Шарптың жолағары: Үндістандағы алғашқы қадамдар

Кіріспе

Бернард Корнвеллдің "Шарптың жолбарысы" – Бернард Корнвеллдің Ричард Шарп сериясындағы он бесінші (бірақ хронологиялық тәртіп бойынша бірінші) тарихи роман. Алғаш рет 1997 жылы жарық көрді. Бұл 1809 жылы басталатын "нағыз" Шарп сериясына арналған шағын роман, онда Шарп Испаниядағы Талавера науқаны кезінде Пиреней соғысында капитан болып табылады. "Жолбарыста" Шарп 33-ші жаяу әскер полкінің қарапайым сарбазы, 1799 жылы Оңтүстік Үндістанда Серингапатамды қоршау кезінде қызмет етеді. Бұл Шарптың Үндістандағы әскери қызметін суреттейтін үш романның (кейін "Шарптың жеңісі" және "Шарптың бекінісі") біріншісі. Тағы екеуі ("Шарптың Трафальгары" және "Шарптың жемісі") Пиреней соғысына дейін орын алады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ричард Шарп – британдық армияның 33-ші жаяу полкінің қарапайым сарбазы. Британдықтар Майсурға шабуыл жасайды және Типу Сұлтанның астанасы Серингапатамға қарай ілгерілейді. Шарп өзінің сүйіктісі, жартылай нәсілді әскер жесірі Мэри Бикерстаффпен, оның қатыгез сержанты Обадия Хаксвиллге байланысты, дезертирлік туралы ойлануда. Хаксвилл Мэриге құмарлық танытады, сондықтан ол Шарпты куәгерлердің, рота командирі капитан Моррис пен прапорщик Хикс алдында ұрып-соғуға итермелейді. Шарп әскери сотқа тартылады; оның қорғаушысы болуға тиіс лейтенант Уильям Лоуфорд қатыспайды және Шарпқа 2000 қамшының жазасы, іс жүзінде өлім жазасы беріледі. Алайда полк командирі, полковник Артур Уэлсли (кейін Веллингтон герцогы) жазаны 202 қамшымен тоқтатады. Лоуфордқа өте қауіпті тапсырма ұсынылған және ол Шарпты сұраған. Шарп, егер олар сәтті аяқтаса, сержанттық шен беру шартымен келіседі. Лоуфорд пен Шарп полковник Гектор МакКендлесті құтқару үшін дезертир болып көрінеді, ол Лоуфордтың туысы және Британдық Шығыс Үндістан компаниясының барлау қызметінің басшысы. Шарптың жазалануы олардың жасырын жоспарын сенімді етеді. Шарп жылдам жауапкершілікті өз мойнына алады және Мэриді өзімен бірге алып келеді, оны Хаксвилльден қорғау үшін және ол бірнеше жергілікті тілде сөйлей алады. Бірақ оларды Типу Сұлтанның барлаушылары тұтқындап, Серингапатамға алып кетеді. Тергеу кезінде Типу кіреді де, оларға мылтықтарды дайындауды бұйырады. Содан кейін ол Шарпқа британдық тұтқын, полковник МакКендлесті өлтіруді бұйырады; ол, өзіне берілген "оқ-дәрінің" жалған екенін байқағаннан кейін, орындайды. Мылтық атылмайды. МакКендлес оған өзінің тыңшы екенін жасырын айтқаннан кейін, МакКендлес британдықтарға қала қабырғаларының ең әлсіз бөлігіне шабуыл жасамау керектігін ескертеді. (Кейіннен Типу британдықтарды тұзаққа түсіру үшін сол жерге миналар орнатылғаны белгілі болады.) Лоуфорд пен Шарп Гудиннің әскерлеріне қосылады, ал Мэри Типудың генералдарының бірі Аппа Раоның үйінде қызметші болып жұмыс істеуге жіберіледі. Олар қоршауға алған британдық әскерлеріне маңызды ескертуді жеткізе алатын саудагерді іздейді. Гудин олардың сенімділігін сынап, оларға бұрандалы қару-жарақ береді (Шарптың тегіс ұңғылы мылтықтан бұрандалы қаруға алғашқы танысуы). Шарптың атуы сәл жоғары, бірақ Лоуфорд, өте ұялып, британдық барлаушыны жарақаттайды. Тағы бір сынақ ретінде Шарп британдықтар шабуыл жасаған Майсур лагерін қорғауға көмектеседі. Шабуыл кезінде Шарп Хаксвиллге кездесіп, оны өлтіруге тырысады, бірақ тұтқындарды қалаған Гудин оны тоқтатады. Серингапатамға оралғанда, Хаксвилл көпшіліктің арасында Лоуфордты көреді, бірақ оны жасырады (әзірге). Шарп өзінің ерлігі үшін Типудан сыйлық алады және Мэриге баруға рұқсат алады. Ол Мэридің Аппа Раоның адамы Кунуар Сингхке қызығушылық танытқанын біледі, бұл жаңалықты Шарп жақсы қабылдайды. Осы уақытта Типу тұтқындарды өзінің жеке күзшісі, қатыгез Джеттилердің қолымен өлімге кеседі, бірақ сержант Хаксвилл Лоуфорд пен Шарпқа сатқындық жасағанда оны аяйды. Екеуі тұтқындалып, Лауфорд олардың жоспарын ашқанша Шарпқа азаптайды. Гудин оларға қалада іздеген тыңшы бірнеше апта бұрын өлтіріліп, Типудың жолбарыстарына жем болғанын айтады. Содан кейін олар МакКендлес пен Хаксвиллмен бірге түрмеге қамалады. Түрмеде Лоуфорд Шарпқа оқу мен жазуды үйретеді. Көп күндік бомбалаудан кейін британдықтар ақыры қабырғаны бұзып, шабуылға дайындалады. Шабуыл жақын болғандықтан, Аппа Рао Кунуар Сингхке МакКендлесті босатуды бұйырады, ал Типу Шарпты, Лоуфордты және МакКендлесті жеңісін қамтамасыз ету үшін құрбандық ретінде өлтіруді бұйырады. Мэри Сингхке еріп, Шарптың қашуына көмектеседі. Шарп, Лоуфордпен бірге, минаны ертерек жаратады. Нәтижесінде Типудың көптеген үздік сарбаздары өлтіріледі немесе жарақаттанады, ал британдықтар қабырғадағы жарылысқа кіреді. Рао Типудан бас тартып, әскерін кері қайтарады. Шарп Хаксвиллге оралып, оны Типудың жолбарыстарына тастайды, бірақ олар оны түсінбейтіндей елемеді. Шарп қаладан қашуға тырысқан Типуға кездесіп, оны өлтіреді және мәйітін тонайды. Британдықтар қаланы басып алып, индус раджасын британдық марионетка билеуші ретінде таққа отырғызады. Шарп Типуды өлтіргені үшін мақтауға жарамайды, өйткені ол тонаған зергерлік бұйымдарды тапсырудан қашады.

