Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі

Holodiscus discolor, көбінесе мұхит шашырауы немесе мұхит шашырауы, крембуш немесе темір ағашы деп аталатын, Солтүстік Американың батысында өсетін бұта.

Сипаттама

Holodiscus discolor – бұл тез өсетін жапырақты бұта, әдетте ені 2 метрге дейін, ал биіктігі 2 метрге дейін жетеді. Оның кезектесіп орналасқан жапырақтары кішкентай, 5-10 см ұзын және 2-5 см енді, тілімделген, жас болғанда шырынды жасыл түсті. Жас бұтақтарында бойлық қырқалар байқалады. Бұтақтарынан төмен қарай иілген ақ гүлдердің шоғырлары осы өсімдікке екі танымал атын берген. Гүлдердің әлсіз тәтті, қантты хош иісі бар. Гүлдеу мамырдан шілдеге дейін созылады. Өсімдік желмен таралатын бір тұқымды кішкентай, түкті жеміс береді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Өсімдік Тынық мұхитының солтүстік-батысында және Калифорния штатының барлық аймақтарында әртүрлі орталарда кездеседі, оның ішінде Калифорнияның аралас мәңгі жасыл орманы, Калифорния емендіктері, шапараль, жағалаулық секвойя орманы, Дуглас шырша орманы, сары қарағай орманы, қызыл қарағай орманы және лоджполь қарағай орманы. Бұл өсімдік Калифорнияның Жоғары Сьерра-Невада, Солтүстік және Оңтүстік Калифорния жағалаулары, Кламат таулары, Санта-Крус таулары, Батыс Трансверс таулары және Сан-Габриэль таулары сияқты аймақтарына тән. Ол жарық алаңдарда да, орман астындағы бұталардың арасында да, әртүрлі орман жапқыштарында кездеседі. Сьерра-Невада тауларының ашық жерлерінде ол теңіз деңгейінен жоғары биіктікте де өседі. Ол ылғалды жағалау ормандарынан бастап Калифорнияның ішкі аймандарының құрғақ, салқын тауларына дейін әртүрлі орталарда таралған. Өсімдік өртке бейім аймақтарда өседі және өрттен кейін қалпына келтірілген жерлерде ең бірінші шығатын жасыл өсімдік болып табылады. Ол шапараль қауымдастықтарында жиі кездеседі, бұл өрт экосистемасымен байланысты және мерзімік күйіп тұрады. Сондай-ақ, ол орман шаруашылығы кесілген жерлерде де өсе алады. Калифорния қара емендіктерінің өсімдік қауымдастығында, кең таралған түрлерге Батыс уытты емен (Toxicodendron diversilobum), тойон (Heteromeles arbutifolia) және жағалаулық ағаш папоротнигі (Dryopteris arguta) жатады.

Экология

Бұл өсімдік жергілікті аралар мен көбелектерді тозаңдандыру үшін ерекше құнды. Сондай-ақ, ол Лоркин адмиралы, ақ жолбарыс құйрықты көбелегі және көктемгі азур қызылшасының дернәсілдеріне тамақтандырады.

Қолданылуы

Тарихи тұрғыдан алғанда, өсімдікті жергілікті халықтар көптеген мақсаттарда пайдаланған. Шикі және пісірілген тұқымдарды жеп, жапырақтарын басқа өсімдіктердің жапырақтарымен араластырып, кішкентай жануарлармен бірге қайнатып дайындаған. Көптеген тайпалар ағаш пен қабығын құралдар мен жиһаз жасауға қолданған. Ағашының беріктігімен әйгілі болғандықтан, оны көбінесе қазғыштар, найзалар, жебелер, садақтар, гарпундар және шегелер жасау үшін пайдаланған. Көптеген басқа өсімдіктер сияқты, бұл ағаш та отта қаттырылып, кейін жылқының құйрығымен жылтыратылған. Комокс тайпасы гүлдеген кезде теңіз көпіршігін майлы моллюскаларды қазуға ең қолайлы уақытты анықтау үшін пайдаланады.

Дәрілік

Лумми тайпасы гүлдерді іш өтпеге қарсы, ал жапырақтарын жараға жану үшін қолданған. Көптеген американдық тайпалар, мысалы, Stl'atl'imx тайпасы, жидектерді қайнаған суға салып, оны іш өтпе, шешек, қызылша және қанды жаңарту үшін ем ретінде пайдаланған.