына ұқсатуға болады. Алайда, бұрынғы зерттеулерде HEXA ферментінің өзі адамдардағы қан-ми тосқауыл құрайтын қан тамырларындағы арнайы жасуша қабатынан өте алмайтындай үлкен деп саналды. Зерттеушілер сондай-ақ, жетіспейтін гексозаминидаза А ферментін миды шайқап тұратын цереброспинальдық сұйықтыққа (ЦСС) тікелей енгізуді сынады. Бірақ мидың ішкі нейрондары бұл физикалық тұрғыдан үлкен молекуланы, тіпті ол тікелей олардың жанында болған жағдайда да тиімді түрде сіңіре алмайды. Сондықтан, Тей-Сакс ауруын емдеуге жасалған бұл әрекеттерге дейін нәтиже берген жоқ.
Жақып қой үлгісі
Тай-Сакс ауруы Якоб қойларында кездеседі. Якоб қойларындағы бұл аурудың биохимиялық механизмі адамдағымен дерлік бірдей, онда гексозаминдаза А ферментінің белсенділігінің төмендеуі салдарынан зардап шеккен жануарда GM2 ганглиозидінің концентрациясы артады. Зардап шеккен Якоб қойларының HEXA генінің cDNA-сының тізбегін зерттеу адам HEXA геніндегідей нуклеотидтер мен экзондардың бірдей санын және 86% нуклеотидтік тізбек сәйкестігін көрсетті. Бұл мутация 11-экзонның соңындағы бір нуклеотидтік өзгеріс болып табылады, нәтижесінде экзонның трансляцияға дейін сплиссинг арқылы жойылуына себеп болады. Якоб қойларының ұсынған Тай-Сакс моделі – бұл гендік терапия клиникалық сынақтары үшін құрал ретінде үміт беретін алғашқы модель, ол адамдардағы ауруды емдеуге пайдалы болуы мүмкін. Бір тәжірибе көрсеткендей, сиалидаза ферментін қолдану генетикалық ақауды тиімді айналып өтуге мүмкіндік береді, соның салдарынан GM2 ганглиозидтері метаболизмделеді, осылайша олардың деңгейі еленбейтіндей болады. Егер нейрондардағы лизосомалық сиалидазаның экспрессиясын арттыратын, бірақ басқа да зиянды әсерлер тудырмайтын қауіпсіз фармакологиялық емді жасау мүмкін болса, онда бұл жаңа терапия түрі ауруды толығымен емдеуге мүмкіндік береді. Тай-Сакс ауруына қатысты зерттеліп жатқан тағы бір метаболикалық терапия миглустатты қолданады. Бұл препарат глюкозилцерамид синтетаза ферментінің қайтымды тежегіші болып табылады, ол GM2 ганглиозиді сияқты глюкозаға негізделген гликосфинголипидтерді синтездеудің алғашқы қадамын катализдейді.
β- гексозаминидаза А белсенділігін арттыру
Тай-Сакс ауруы β-гексозаминдаза А тапшылығынан туындайтындықтан, оның белсенділігін арттыратын зат қолдану арқылы аурудың прогрессирлеуін баяулату немесе тоқтату мүмкін. Дегенмен, сәбилердегі Тай-Сакс ауруында β-гексозаминдаза А болмайды, сондықтан емдеу нәтижесіз болады. Ал, кеш басталатын Тай-Сакс ауруымен ауыратын адамдарда β-гексозаминдаза А бар, демек емдеу тиімді болуы мүмкін. Пириметамин препараты β-гексозаминдаза А белсенділігін арттыратыны дәлелденген. Алайда, β-гексозаминдаза А деңгейінің артуы әлі де фенотиптік симптомдардың жоғалуын бастайтын "қалыпты HEXA-ның 10%" деген қажетті көрсеткіштен қашық. Сынаушылар бұл процедураның күрделілігіне және бекітілмегендігіне назар салады. Сонымен қатар, қан-ми тосқауылын (гематоэнцефаликтік бөгет) енудегі қиындықтар мен жоғары шығындар да маңызды мәселелер болып табылады, себебі бірлік шанышқы қанның құны 25 000 доллар тұрады, ал ересектерге ем үшін көп бірліктер қажет.
Гендік терапия
2022 жылдың 10 ақпанында алғашқы гендік терапия жарияланды, ол ауруға себеп болатын ми жасушаларына HEXA генінің дұрыс нұсқауларын жеткізу үшін аден-ассоциирленген вирус (AAV) пайдаланады. Бұл емдік сынаққа қатысқан бар болғаны екі бала аурудың қалыпты барысымен салыстырғанда жақсаруды көрсетті және вектормен байланысты ешқандай қолайсыз жағдай тіркелген жоқ.