Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тарату маркетингінің түрі
Form of distribution marketing
Бұл жеткізу тізбегіндегі құбылыс, онда жеткізушілерге жасалған тапсырыстардың өзгеруі сатып алушыларға жасалған сатудан гөрі жоғары болады, бұл жоғары сатыдағы сұраныстың күшеюіне әкеледі. Бұл, бір жағынан, жеткізу тізбегі бойымен жоғары көтерілген сайын, тұтынушылар сұранысының өзгеруіне жауап ретінде инвентаризацияның ауытқуына себеп болады. Бұл тұжырым алғаш рет Джей Форрестердің "Индустриалдық динамика" (1961) еңбегінде пайда болды, сондықтан бұл эффект Форрестер эффекті деп те аталады. Ол "материалдық тапсырыстардың сұраныс сигналдарынан гөрі өзгермелі болуға бейімділігі және бұл өзгермеліліктің компанияның жеткізу тізбегінде жоғары көтерілген сайын артуы" деп сипатталған. Стэнфорд университетінің зерттеулері Volvo мысалында бұл ұғымды жеткізу тізбегі терминологиясына енгізуге көмектесті. Жасыл автомобильдердің көптігінен зардап шеккен сату және маркетинг бөлімдері артық қорды сатуға бағытталған бағдарлама жасады. Бұл бағдарлама нарықта қажетті тартымдылықты тудырса да, өндіріс бөлімі бұл жарнамалық жоспарлар туралы білмеді. Олар сатудың артуын жасыл автомобильдерге деген сұраныстың өсуінің белгісі ретінде қабылдап, өндірісті арттырды. Зерттеулер көрсеткендей, сату орнындағы сұраныстың 5 пайыздық өзгеруі жеткізу тізбегінің қатысушылары үшін 40 пайызға дейін сұраныстың өзгеруі ретінде қабылдануы мүмкін. Қамшыны сығу сияқты, сату орнындағы сұраныстың шағын өзгеруі – білегінің кішкене қозғалысы – өндірушілердің жауабында үлкен өзгерістерге әкелуі мүмкін.
The bullwhip effect is a supply chain phenomenon where orders to suppliers tend to have a larger variability than sales to buyers, which results in an amplified demand variability upstream. In part, this results in increasing swings in inventory in response to shifts in consumer demand as one moves further up the supply chain. The concept first appeared in Jay Forrester's Industrial Dynamics (1961) and thus it is also known as the Forrester effect. It has been described as "the observed propensity for material orders to be more variable than demand signals and for this variability to increase the further upstream a company is in a supply chain". Research at Stanford University helped incorporate the concept into supply chain vernacular using a story about Volvo. Suffering a glut in green cars, sales and marketing developed a program to sell the excess inventory. While successful in generating the desired market pull, manufacturing did not know about the promotional plans. Instead, they read the increase in sales as an indication of growing demand for green cars and ramped up production. Research indicates a fluctuation in point of sale demand of five percent will be interpreted by supply chain participants as a change in demand of up to forty percent. Much like cracking a whip, a small flick of the wrist a shift in point of sale demand can cause a large motion at the end of the whip manufacturers' responses.
Салдарлар
Қауіпсіздік қорларының көбеюімен қатар, сипатталған әсер тиімсіз өндіріске немесе артық қор жинақтауға алып келуі мүмкін, себебі әрбір өндіруші өз клиенттерінің сұранысын жеткізу тізбегі бойымен қанағаттандыруға міндетті. Бұл тарату арнасын тиімсіз пайдалануға да себеп болады. Қауіпсіздік қорларына қарамастан, тауардың таусылу қаупі әлі де бар, бұл нашар клиенттік қызмет көрсетуге және сатылымның жоғалтуына әкеледі. Клиенттік қызмет көрсетудің нашарлығының (қаржылық) тұрғыдан өлшенетін ауыр салдарынан және қоғамдық бедел мен адалдыққа келтірілген зияннан өзге, ұйым орындалмаған міндеттердің салдарымен күресуге тиіс, оларға келісімшарттық айыппұлдар да кіруі мүмкін. Сонымен қатар, сұраныстың өзгеруіне байланысты қызметкерлерді үнемі жұмысқа алу және жұмыстан босату оқытуға және мүмкін болатын жұмыстан шығаруға байланысты қосымша шығыстарды тудырады. "Бұқаның қамшысы" әсері COVID-19 пандемиясының бастапқы кезеңдерінде ерекше күшті болды, себебі маскалар, өкпе желдеткіштері сияқты медициналық жабдықтарға, сондай-ақ дәретхана қағазы, жұмыртқа сияқты тұтыну тауарларына сұраныстың күрт өсуі үрейлі сатып алу, жинақтау және нормалау сияқты кері байланыс тізбектерін құрады.
