Кіріспе

1993 жылы Атлантика мұхитында болған дауыл 1993 жылы Эмили дауылы Солтүстік Каролина штатының сыртқы жағалау аймағында рекордтық су тасқынына себеп болды. Жылдың дауыл маусымындағы бесінші атаулы дауыл және ең күшті, алғашқы дауыл болған Эмили 1993 жылдың 22 тамызында Кіші Антиль аралдарының солтүстік-шығысында пайда болған тропикалық толқыннан қалыптасты. 25 тамызда Бермуда аралдарының оңтүстік-шығысында тоқтағаннан кейін солтүстік-батысқа қарай жылжып, тропикалық дауылға айналды. Содан кейін Эмили оңтүстік-батысқа бұрылды, бірақ жылдамдығын арттырып, солтүстік-батыс бағытына қайта оралды және дауылға айналды. 31 тамыз күні дауыл Солтүстік Каролинаға жақындаған кезде ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Дауылдың ортасының бір бөлігі Оутер Бэнкс аймағындағы Хаттерас аралынан өтті, бірақ оның абсолюттік орталығы жағалаудан 37 шақырым (23 миль) қашықтықта қалды. Жылдамдық жоғалта отырып, дауыл жағалаудан солтүстік-шығысқа, кейін шығысқа қарай бұрылды. Эмили тағы да тоқтады, бұл жолы Бермуда аралдарының солтүстік-шығысында, ал 6 қыркүйекте Ньюфаундленд аралдарының оңтүстік-шығысында күшіні жойды. Эмили дауылының қаупі Солтүстік Каролина жағалауында және Делавэр штатына дейін солтүстікке қарай дауыл туралы ескертулер шығаруға әкеп соқты. Окракок және Хаттерас аралдарынан міндетті түрде эвакуациялау салдарынан 160 000 адам еңбек күні демалысы кезінде үйлерінен шығарылды, туризм саласының шығыны 10 миллион долларға (1993 жылғы АҚШ доллары) бағаланды. Бұл аралдардың шамамен 1600 тұрғыны дауылды үйлерінде күтіп шықты, ал төтенше жағдайлар қызметінің өкілдері аймақта қалды. Эвакуацияланғандардың көпшілігі қонақүйлерде немесе достары мен туыстарының үйінде тұрды, бұл оңтүстік-шығыс Вирджиния штатындағы бизнес белсенділігінің артуына себеп болды, бірақ бұл аймақта салдары минималды болды. Эмили дауылының жолын болжаудың қиындығына байланысты Вирджиния, Мэриленд, Делавэр және Нью-Йорк штатындағы Файр-Айленд аралдарының жағалауларынан да эвакуация жүргізілді. Оутер Бэнкс аймағын айналып өткен Эмили дауылы толық ай кезіндегі жоғары толқындармен бірге күшті желдерді тудырды, нәтижесінде Пэмлико шығанағында су тасқыны болды. Бакстон қаласында су тасқыны 3 метрге дейін көтерілді, Авон және Хаттерас ауылдарының барлығы суға батты. Дауыл мыңдаған ағаштарды құлатты және 553 үйді қиратты, оның ішінде 168 үй толығымен жойылды, нәтижесінде Хаттерас аймағының төрттен бір бөлігі үйсіз қалды. Солтүстік Каролина штатындағы құрылыс нысандарына келген зиян 35 миллион долларға бағаланды. Солтүстік Каролина және Вирджиния жағалауларында үш жүзуші суға батып қайтыс болды.

