Аризонадағы Гранд Каньонның ішіндегі Хавасупаи үнді резерваты
Havasupai Indian Reservation
Аризонадағы Гранд Каньонның ішінде орналасқан Havasupai индейкалық резервациясы – АҚШ-тың ең шалқары аймақтарының бірі. Супай тайпасы, көгілдір сулар және табиғат туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хавасупай үнді резервациясы – Хавасупай халқының түпкі американдық резервациясы, толығымен Гранд-Каньон ұлттық паркімен қоршалған. Ол Аризона штатының Коконино округінде орналасқан және Американың ең шалғайдағы үнді резервацияларының бірі саналады. Резервацияны жеті мүшеден тұратын тайпалық кеңес басқарады, ал кеңес мүшелері арасынан сайланатын төраға басшылық етеді. Резервацияның орталығы – Супай, ол Гранд-Каньонның салаларының бірі – Катаракта каньонының түбінде жатыр. Хавасупай атауы "көк жасыл су" деген мағына беретін "Хавасу" және "адамдар" деген мағынадағы "пай" сөздерінің қосындысынан құралған, яғни "көк жасыл судың халқы".
The Havasupai Indian Reservation is a Native American reservation for the Havasupai people, surrounded entirely by the Grand Canyon National Park, in Coconino County in Arizona, United States. It is considered one of America's most remote Indian reservations. The reservation is governed by a seven member tribal council, led by a chairman who is elected from among the members of the council. The capital of the reservation is Supai, situated at the bottom of Cataract Canyon, one of the tributary canyons of the Grand Canyon. Havasupai is a combination of the words Havasu (meaning "blue green water") and pai (meaning "people"), thus meaning "people of the blue green waters".
Тарих
Хавасупай тайпасы еуропалықтар келгенге дейін ғасырлар бойы Хавасу каньоны мен оның төңірегіндегі каньондар мен платоларды қамтитын дәстүрлі аумақта өмір сүрді, шаруашылық етіп, аң аулады. Олар көктем мен жаз айларында каньондарда егін өсіріп, күз бен қыс айларында жазықтарға көшіп отырды. 1870 жылдары еуропалық кеншілер, фермерлер және қоныс аударушылар Аризона аймағына көбейген кезде, Хавасупай және басқа тайпаларды кішкентай, шекараланған резервацияларға тығыздауға қысым артты. 1882 жылы президент Честер Артур атқарушы жарлық арқылы Хавасупай үнді резервациясын құрды және тайпаны Хавасу каньонындағы 518 акр жерге шектеді. Олардың ата-бабаларының қалған жерлерін федералдық үкімет жалпы пайдалану үшін иеленді. Малиметтерге сәйкес, Хавасупай тайпасы атқарушы жарлықтан бірнеше жыл бойы хабарсыз болған. Жерлерінің азаюы тайпаның тұрмыс салтына нұқсан келтіріп, тайпа мен АҚШ үкіметі арасындағы шиеленісті күшейтті. Бірақ тайпаның табандылығы соңынан нәтиже берді. 1968 жылы тайпа Үнді талаптар комиссиясында үкіметке қарсы сот ісін жеңіп алды. Сот шешімінде 1882 жылы жерлер тайпадан заңсыз алынғаны және тайпаның жерді мемлекетке әділ баға төлеп қайтаруға құқығы бар екені айтылды. 55 центтен бір акр есебімен жердің құны бір миллион доллардан асып түсті. Дегенмен, тайпа жерді төлемей қайтарып алу үшін күресін жалғастырды. Тайпа Никсон әкімшілігінен қолдау алып, S. 1296 конгресс заң жобасын қабылдау үшін лоббилеуді бастады, бұл заң жобасы жерді тайпаға қайтаратын еді. Тайпа бүгінгі күнге дейін Солтүстік Америкадағы 200-ге жуық абориген тілінің бірі – юман тілінде сөйлейді. Үнді істері жөніндегі бюро (BIA) тайпаның құқықтық тәртібін сақтау және қорғаумен айналысады, ал Үнді денсаулық сақтау қызметі клиникасы денсаулық сақтау және шұғыл медициналық көмек көрсетеді.
