Кіріспе

Иорданиядағы археологиялық орын, Нумейра (Нумайра) деп аталатын географиялық аймақ – Иорданиядағы Өлі теңіздің оңтүстік жағасына жақын орналасқан археологиялық ескерткіш. Бұл орында ерте қола дәуіріне қатысты маңызды қалдықтар табылды. Орын теңіз деңгейінен 280 метр төмен, Өлі теңіз жағалауында жатыр. Нумейра археологиялық орынға жақын өтетін өзен мен аңғарға (вади) берілген атау. Өзен археологиялық ескерткішке елеулі зиян келтіріп, су арнасының өзгеруі салдарынан бастапқы қоныстың шамамен жартысы жойылған болуы мүмкін.

Сәйкестендіру

Нұмейра шамамен Библиядағы Гоморра қаласына ұқсас деген пікір бар, бірақ басқа археологтар оның географиялық орны дұрыс емес, ірі қала емес, қарапайым ауыл болған және уақыт бойынша сәйкес келмейді деп санайды. Тағы бір мүмкіндік – бұл Ишая пайғамбар 15:5-те айтқан, сулары тартылып, құрғап қалған өзен аңғары – Нымрим болуы мүмкін.

Археология

Нүмейра ІІІ ЕБ кезінде пайда болды, және оның Бабедхдраның колониясы болғанына бірнеше көрсеткіштер бар, соның ішінде Нүмейра маңында қабірлердің жоқтығы және керамикалық деректер тұрғындардың өлгендерін Бабедхдрадан шамамен 13 км оңтүстікке көміп қойғанын көрсетеді. Егер тікелей колония болмаса, қыш ыдыстардың қалдықтары екі қаланың бір-бірімен сауда жасағанын көрсетеді. Калибрленген радиокөміртектік сынақтар елді мекенді ІІІ ЕБ кезеңіне жатқызады, шамамен 250 жылға немесе 10-12 ұрпаққа созылған. Нүмейра ІІІ ЕБ-нің соңында (б.з.д. 2300 ж.) зорлықпен қиратылып, қайтадан орналастырылмады. Бұл Содомның қирауының қазіргі күдікті мерзімінен 200 жыл бұрын болды. Қазба жұмыстары Нүмейраның қабырғалы елді мекен болғанын көрсетсе де, оның көлемі бүгінгіге қарағанда екі есе үлкен болған болуы мүмкін. 1979-1983 жылдар аралығында участіктің 30%-ы ғана (шамамен 1500 м²) қазылды. Елді мекен Уади Нүмейраның оңтүстік жағалауында орналасқан. 1а кезеңінде пайдаланылмаған шаршы алаңдардың айналасында бірнеше шұңқырлар салынды, бұл отбасы шатырының айналасындағы қоймалар деп болжанады. 1b кезеңінде одан да көп шұңқырлар, қабырғалар, ошақтар және көшпелі өмір салтының дәлелдері пайда болды. 2-ші кезеңде бекініс қабырғалары мен тұрғын және тұрғын емес тас және саз кірпіштен салынған құрылыстар бой көтерді. Батыс қақпасында тұрғын емес аймақ орналасқан. 2-ші кезеңде одан да көп қабырғалар мен қоймалар салынды. Соңғы кезеңдегі елді мекен өте кішкентай қала болған сияқты, ол қала өртенгенде және бекініс мұнараларының бірі құлағанда аяқталды. Қызықтысы, сол кезде қаладағы көптеген есіктер бітеліп қалғанға ұқсайды.