Richard Sharpe is a private in the 33rd Regiment of Foot in the British army. The British invade Mysore and advance on Tippoo Sultan's capital city of Seringapatam. Sharpe is contemplating desertion with his paramour, half caste army widow Mary Bickerstaff, due to his sadistic company sergeant, Obadiah Hakeswill. Hakeswill lusts after Mary, so he provokes Sharpe into hitting him before witnesses, company commander Captain Morris and Ensign Hicks. Sharpe is court martialled; Lieutenant William Lawford, who is supposed to act as his defender, is absent and Sharpe is given the virtual death sentence of 2,000 lashes. However, the regiment's commander, Colonel Arthur Wellesley (later the Duke of Wellington), halts the punishment at 202 lashes. Lawford has been offered an extremely dangerous mission and has requested Sharpe. Sharpe agrees to go along on the condition that he be made a sergeant if they are successful. Lawford and Sharpe pose as deserters to try to rescue Colonel Hector McCandless, Lawford's uncle and chief of the British East India Company's intelligence service. Sharpe's flogging inadvertently makes their cover story more plausible. Sharpe quickly takes charge and brings Mary along, to protect her from Hakeswill and because she speaks several of the native languages. They are soon captured by scouts from Tippoo's army and taken to Seringapatam where they meet Colonel Gudin, a French military adviser to Tippoo. During their interrogation, the Tippoo enters and orders them to load muskets. He then orders Sharpe to shoot a British prisoner, Colonel McCandless; he does, having noticed that the "gunpowder" he has been given is fake. The musket does not fire. After covertly telling McCandless that he is a spy, he is told by McCandless that the British must not attack the seemingly weakest portion of the city walls. (It is later revealed that Tippoo has had mines buried there to blow up the British when they enter the trap.) Lawford and Sharpe join Gudin's troops, while Mary is sent to work as a servant in the household of one of Tippoo's generals, Appah Rao, a Hindu who, unknown to the Muslim Tippoo, is considering switching sides. They search for their contact, a merchant who can pass along the vital warning to the besieging British forces. Gudin tests the pair further, giving them rifled fowling guns (Sharpe's first exposure to a rifled weapon instead of a smoothbore musket). Sharpe's shot is slightly high, but Lawford, to his mortification, ends up hitting a British scout. As a further test, Sharpe helps defend a Mysore encampment which is attacked by the British. During the attack, Sharpe encounters Hakeswill and tries to kill him, but is stopped by Gudin, who wants prisoners. Back in Seringapatam, Hakeswill spots Lawford in the crowd, but does not betray him (yet). Sharpe is rewarded for his actions by Tippoo and is allowed to visit Mary. He finds that she is attracted to one of Appah Rao's men, Kunwar Singh, news which Sharpe takes in good grace. Meanwhile, Tippoo orders the prisoners executed by his personal bodyguard, the fearsome Jettis, but spares Hakeswill when the sergeant betrays Lawford and Sharpe. The two are captured and Sharpe is tortured until Lawford reveals their mission. Gudin then tells them that the spy they sought in the city had been killed weeks before and fed to Tippoo's pet tigers. They are then imprisoned with McCandless and Hakeswill. During their imprisonment, Lawford teaches Sharpe to read and write. After days of bombardment, the British finally breach the wall and prepare to attack. With the assault imminent, Appah Rao orders Kunwar Singh to free McCandless, while Tippoo orders Sharpe, Lawford and McCandless executed as a sacrifice to ensure his victory. Mary accompanies Singh and helps Sharpe escape. Sharpe, accompanied by Lawford, then sets the mine off prematurely. As a result, many of Tippoo's best soldiers are killed or stunned, and the British enter the breach in the walls. Rao decides to abandon Tippoo and withdraws his men. Sharpe returns to Hakeswill and throws him to Tippoo's tigers, though they inexplicably ignore him. Sharpe then encounters Tippoo, who is trying to flee the city, kills him and loots his corpse. The British capture the city and restore the Hindu rajah to the throne, as a British puppet ruler. Sharpe carefully takes no credit for killing Tippoo to avoid having to surrender the jewels he looted.