Кіріспе

1740–1803 жылдары өмір сүрген ағылшын күннамашы және дін қызметкері Джеймс Вудфорд (1740–1803) Сомерсет және Норфолк округтерінде қызмет еткен ағылшын дін қызметкері, ол "Ауылдық пастордың күнделігі" атты еңбегінің авторы ретінде танымал. Бұл күнделіктегі шіркеу өмірінің жанды суреттемесі 20-шы ғасырға дейін жарияланбаған.

Ерте өмір

Джеймс Вудфорд 1740 жылдың 27 маусымында Англияның Сомерсет графтығындағы Ансфордта дүниеге келді. Ол 17 ғасырдағы белгілі күнделік жазушы Роберт Вудфордтың ұрпағы, Ансфордтың пасторы және Касл Кэридің викарийі, Сэмюэл Вудфорд пен оның әйелі Джейн Коллинстің алтыншы баласы болды. Джеймстің төрт ағасы болды (олардың біреуі нәресте кезінде қайтыс болды), және ол мемлекеттік мектеп – Винчестер колледжіне және университет – Оксфордқа барган жалғыз бала еді. Ол 1752 жылы Винчестерге стипендиат ретінде қабылданды, 1758 жылы Оксфордтағы Ориел колледжіне оқуға түсті, ал келесі жылы Нью-колледжге ауысты. Оның күнделігі 1759 жылдың 21 шілдесіндегі жазбамен басталады: «Жаңа колледждің шәкірті аталдым». Вудфорд 1763 жылы BA дәрежесін алып, 1767 жылы MA, ал 1775 жылы BD дәрежесін бітірді. Ол қабілетті, бірақ шабыттанбаған студент болған сияқты, және ол Оксфордта оқыған екі кезеңде (1758–1763 және 1773–1776) берген суреттемесі Эдвард Гиббонның «профессорлардың» «жастардың бейшаралықтарын кешіру үшін көңілсіз және терең ішімдікке берілуі» туралы әйгілі айыптау пікірін растайды. Күнделік – 18 ғасырдағы Оксфорд университетінің өмірі туралы құнды мәліметтердің мол көзі.

Мансап

1763 жылы университетті бітіргеннен кейін Вудфорд Сомерсетке қайтып келді, онда он жыл бойы, көбінесе әкесіне көмектесіп жұмыс істеді. 1763 жылдың қазанынан 1764 жылдың қаңтарына дейін ол Тёрлокстон шіркеуінің пасторы болды. Оның өмірінің бұл кезеңі Бересфордтың қысқартылған күнделігінде толық жазылмаған, бірақ қоғамның барлық топтарынан шыққан есте қаларлық тұлғаларға толы – Питер «Жаңа алма» Коулз, «Мампер» Кларк, «Жұмбақ» Таккер сияқты есімдері тарихқа енген. Вудфордтардың үлкен отбасы, соның ішінде Джеймстің көбінесе мас болып жүретін бауырлары, осы Сомерсет жылдарында маңызды рөл атқарды. 1771 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Джеймс өзінің шіркеулеріне мұрагер бола алмады, сондай-ақ Бетси Уайттың махаббатын жеңе алмады, тіпті оны сақтай алмады – «жалған махаббат». Ол Оксфордқа оралып, колледждің суб-қадағалаушысы және университеттің про-прокторы болды. Бедфорд мектебінің директоры болуға үміткер болғанымен, тағайындалмады, бірақ 1773 жылы Норфолк графтығындағы Уэстон Лонгвилл шіркеуіне ұсынылды, бұл колледждің ең жақсы шіркеулерінің бірі болатын және жылына 400 фунт стерлинг көлемінде табыс әкелді. 1776 жылдың мамырында Уэстонға көшіп келді. Отбасы мен достарынан айырылысқанына қарамастан, ол тез бейшара өмірге бейімделді. Норвичті «Англиядағы ең әдемі қала» деп есептеді және Ярмуттың «ұлы жағажайына» саяхаттауды ұнататын. Көп ұзамай оған немере қызы Анна Мария (Нэнси) үй шаруашылығына көмектесіп, серігі болды, ол оның өмірінің соңына дейін оның қасында болды. Ол өзі де күнделік жазып, хаттар алмастырған. Норфолк қаласында оның әлеуметтік өмірі шектеулі болды, бірақ ол жергілікті дін қызметкерлерімен бірге кешкі асқа жиналатын «Айналым клубының» мүшесі болды. Ол кешкі асқа дайындалған тағамдарды әрдайым жазып отырды, кейде олар аса татымды болды, сондықтан оны ашкөз деп қате түсінушілікке себеп болды. 18 ғасырдағы ақсүйектер үшін әртүрлі тағамдар ұсыну мақтанышпен қарастырылатын. Вудфорд олардың барлығын жазды дегеніміз, ол олардың барлығын жеді дегенді білдірмейді. Әкесінің кеңесімен Вудфорд өзінің қаржылық есебін мұқият жүргізді. Күнделікті жазбалармен бірге ауа райы туралы да жазылған. Күнделік, жазушының өмір сүрген шағын қауымдастығының тууы мен өлімі, келу-кетуі, аурулары және жыл сайынғы мерекелері туралы толыққанды мәлімет береді. Күнделікте тек «Лорд пен оның туыстары» туралы ғана емес, сонымен қатар ректордың қызметшілері, шаруалар мен жұмысшылар, ағаш шеберлері мен қонақүй иелері, шіркеу кеңсесі және тағы да басқалары туралы да айтылады. Діни қызметкер ретінде Вудфорд өз заманының талаптарына сай адал, қайырымды және дінге берілген, бірақ ықыласқа күмәмен қарады. Күнделіктің тарихшылар үшін құндылығы – ол беретін бастапқы деректердің көптігінде, ал жалпы оқырман 18 ғасырдағы ағылшын ауыл өмірінің шынайы суретін көре алады. Оның өмірі мен жазбалары туралы көрме Сомерсеттегі Кари және округтік мұражайда ұйымдастырылған.

