1974 жылғы Португалиядағы әскери төңкерілген қозғалыс
Armed Forces Movement
1974 жылғы Португалия төңкерісі: Қарулы күштер қозғалысы (MFA) «Гвоздика революциясы» арқылы диктатураны құлатты, Африкадағы тәуелсіздікке жол ашты. Португалия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1974 жылы үкіметті құлатқан португалдық әскери топ Қарулы Күштер қозғалысы (Movimento das Forças Armadas; MFA) – португалдық Қарулы Күштердегі төменгі шендегі офицерлердің ұйымы. Ол 1974 жылғы Гвоздика революциясын бастады, бұл Лиссабондағы әскери төңкеріс болып, Португалияның корпоративтік «Жаңа мемлекет» режимін (Estado Novo) және Португалияның Африкадағы отаршылдық соғысын аяқтады, нәтижесінде Португалияның теңіз арқылы байланысқан аумақтары тәуелсіздік алды. MFA президенті Антониу де Спиноланың 1974 жылғы 26 сәуірдегі сағат 1:30-дағы хабарламасына сәйкес, 1974-1976 жылдар аралығында уақытша ұлттық үкімет ретінде Ұлттық құтқару хунтасын (Junta de Salvação Nacional) құрды.
1974 Portuguese military faction that overthrew the government
The Armed Forces Movement (Movimento das Forças Armadas; MFA) was an organization of lower ranking officers in the Portuguese Armed Forces. It was responsible for instigating the Carnation Revolution of 1974, a military coup in Lisbon that ended Portugal's corporatist New State regime (Estado Novo) and the Portuguese Colonial War, which led to the independence of Portugal's overseas territories in Africa. The MFA instituted the National Salvation Junta (Junta de Salvação Nacional) as the provisional national government 1974 to 1976, following a communiqué of its president, António de Spínola, at 1:30 a. m. on 26 April 1974.
Революциялық төңкеріс себептері
Әскери төңкерілді Португалияға демократияны қайтарудың қажетті құралы деп сипаттауға болады, онда мыңдаған португалдық сарбаздар әскери қызметке шақырылған, және азаматтық бостандықтар мен адам құқықтарын басып алған авторитарлық Estado Novo (Жаңа мемлекет) диктатурасы мен оның құпия полициясын ауыстыру мақсатында болды. Сонымен қатар, ғалымдар МӘМ-нің (MFA) жасаған күш-жігері Португалия халқының немесе оның теңіз арты провинцияларының тікелей мүддесіне сай емес екенін теориялық тұрғыдан дәлелдейтін еңбектер жариялады, себебі бұл қозғалыс Португалияны Estado Novo-дан азат етуге бағытталған әрекет емес, келесі жылы ұсынылатын жаңа әскери заңдарға қарсы көтеріліс болды (Decretos Leis n. os 353, de 13 de Julho de 1973, e 409, de 20 de Agosto). Революция және бүкіл қозғалыс – әскери шығындарды азайтуға және португал әскерін реформалауға бағытталған заңдарға қарсы күрес жолы болды. Жас әскери академия түлектері Марчелло Каэтано енгізген бағдарламаға наразылық білдірді, онда қысқа оқу курсын бітірген және теңіз арты аумақтарындағы қорғаныс операцияларында қызмет еткен милиция офицерлері әскери академия түлектерімен бірдей шенге ие болуға мүмкіндік алды. Каэтаноның португал үкіметі Родезия үкіметінің кеңесімен бұл бағдарламаны (сондай-ақ бірнеше басқа реформаларды) африкалық бүлікшілерге қарсы күресте жұмыс істейтін шенеуніктердің санын арттыру және мемлекеттік бюджетке түскен ауыр жүктемені азайту мақсатында бастады.
The military led coup can be described as the necessary means of bringing back democracy to Portugal, ending the unpopular Colonial War where thousands of Portuguese soldiers had been commissioned into military service, and replacing the authoritarian Estado Novo (New State) dictatorship and its secret police which repressed civil liberties and human rights. In addition, academics have published works theorizing that the efforts made by the MFA were not in the strict interest of the people of Portugal or its overseas provinces, since the movement was initiated not as an attempt to liberate Portugal from the Estado Novo, but as an attempt of rebellion against the new military laws that were to be presented the next year (Decretos Leis n. os 353, de 13 de Julho de 1973, e 409, de 20 de Agosto). The revolution and the whole movement were a way to work against laws that would reduce military costs and would reformulate the whole Portuguese military. Younger military academy graduates resented a program introduced by Marcello Caetano whereby militia officers who completed a brief training program and had served in the overseas territories' defensive campaigns, could be commissioned at the same rank as military academy graduates. Caetano's Portuguese Government had begun the program (which included several other reforms) on the advice of the Rhodesian Government, in order to increase the number of officials employed against the African insurgencies, and at the same time cut down military costs to alleviate an already overburdened government budget.