The Havasupai lived, farmed, and hunted throughout their traditional territory, comprising the canyons and plateaus in and around Havasu Canyon, for centuries before the arrival of Europeans. They farmed in the canyons in spring and summer, and moved to the plateau lands for fall and winter. In the 1870s, when European miners, ranchers, and settlers arrived in the Arizona Territory in increasing numbers, pressure increased to confine the Havasupai and other tribes to small and demarcated reservations. In 1882, President Chester Arthur established the Havasupai Indian Reservation by Executive Order, and restricted the tribe to 518 acres in Havasu Canyon. The rest of their ancestral lands were taken by the federal government for public use. According to reports, the Havasupai were completely unaware of the Executive Order for several years. The reduction of their lands led to a disruption on the tribe's way of life, and constant tension between the tribe and the U. S. government. Eventually the persistence of the tribe began to pay off. In 1968 the tribe won a case against the government with the Indian Claim Commission. The ruling stated that the lands had been taken illegally from the tribe in 1882, and that the tribe had the right to recover the lands by paying the government fair market value for the property. At a rate of 55 cents an acre, the value of the lands was set at slightly more than one million dollars. However, the tribe still fought for having the lands returned to them, without having to pay for them. The tribe found support from the Nixon administration, and began to lobby for passage of congressional bill S. 1296, which would return the lands to the tribe. The tribe still speaks Yuman, one of about 200 indigenous languages still spoken in North America. The Bureau of Indian Affairs (BIA) is the entity charged with law enforcement and protection for the Tribe, while the Indian Health Service clinic provides health care and emergency services.
География
Коконино округінде орналасқан резервация, Американың ең шалғайдағы үнді резервацияларының бірі саналатын Гранд-Каньон ұлттық паркінің оңтүстік-батыс бұрышында жатыр. Резервацияға ең жақын елді мекен – Аризона штатындағы Пич-Спрингс, ол оңтүстік-батысқа қарай шамамен 64 миль қашықтықта орналасқан. Резервацияның топографиясы терең каньондармен тілінген платолық жерлерден тұрады. Платоның өзі көлбеу, жайпақ беткейлерден бастап Кайбаб әктасының тік жарларына дейін өзгеріп отырады. Оған тек тікұшақпен, жаяу немесе қаңғыбаспен ғана жетуге болады. Супай ең жақын жолдан 13 шақырым қашықтықта орналасқан және елді мекенде автомобильдер жоқ. Бұл – АҚШ-та поштаны әлі күнге дейін қаңғыбастармен тасымалдайтын жалғыз орын. Ерекше географиялық нысандарға Ұлы Басбармақ, Ұзын Меса және Тендерфут Меса жатады. Басты көрікті жер – Хавасу ағысы, аквамарин түсті суымен (травертиннің болуына байланысты), бұл ағын Колорадо өзенінің оңтүстік жағындағы ең ұзын салаларының бірі болып табылады және өзен бойында 1400 фут (427 метр) биіктіктен құлайды. Ағыс әдемі шарлауықтарымен танымал, олардың ішінде Хавасу, Муни және Бивер шарлауықтары бар. Төртінші, жақсы белгілі Навахо шарлауығы 2008 жылы болған құйылыс салдарынан жойылды. Навахо шарлауығы қазір жоқ болса да, ағыстың жаңа бағытымен екі жаңа шарлауық пайда болды: Елу Фут шарлауығы және Кішкентай Навахо шарлауығы.
Located in Coconino County, the reservation sits at the southwest corner of the Grand Canyon National Park, considered one of America's most remote Indian reservations. The nearest community to the reservation is Peach Springs, Arizona, which lies approximately 64 miles to the southwest. The topography of the reservation is made up of plateau country, dissected with deep canyons. The plateau itself varies from rolling, gentle slopes, to escarpments of Kaibab Limestone. It is accessible only by helicopter, on foot or by mule. Supai is 8 mile (13 km) from the nearest road and has no automobiles in the community. It is the only place in the United States where mail is still carried out by mules. Notable geographic features include The Great Thumb, Long Mesa, and Tenderfoot Mesa. The main attraction is Havasu Creek, with aquamarine water (due to the presence of travertine), the stream is one of the longest tributaries on the south side of the Colorado River, and falls 1400 feet (427 m) over its course. The stream is renowned for its beautiful waterfalls, which include Havasu Falls, Mooney Falls, and Beaver Falls. A fourth well known falls, Navajo Falls, is no longer in existence following a devastating flood in 2008. While Navajo Falls is no longer in existence, the re routing of the stream created two new falls, Fifty Foot Falls and Little Navajo Falls.
Флора мен фауна
Қорықтың адам емес тұрғындарына каньондық ағаш бақалары, мақтақұйрықты қояндар, гремучниктер, шөлді патша жыландары және Калифорниялық кондорлар жатады. Аризона штатының заңына сәйкес, ұйымдастырылмаған мектеп округі – жоғары мектебі жоқ округ.
Non human denizens of the reservation include canyon tree frogs, cottontail rabbits, rattlesnakes, desert kingsnakes, and California condors. According to Arizona law, an unorganized school district is one that does not have a high school.