Жазбалар

Джеймс Вудфорд – бірнеше Вудфорд күнделіктерінің авторы болды. Оның немересі Нэнси, сондай-ақ оның жүйесі Биллдің үш қызы күнделік жазып, оның көптеген алдыңғылары да осыны істеген, мысалы, оның шөптесі Роберт Вудфорд Нортгемптондан (1606–1654). Күнделіктің бес томдық басылымында бір кемшілік бар: ол тек таңдаулы жазбалар ғана, және Вирджиния Вульф, Макс Бербохм және Зигфрид Сассон сияқты мыңдаған адамдардың қызығушылығын тудыратынын білмей, Бересфорд алғашқы томын барлық күнделіктің жартысына жуығынан таңдаған. Келесі томдар төрттен алты жылға дейінгі мерзімені қамтиды. Пастор Вудфорд қоғамы түпнұсқа басылымды жариялады. 72 жазба кітапшасы мен 100 жеке парақтан тұратын қолжазба күнделік Оксфордтағы Бодлеан кітапханасында сақталады. Вудфордтың уағыз айту стилі жетекші сарапшылармен «формалды, білікті, толық және бай лексикалық қоры бар ғылыми» деп сипатталған, ал оның күнделік жазу стилі қарапайым, тікелей, бейресми және тіпті үйлесімді. Келесі үзінділер оның мәнін береді:
11 қаңтар 1763 ж. – Бүгін таңертең тағы да өзенге коньки тебуге бардым, және мен бұл жолы жақсы жетістікке жеттім, бүгін таңертең сағат 12-ден кешкі 5-ке дейін мұзда болдым; мен конькиімді киюге бір адамға ақы төледім, кейде оларды түзеттім – 0 : 0 : 2.
13 қараша 1769 ж. – Бүгін таңертең мырза Уилкс лорд Галифаксқа қарсы жеңіске жеткені және оған 400 фунт өтемақы берілгені туралы хабар келді. Кэри және Ансфорд шіркеу қоңыраулары осы оқиғаға байланысты күні бойы соғып тұрды.
14 сәуір 1775 ж. – Біз Норвичте таңғы ас ішіп, түскі ас та, кешкі ас та іштік, содан кейін ұйықтадық. Таңертең қалада серуендедік, және екеуміз де бұл Англиядағы ең әдемі қала екеніне келістік.
1 қаңтар 1779 ж. – Бүгін таңертең шамамен сағат 1-де қатты жел мен қар жауған дауыл болды, және жел кешке дейін тоқтаған жоқ. Сағат 2-ге таяу тұрдым, төсегім қалтырап, өмірімде желдің мұндай күшті немесе ұзақ созылғанын есімде жоқ. Әр сәтте үйімнің бір бөлігі құлап кетеді деп қорқып, бірақ Құдайға шүкір, барлығы тұрды, тек бірнеше черепицалар ырғалды. Ғибадатханама мен амбарым көп зардап шекті – ғибадатханамадан қорғасын жамылғының көп бөлігі, сондай-ақ шатырдың бір бөлігі ұшып кетті, солтүстік-батыс терезесі сынды.
25 желтоқсан 1786 ж. – Рождество күні болғандықтан, мен үйімде пісірілген сиыр еті мен құмыршақ пудингімен келесі қарттарды қонаққа шақырдым, кешкі ас ішкеннен кейін әрқайсысына жарты пинт күшті сыра және әйелдеріне үйге апаруға бір шиллинг бердім. Рич Бак, Тос Кушинг, Тос Кэри, Тос Карр, Натаниел Хеверс, Джон Бакман және менің клеркі Джесс Смит.
25 қаңтар 1795 ж. – Біз үйде таңғы ас ішіп, түскі ас та іштік. Бүгін таңертеңгі аяз кешегіден қаттырақ болды. Ол жоғарғы қабаттағы науашаларды мұздатты.