Оқиғалар
МФА 1970-ші жылдардың басында Ангола, Мозамбик және Португалия Гвинеясындағы африкалық теңізден тыс провинцияларда сепаратистік қозғалыстарға қарсы отарлық соғысқа қатысқан жас офицерлердің қозғалысы ретінде қалыптасты. "Капитандарды" негізінен артта қалған жалақы, португал халқына бұрын берілмеген бостандыққа ұмтылыс және үкіметтің отарлық соғыс және әскери заңнама саласындағы саясатына наразылық білдірді. МФА-ның басты мақсаттары – португалдық отарлық соғысты дереу аяқтау, Португалиялық Африкадан шығу, еркін сайлаулар өткізу және PIDE/DGS құпия полициясын тарату болды. Революцияны Васко Лоуренсо, Васко Гонсалвес және операцияларды басқарған бас стратег Отелио Сараива де Карвальо жоспарлады. Салгейро Майя Сантаремдегі атты әскерлер мектебінен келген әскерлерге қолбасшылық етті. Кейбір офицерлердің солшыл көзқарастары мен Португалия Коммунистік партиясымен байланыстары болды. 1974 жылдың наурыз айындағы сәтсіз әрекеттен кейін төңкеріс 25 сәуір күні таңертең орын алды. Бірнеше сағат ішінде Лиссабон МФА-ға адал әскерлермен толық басып алынды. Премьер-министр Марчелло Каэтано билікті генерал Антонио де Спинолаға тапсырды. 1974 жылғы 25 сәуірде МФА армияны жұмылдырып, үш "Д" қағидасын жариялады: демократизация, отарсыздану және даму. Спиноланың 1974 жылғы 28 қыркүйектегі сәтсіз төңкерістен кейін солшыл радикализмге қарсы тұру үшін "silent maioria" ("үнсіз көпшілік") -қа жасаған шақыруы және 1975 жылғы 11 наурыздағы оңшыл қарсы төңкеріске қатысуы (оның салдарынан Бразилияға қашқандығы) Спиноланың сенімдерінің өзгергенін көрсетті. 1976-1980 жылдары ол Бразилияда орналасқан, экстремистік оңшыл жарымәскери террористік ұйым – Португалияның Азат ету армиясы (Exército de Libertação de Portugal - ELP) басшысы болды. Автор Гюнтер Валрафф өзінің "Aufdeckung einer Verschwörung – die Spínola Aktion" кітабында Спиноланың үнемі билікке оралуға және саяси қарсыластарын жоюға ниеттенгенін жазды. Бразилиядағы эмиграция кезінде Спиноланың тобына кірген Валрафф, Франц Йозеф Штраусс үшін жұмыс істейтін қару-жарақ сатушы болып көрінді, Штраусс – консерватор және Бавариядағы Христиан-әлеуметтік одақтың басшысы. Спиноланың тобы – MDLP (Movimento Democrático de Libertação de Portugal – "Португалияны азат ету демократиялық қозғалысы") – коммунизмге қарсы террористік желі, дін қызметкерінің өліміне жауапты, және құрамында Карлос Пайшао, Альфредо Виторино, Вальтер дос Сантос және Алкидес Перейра болды. Олардың басшысы ретінде Спинола қару сатып алу туралы келіссөздер жүргізу үшін Валраффпен кездесті және Альентежодағы қолдаушылары билікті қайтару туралы белгіні күтті (Валрафф бұл туралы швейцариялық билікке Спиноланы ұстау үшін дәлел ретінде ұсынды). Бірақ сол кезде оны немесе оның серіктерін сотта айыптау үшін жеткілікті дәлел табылған жоқ.