In addition to greater safety stocks, the described effect can lead to either inefficient production or excessive inventory, as each producer needs to fulfill the demand of its customers in the supply chain. This also leads to a low utilization of the distribution channel. In spite of having safety stocks there is still the hazard of stock outs which result in poor customer service and lost sales. In addition to the (financially) hard measurable consequences of poor customer services and the damage to public image and loyalty, an organization has to cope with the ramifications of failed fulfillment which may include contractual penalties. Moreover, repeated hiring and dismissal of employees to manage the demand variability induces further costs due to training and possible lay offs. The impact of the bullwhip effect has been especially acute at the beginning stages of the COVID 19 pandemic, when sudden spikes in demand for everything from medical supplies such as masks or ventilators to consumer items such as toilet paper or eggs created feedback loops of panic buying, hoarding, and rationing.
Қаржылық биік қамшы
Көптеген зерттеулер жеткізу тізбегіндегі бұқаның әсерін әртүрлі көзқарастардан көрсетеді, соның ішінде ақпарат алмасу (Lee et al., 2000), ақпараттың бұрмалануы (Lee et al., 2004), банкроттық жағдайлар (Lee et al., 2004, Mizgier et al., 2012) және жүйелік тәуекел (Osadchiy et al., 2015). Олардың көпшілігі ақша ағыны тәуекеліне қарағанда, қор ағыны тәуекелі мен ақпарат ағыны тәуекелі тұрғысынан бұқаның әсерін зерттеуге бағытталған. Фирманың ішкі өтімділік тәуекелі (Chen et al., 2011) фирманың қаржылық тәуекелі үшін тиімді көрсеткіш болып табылады. Акциялардан туындаған бұқаның әсерінен бастау алған, ұқсас "қаржылық бұқаның әсері" (Chen et al., 2013) жеткізу тізбегі бойынша облигация иелерінің байлығына қатысты зерттелді, яғни ішкі өтімділік тәуекелінің облигациялардың табыстылығына (yield) тигізетін әсері жеткізу тізбегінің жоғары буындарындағы серіктестер арасында күшейеді ме, жоқ па, тексеру арқылы.
Many studies demonstrate the bullwhip effect in a supply chain from different perspectives, including information sharing (Lee et al., 2000), information distortion (Lee et al., 2004), bankruptcy events (Lee et al., 2004, Mizgier et al., 2012) and systematic risk (Osadchiy et al., 2015). Most of them devote themselves to exploring the bullwhip effect from the perspectives of inventory flow risk and information flow risk rather than that of cash flow risk. For a firm's internal liquidity risk (Chen et al., 2011), it is an appropriate proxy for a firm's financial risk. Evolving from the notion of a stock derived bullwhip effect, there exists a similar, "financial bullwhip effect", explored in (Chen et al., 2013), on bondholders' wealth along a supply chain by examining whether the internal liquidity risk effect on bond yield spreads becomes greater upwardly along the supply chain counterparties.
Қаржылық әсер
Бұл (Proselkov және басқалар, 2023) күрделі адаптивті жүйелерді модельдеу арқылы қаржылық бұқашапқылардың салдарынан туындайтын каскадтық сәтсіздіктерді зерттейді. Атап айтқанда, олар өз әріптестерімен асимметриялық билік динамикасына ие компаниялардың мінез-құлқын қамтитын, агенттік модельдеуге негізделген жеткізу желісінің симуляциялық моделін құрады. Олар операциялық тұрақтылықты сақтау үшін ұзақ мерзімді төлем шарттары мен арзан қаржыландыруға келісімдер арқылы өтімділігін арттырады, осылайша тәуекелді нашар компанияларға жүктеліп, қаржылық стресті таратып, желідегі толық құлауға әкеледі.
This is more generally modelled in (Proselkov et al., 2023), which uses complex adaptive systems modelling to study cascade failures as a consequence of financial bullwhips. Specifically, they create an agent based supply network simulation model capturing the behaviours of companies with asymmetric power dynamics with their partners. To remain operational, they maximise their liquidity by negotiating longer repayment terms and cheaper financing, thus distributing risk onto weaker companies and propagating financial stress. This results in network wide breakdown.