Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эволюциялық биологиядағы альтруизм гипотезасы. Жасыл сақал эффектісі – бір түрдің жекелеген өкілдері арасындағы таңдамалы альтруизмді түсіндіру үшін эволюциялық биологияда қолданылатын ойша тәжірибе.
Hypothesis for altruism in evolutionary biology
The green beard effect is a thought experiment used in evolutionary biology to explain selective altruism among individuals of a species.
Тарих
Уильям Д. Гамильтон 1964 жылғы мақалаларында жасыл сакал гені туралы идеяны ұсынды, ал Ричард Докинстің "Менің жасыл сақалым бар және мен жасыл сақалы бар кез келген адамға қайырымдылық көрсетемін" деген мысалынан осы ат берілді ("Эгоист Ген", 1976). Бұл популяция ішіндегі организмдердің бір-бірімен үлкен ынтымақтастық көрсететін мүшелері бар кіші тобын анықтауға мүмкіндік береді, бұл оның мүшелеріне, міндетті түрде туыс емес болса да, пайдалы болатын "топты" құрайды. Жасыл сакал эффектісі жасыл сакал фенотиптеріндегі қайырымдылықты арттыра алады, демек, тіпті гендер дәл көшірмелері жоқ гендердің көбеюіне көмектессе де, олардың популяцияда болуы мүмкін; қажеттісі – олардың үш қажетті қасиетті білдіруі ғана. Жасыл сакал аллельдері көмектесуші мінез-құлықсыз көзге көрінетін белгілерді тудыратын мутацияларға осал.
The idea of a green beard gene was proposed by William D. Hamilton in his articles of 1964, and got the name from the example used by Richard Dawkins ("I have a green beard and I will be altruistic to anyone else with green beard") in The Selfish Gene (1976). This can have the effect of delineating a subset of organisms within a population that is characterized by members who show greater cooperation toward each other, this forming a "clique" that can be advantageous to its members who are not necessarily kin. Green beard effect could increase altruism on green beard phenotypes and therefore its presence in a population even if genes assist in the increase of genes that are not exact copies; all that is required is that they express the three required characteristics. Green beard alleles are vulnerable to mutations that produce the perceptible trait without the helping behaviour.
Эволюциялық теориядағы рөлі
Эволюциялық теорияның ескі идеялары тұрғысынан қарағанда, альтруистік мінез-құлық парадоксалды болып көрінеді. Альтруизмнің эволюциясы генге бағытталған эволюциялық көзқарас арқылы жақсы түсіндіріледі, ол табиғи іріктеуді геннің өзінің көбеюін барынша арттыруды мақсат тұтатын, метафоралық «өзімшілдік мақсатына» жетуге ұмтылатын агент ретінде қарастырады. (Мінез-құлық) селективті альтруизмге жауапты ген, егер альтруизм негізінен сол генді бөлісетін басқа дараларға бағытталған болса, табиғи іріктеу арқылы артықшылыққа ие болады. Гендер көз көрімес болғандықтан, мұндай эффектінің пайда болуы үшін альтруистік мінез-құлықты анықтауға мүмкіндік беретін айқын белгілер қажет.
Altruistic behaviour is paradoxical when viewed in the light of old ideas of evolutionary theory that emphasised the role of competition. The evolution of altruism is better explained through the gene centered view of evolution, which emphasizes an interpretation of natural selection from the point of view of the gene which acts as an agent that has the metaphorical "selfish goal" of maximizing its own propagation. A gene for (behavioral) selective altruism can be favored by (natural) selection if the altruism is primarily directed at other individuals who share the gene. Since genes are invisible, such an effect requires perceptible markers for altruistic behaviour to occur.
Мысалдар
Эволюциялық биологтар жасыл сақал гендерінің болу мүмкіндігін талқылап, бір немесе тіпті байланысқан гендер жиынтығының үш күрделі фенотиптік эффектіні тудыруының өте сирек екенін айтады. Бұл сын кейбіреулерді олардың мүлдем болуы мүмкін емес немесе олар тек микроорганизмдер сияқты қарапайым организмдерде ғана кездесуі мүмкін деген сенімге итермеледі. Алайда, соңғы жылдары бұл сынға күмән туды. Бұл идея Докинстің өзімшіл ген моделінде 1998 жылға дейін тек теориялық мүмкіндік ретінде қана сақталды, ол кезде Лоран Келлер мен Кеннет Г. Росс қызыл импортталған отты құмырсқада (Solenopsis invicta) жасыл сақал аллелін алғаш рет табады. Жақындағы мысал, 2008 жылы табылды, ол сыра дрожжилерінің алкоголь сияқты токсинге жауап ретінде бірігіп қалуына себеп болатын ген. Сонымен қатар, жасыл сақалдың таңдауы арқылы өзіне-өзі қол салу эволюциялаған болуы мүмкін деген болжам бар. Өзіне-өзі қол салу көбінесе жағымсыз әлеуметтік ортаға реакция болып табылады. Өзіне-өзі қол салуға тырысу қауымдастық мүшелеріне қайғы әкелуі мүмкін. Егер қауымдастық мүшелері бұрынғы өзіне-өзі қол салу оқиғаларынан қайғырған болса, онда олар жаңа тырысуға көбірек назар аударуы мүмкін. Сәйкесінше, бұрынғы суицидтер болашақ суицидтік әрекеттердің сенімділігін арттырып, қауымдастықтың жағымсыз әлеуметтік ортаны жеңілдетуге бағытталған күш-жігерін күшейтуі мүмкін.
Evolutionary biologists have debated the potential validity of green beard genes, suggesting that it would be extraordinarily rare for a single or even a set of linked genes to produce three complex phenotypic effects. This criticism has led some to believe that they simply cannot exist or that they only can be present in less complex organisms, such as microorganisms. This critique has been called into question in recent years. The concept remained a merely theoretical possibility under Dawkins' selfish gene model until 1998, when a green beard allele was first found in nature by Laurent Keller and Kenneth G. Ross in the red imported fire ant (Solenopsis invicta). A more recent example, found in 2008, is a gene that makes brewer's yeast clump together in response to a toxin such as alcohol. Additionally, it has been suggested that suicide could have evolved through green beard selection. Suicide is often a reaction to an undesirable social context. Attempting suicide imposes a threat of bereavement on community members. If bereavement from many previous suicides has been felt, then the community is likely to take a new suicide attempter seriously. Accordingly, previous suicides may increase the credibility of future suicide attempts, resulting in increased effort from the community to alleviate the undesirable social context.