The MFA developed in the early 1970s as a movement of captains (movimento dos capitães), young officers who had been involved in the Colonial War against the separatist movements in the African overseas provinces of Angola, Mozambique, and Portuguese Guinea. What motivated the "captains" was, essentially, a desire for back wages and the freedom until then denied to the Portuguese people and the dissatisfaction with the policies followed by the government in relation to the Colonial War and military law. The principal aims of the MFA were the immediate completion of the Portuguese Colonial War, retreat from Portuguese Africa, establish free elections and the abolition of the secret police, the PIDE/DGS. The revolution was planned by Vasco Lourenço, Vasco Gonçalves and Otelo Saraiva de Carvalho the chief strategist who directed operations. Salgueiro Maia commanded the troops deployed from the School of Cavalry at Santarém. Some of the officers had leftist sympathies and connections to the Portuguese Communist Party. After a failed initial attempt in March 1974 the coup took place on the morning of 25 April. Within a few hours Lisbon was completely occupied by troops loyal to the MFA. Prime Minister Marcello Caetano handed over power to General António de Spínola. As a consequence of 25 April 1974 the MFA mobilised the army and announced the three 'Ds: democratisation, decolonisation and development. His appeals to the maioria silenciosa ("silent majority"), to resist the political radicalization of the left after the failed coup of 28 September 1974, and his tentative involvement in the rightist counter revolution on 11 March 1975 (wherein he fled to Brazil) were clear examples that Spínola had changed his allegiances. Between 1976 and 1980, he presided over the Exército de Libertação de Portugal (ELP), the Liberation Army of Portugal, a paramilitary terrorist group of the extreme right based in Brazil. As the author Günter Wallraff wrote in his book Aufdeckung einer Verschwörung – die Spínola Aktion, Spínola was always interested in returning to power and eliminating his political adversaries. During Spínola's exile to Brazil, he was approached by Wallraff who had infiltrated Spínola's group, pretending to be an arms dealer working for Franz Josef Strauss, a conservative and leader of the Christian Social Union in Bavaria. Spínola's group was the MDLP – Movimento Democrático de Libertação de Portugal ("Democratic Movement for the Liberation of Portugal") an anti communist network of terrorist bombers, responsible for the death of a priest, and whose operatives included Carlos Paixão, Alfredo Vitorino, Valter dos Santos and Alcides Pereira. As their leader, Spínola had met with Wallraff to negotiate the purchase of arms and had supporters in the Alentejo who awaited the word to regain power (which Wallraff submitted as proof in order to detain Spínola by Swiss authorities). But there was never enough proof at that time to charge him or his conspirators in court.
Демократияға көшу
Ескі тәртіпті жүйелі түрде бұзуды Сыртқы істер министрлігі бастаған "Junta de Salvação Nacional" бастады. Хунтаның коммунистік идеяларына деген ықыласы күшейіп, радикалды солшыл топтар революцияның басты күшіне айнала бастағанда, бұл процесс 1975 жылғы 25 қарашадағы сәтсіз төңкеріспен тоқтатылды. 25 сәуірдегі әскери төңкерістен кейін туған әлеуметтік және саяси тұрақсыздық кезеңі PREC (Processo Revolucionário Em Curso) деп аталады, онда солшыл және оңшыл күштер португалдық қоғам мен саяси институттарда басымдыққа ие болу үшін күресті. Соңында, орталықшылдар жеңіске жетіп, революциядан кейінгі Португалияның солшыл немесе оңшыл үкіметке ие болуына жол бермеді, ел орталықшыл көшбасшылармен басқарылды. Португалияның 1976 жылғы заң шығарушы сайлауы 25 сәуірде, өткен сайлаудан бір жыл және Гвоздика революциясынан екі жыл кейін өтті. Бұл сайлауды революциялық кезеңнің аяқталуы деп санауға болады. Орталықшыл демократиялық партиялар көпшілік дауыс алды. Дегенмен, конституция елге социализмді іске асыруға міндеттеме берді. Сонымен қатар, конституция 1975 жылғы кең ауқымды мемлекеттендірулер мен жерді тартып алулардың қайтарылмайтын екенін жариялады (кейінірек олардың көпшілігі заңсыз деп танылды). Әскерилер бұл міндеттемелерді басты саяси партиялармен жасалған келісім арқылы қолдады, бұл жаңа демократияға қатысты олардың қамқорлық құқығын тағы төрт жылға сақтап қалды.
The systematic demolition of the old order was inaugurated by the MFA led Junta de Salvação Nacional. As the pro communist inspiration of the Junta was becoming increasingly evident, and far left factions were taking the leading edge of the revolution, the process was halted by the failed coup of 25 November 1975. This period of social and political unrest which ensued after the 25 April military coup, is known as PREC (Processo Revolucionário Em Curso), where leftist and rightist factions struggled for supremacy within the Portuguese society and political institutions. The moderates eventually won and this prevented post revolutionary Portugal from becoming a left or right wing ruled regime, being governed by centrist leaders. Finally, the Portuguese legislative election, 1976 took place on 25 April, exactly one year after the previous election, and two years after the Carnation Revolution. These elections could be said to be the definitive end of a period of revolution. Moderate democratic parties received most of the vote. However, the constitution pledged the country to realize socialism. Furthermore, the constitution declared the extensive nationalizations and land seizures of 1975 irreversible (many would be ruled illegal some years later). The military supported these commitments through a pact with the main political parties that guaranteed its guardian rights over the new democracy for four more years.