Кіріспе

Фиджилік әйелдердің жоғары дәрежелі әйел тегінен шыққандарына берілетін атақ

Булоу – Фиджидегі Надрога Навоса және Кадаву провинцияларында, сондай-ақ Серуа провинциясының бір бөлігіндегі жоғары дәрежелі әйелдерге берілетін атақ. Бұл Фиджинің басқа аймақтарындағы әйел басшыларға берілетін Ади атағымен мағынасы бірдей. Еркектерге берілетін балама атақ – Рату.

Булу әйелдері

Булу атағы фиджилік әйелдер үшін жоғары мәртебе, маңыздылық және үлкен құрметті білдіреді. Фиджидегі Кадаву аралында бұл атақ басшы әйелге беріледі. Бұл уақыт – олардың қайтыс болған тайпа мүшесінің немесе досының жанымен соңғы кездесуі саналады. Регурегу рәсімінің аяқталғанын көрсету үшін, Булу көбінесе басшыға жаңадан ауланған балық немесе басқа да сыйлық ұсынады. Оның сыйлықсы аз болғанымен, өте маңызды, себебі ол аза тұтудың аяқталуын символдайды.

Бас атағы бар адамды анықтау

Дегенмен, 20-ғасырдың ортасы мен басында көптеген басшылар немесе рулық мәні бар адамдар еркектер үшін "атының алдына" Рату, ал әйелдер үшін Булу және Ади сөздерін қосатын еді. Бүгінде басшының немесе Булудың өзінің атынан бұрын лауазымын атауы жиі кездеспейді. Бірдей дәрежедегі адамдар арасында бейресми жағдайда есімдерін қолдану кең таралған. Алайда, екі адамның әлеуметтік жағдайы айқын түрде тең емес болған жағдайларда, мысалы, жас ру мүшесі немесе румен байланысы жоқ адам, олар міндетті түрде басшысының атынан бұрын лауазымын айтады. Әр рудың басшысы мен Булуы өз руларына көп жауапкершілік жүктеседі, бірақ қазіргі заманда бұрынғыдай терең тамырланған формалдықтар ішінара жойылды.

Сауда

Кіші арал провинцияларының көпшілігі өз экономикасы мен саудасымен дербес қамтамасыз етіледі. Фиджиде бірыңғай валюта болғанымен, көптеген арал тайпалары өз тайпаларының ішінде де, сыртында да тауар айырбастау және сауда жүйесін қолданады. Кадаву арал провинциясы Сува провинциясымен теңіз арқылы сауда-саттыққа қатысады. Бұл аралдық сауда жүйесі ешқашан толық сенімді болған емес, көбінесе кестеден қалып, ескі кемелермен жүзеге асырылатын. Дегенмен, бұл дамылмаған және өте оқшауланған аралдардың саудаға қатысуының бір жолы болды. Бұл қазір де жалғасуда, бірақ өте сенімсіз және фиджиліктер тек қана қажетті ресурстар болған жағдайда ғана осылай сауда жасайды. Фиджи экспорты көбінесе маусымдық сипатқа ие, олардың негізгі экспорты – яқона, сондай-ақ шағын егістік дақылдары мен теңіз өнімдері. Елдік деңгейде Фиджидің ең ірі экспорттық тауарлары – су, тазартылған мұнай өнімдері, өңделген балық және шикі қант. Фиджиге импортталатын негізгі тауарлар – автомобильдер, ұшақтар, жүк көліктері және аралда жеткіліксіз болатын көптеген басқа да ресурстар.

Аннотацияланған библиография

Фиджи дәстүрлері мен рәсімдері. Wikipedia, Wikimedia Foundation, 30 шілде 2017, https://en.wikipedia.org/wiki/Fijian_Traditions_and_Ceremonies.

Бұл Уикипедия бетінде Фиджи мәдениеті мен тайпаның әлеуметтік құрылымы жақсы сипатталған. Бетте Фиджи қоғамындағы өлім туралы маңызды бөлім бар еді, сол арқылы Фиджи мәдениетінде қайтыс болғандағы Регурегу дәстүрі туралы білдім. Бұл Фиджи тайпасындағы өлімге байланысты болатын рәсімдер мен қалыпты әлеуметтік нормалар туралы көбірек білуге көмектесті, және ең бастысы, жоғалту кезінде Булулардың қандай рөл атқаратынын түсіндім. Томлинсон, Мэтт. «Фиджидегі жариялылық, жеке өмір және «бақытты өлімдер»». Wiley, Америка антропологиялық қауымдастығының атынан, 2007 жылғы қараша.

Бұл журналында Томлинсон Фиджи басшысының өлімін және тайпа мүшесінің басшы туралы көрген шайтандық арманын зерттейді. Томлинсон дінге және миссионерлердің жергілікті халықты өзгертуіне терең бойлайды. Осы мақаланы оқығанда, автордың басшының жерлеу рәсімін сипаттаған бөлімін таптым, және өлімнен кейінгі белгілі бір күндердің тайпа үшін рәсімдік маңызы бар екені қызықты болды. Томлинсон, Мэтт. «Барлығы және оның керісі: Фиджидегі кава ішу». Джордж Вашингтон университетінің этнографиялық зерттеу институты, 2007 жыл.

Бұл мақала Фиджи аралдарындағы кава мәдениетін терең зерттейді. Мақалада Тавуки қаласына тоқталып, кава жапырақтарын өсіру және оны ішуге жарамды затқа айналдыру процесі егжей-тегжейлі сипатталады. 1073-бетте кава ішу рәсімінің суреті көрсетілген, онда Булу болып табылатын әйел басшыға жаңа ауланған балық табағын ұсынып тұр. Туималеали’ифано, Морган. «Фиджиде сайлаудан төңкеріске дейін». ANU Press, 2007, https://www.jstor.org/stable/pdf/j.ctt24hbbn.31.pdf.

Бұл мақала 2006 жылғы сайлауға қатысты жергілікті титулдарды даулау туралы түсіндіру үшін жазылған. Автор Фиджиде сайлауға түсу үшін міндетті түрде басшы болудың қажеті жоқ екенін, бірақ бұл әлеуметтік жағдайда үлкен көмек ететінін түсіндіреді. Бұл мақаланы 264 және 265-беттерде адамды басшылық атауымен шақырудың мысалы келтірілгендіктен және дәстүр жылдар өте қалай жоғалып кеткенін көрсеткендіктен пайдаландым. «Фиджи». OEC Фиджи (FJI) Экспорт, импорт және сауда серіктестері, OEC, http://atlas.media.mit.edu/en/profile/country/fji/.

Бұл сайт MIT жасаған, елдің импорттан экспортқа дейін, тауарлардың қайда баратыны туралы экономикалық қозғалыстарының барлығы туралы ақпарат беретін веб-сайт. Мақалада әр экспортталған тауар барлық экспорттың пайыздық үлесіне бөлінеді. Фиджинің импорты мен экспортын зерттегенде бұл өте пайдалы болды деп ойладым.