Кіріспе

Римдегі Сан-Луижи деи Франчеси шіркеуіндегі Контарелли капелласы немесе Cappella Contarelli Римдегі Сан-Луижи деи Франчеси шіркеуі ішінде орналасқан. Ол барокко шебері Караваджоның Евангелист Матай туралы үш картинасын сақтайтындығымен танымал. Бұл картиналар Караваджоның алғашқы маңызды қоғамдық тапсырысы болды және оның көрнекті суретші ретіндегі беделін бекітті. Капелла француз кардиналы Маттье Коинтрельді еске алады.

Тарих

Шәулет өзінің пайда болуын 1585 жылы қайтыс болған француз кардиналы Маттье Коинтерелге (итальян тілінде Контарелли) қарыздар, ол мүлік қалдырған. Ол 1565 жылы Римдегі француз қауымының шіркеуі Сан-Луи деи Францезиде ("Француздардың Әулие Луи") сатып алған апсиданың сол жағындағы алғашқы шіркеуді безендіруге нұсқаулар қалдырды. Кардинал бай болғандықтан, шіркеудің қасбеті құрылысының бір бөлігіне ақша төлеген. Ол бас алтарьға көп сома ақша бөлді және өзінің шіркеуінің қасиетті Матай Евангелисттің өмірінен көріністермен безендірілуін қалады. Коинтерелдің орындаушысы Виргилио Кресенци фламанд мүсіншісі Жак Кобартқа алтарь үшін Матай мен періштенің мүсінін жасауды тапсырды. Сол кездегі Римнің ең көрнекті суретшілерінің бірі Джузеппе Чезариге екі қабырға мен күмбезді фрескамен бояуға тапсырыс берілді. Бұл мәліметтер келісімде нақты көрсетілген – Коберттің алтарьлық кескіні Матайдың орындыққа отырған, Ілхабарды жазуға дайындалып тұрғандағы және періштенің тұрып, "ойға шолып тұрған немесе басқа да лайықты позада" бейнеленгенін көрсетеді. Чезаридің қабырғаларында оң жағында Матайдың салық жинау кеңсесінде (Матай Мәсіхтің елшісі болғанға дейін салық жинаушы болған) киінген күйде, "Құдай Иемізге бара жатқанда" тұрған бейнесі бейнеленген. Сол жағында Матай шейіттік қазаға ұшыраған сәтте, алтарьда құдайға құрбан шалып тұрғанда, "ерлер мен әйелдердің, жастар мен қарттардың, балалардың көпшілігі" – біреулері қорқып, енді біреулері аялап қарап тұрған көрінісі көрсетілген.

Суретшілік шығармалар

Цезарь 1593 жылы күмбезді аяқтады, бірақ содан кейін папалық тапсырыстармен айналысты; Коберт жасаған мүсін қабылданбады, өйткені ол апостолды дәстүрлі періштесіз бейнелеген. Бұл мүсінді кейіннен Сантиссима Тринита деи Пеллегрини архиконфратерниясы сатып алып, олардың қасиетті қамқоршысына арналған капеллаға орналастырды. 1597 жылы жобаға бөлген қаражат шіркеу ғимараттарын басқаратын Fabbrica di San Pietro-ға аударылды, бірақ ешқандай нәтиже болмады. 1599 жылы юбилейге дайындық жұмыстары басталды. «Франция әлі ересь пен жемқорлықтың тікендері мен арамшөптерінен толық тазартылмаған», – деді Папа француз епископтарына. Жаңа француз королі Генрих IV жақында протестантизмнен католицизмге көшкенімен, істеуге әлі де көп жұмыс бар еді. Францияға қатысты Папаның басты тақырыбы – дінге қайта оралу болды. Римге француз паломниктерінің көптеп келуінен алаңдаған Фабрика мен қаражатқа жауапты кардинал Франческо Мария Дель Монте өзінің жеке суретшісі Караваджомен келісімшарт жасауды ұсынды. Караваджомен келісімшарт 1599 жылдың 23 шілдесінде қол қойылды. Екінші картинаның композициясы бойынша келіспеушіліктерге қарамастан, Караваджоның «Святой Матвейдің шақырылуы» және «Святой Матвейдің шейіт болуы» 1600 жылдың шілдесіне дейін орнатылды. Коберт мүсіндерін тапсырғанда, шіркеушілер оларды қабылдамады, содан кейін Караваджоға алтарь үшін тағы бір сурет салу тапсырылды, бұл кардиналдың бастапқы нұсқауларына сәйкес болды. Үшінші және соңғы туындысы, «Святой Матвейге шабыттандыру» 1602 жылы аяқталды. Караваджоның әдеттегідей қараңғы рим шіркеуінің ішкі кеңістігін безендіруге арналған шешімі ерекше деп есептеледі. Бүгінде Контарелли капелласына келушілер суреттердің қараңғылықты әсер ету үшін пайдаланатынына куә болады. Караваджо капелладағы жарықтандыруды да ескерді, өйткені екі жақтағы суреттердің әрқайсысы табиғи жарықтың жалғыз көзінен келетін сәулемен жарықтандырылған. Декоративтік цикл капелланың сол жағындағы суреттен басталды, ол шіркеуге алғаш кіргенде көрерменге көрінбейді. Бұл – Караваджоның ең танымал туындыларының бірі, «Святой Матвейдің шақырылуы» атты үлкен сурет. Суреттің оң жағында Иса мен Петір отырған Матвейге қарап тұр, ал Иса Матвейге нұсқаумен «Шақыру» жасайды. Оның қолы Сикстин капелласы төбесіндегі Адамның жаратылуы суретіндегі Адамның қолына сілтеме жасайды. Ал Матвей мен оның серіктері Караваджоның заманына тән киім киіп жүр. Қабырғаның оң жағында Матвейдің шейіт болған сәтін бейнелейтін «Святой Матвейдің шейіт болуы» суреті орналасқан. «Шақыру» суретімен салыстырғанда, бұл туынды әрекетке толы. Капелланың ортасында «Святой Матвейге шабыттандыру» суреті орналасқан, онда періште Матвейге Евангелиенің мәтінін айтады. Караваджоның үш суреті бүгінде капелланың басты көрнектілігі болса да, академиктер Караваджоның артынан қалып қойған деп санайтын Чезаридің фрескалары маньеризм стилі үшін бағаланады. Чезаридің фрескасы шамамен 1593 жылы аяқталды, сол кезде Караваджо Чезари үшін жұмыс істеді.