Метеорологиялық тарих

Эмили дауылы 1993 жылдың 17 тамызында Кабо-Верде аралдары арқылы өткен Африканың тропикалық толқынынан пайда болды. Толқын тропикалық Атлантиканы кесіп өтіп, бес күннен кейін Пуэрто-Риконың шығыс-солтүстік-шығысында 800 миль (1287 км) қашықтықта жабық циклоникалық айналымға айналды, сонда Ұлттық дауыл орталығы (NHC) оны тропикалық депрессия деп жіктеді. Солтүстік-батысқа қарай қозғалғанда, депрессия бірнеше күн бойы нашар ұйымдастырылған болып қалды, оның айналма орталығы дұрыс анықталмаған және сирек найзағайлар болады, бұл, ішінара, солтүстікке қарай жоғарыдан келетін желдің қиылысуынан туындаған. 25 тамызда, бағыт беруші ағымдардың әлсіреуіне байланысты, депрессия тоқтап қалды. Зерттеу ұшағының мәліметтері бойынша, желдің күші күрт өсті – бұл циклонның күшті тропикалық дауылға айналғандығын көрсетеді. NHC дауылға Эмили деген ат қойды және келесі күні екінші зерттеу миссиясынан алынған жел туралы хабарламаларға сүйене отырып, оны дауылға көтерді. Дауылға айналғаннан кейін Эмили Флорида түбегінің шығысында орналасқан, ал Бермудадан оңтүстікке қарай өте жақын орналасқан. 27 тамызда оның солтүстігінде жоғары қысымның жотасы өсіп, батысқа қарай қозғала бастады. Эмилидің желдері күн бойы тропикалық дауыл мен дауыл күшінің арасында ауытқыды, бірақ циклон 28 тамызға қарай қолайлы жоғарғы деңгейлі ағын пайда болғаннан кейін күшеюін жалғастырды. Жылы теңіз бетінің температурасынан өтіп, дауыл спутниктік суреттерде жақсара берді, ал оның көзіндегі барометриялық қысым тұрақты түрде төмендеді. 29 тамызда, қысқа толқынның әсерінен, таудың оңтүстік шеті бұзылғанда, Эмили солтүстік-батысқа қарай қайта оралды. NHC Эмилидің жолын болжауда белгісіздік білдірді, Оңтүстік Каролина, Солтүстік Каролина және Атлантиканың орталық штаттары дауылдың тікелей соққы беру қаупі бар екенін айтты. Солтүстік Каролина жағалауында жоғары қысым қалпына келген кезде, Эмили 30 тамызда батысқа қарай қысқа уақытқа бұрылды. Сол кезде NHC Эмилидің теңіз жағасында қалатынын болжады, бірақ тропикалық циклонды болжаудың бір моделі дауылдың ішкі аумаққа қарай қозғалатынын болжады. 31 тамыздағы зерттеу рейсі Эмили Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 2-ші санаттағы дауылға айналғандығын көрсетті және судың жылынуы салдарынан одан әрі күшейе түседі деп күтілуде. Сол күні кейіннен зерттеу Эмилидің ең жоғары қарқындылығына жеткенін хабарлады – бұл 3-ші санаттағы үлкен дауыл болды. Ұшақ сонымен қатар ұшу деңгейіндегі желдерді байқады. Оның көзі диаметрі 72 км болды, ал оның бір бөлігі Хаттерас пен Памлико саундты басып өтіп, тікелей соққы болды, бірақ құрлыққа тиген жоқ. Алайда көздің көрінісі айқын болды, ал Эмили оның қарқындылығын 2 қыркүйекке дейін сақтады. Сол күні дауыл жақын маңдағы суға қарай қатты бұрылды. Эмили оңтүстік-шығысқа бұрылды және 3 қыркүйекте тропикалық дауылға айналды, Бермудадан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 805 км қашықтықта. Эмили жағалауға жақындаған аптада Солтүстік Каролина үкіметі дауылдың соққысын қамтитын екі күндік төтенше жағдайды басқару жаттығуын өткізуді жоспарлаған еді; дауыл жаттығуды кейінге қалдырды. 29 тамызда Оутер-Банк үшін ерікті эвакуация жарияланды, ал дауыл жақындағаннан кейін 36 сағат ішінде Окракок пен Хаттерас аралдары үшін міндетті эвакуация жарияланды. Жалпы алғанда 160 000 адам (негізінен туристер) Сыртқы жағалаулардан эвакуацияланды, бұл сол жердегі халықтың 90% құрайды. Хаттерас аралының 1000-ға жуық тұрғыны және Окракок аралының 600-ға жуығы дауылды үйлерінде бастан кешті. АҚШ жағалау күзеттері өз қызметкерлерін құрлықта қалдырды, бірақ олардың құрылыстарын күтіп ұстауға арналған шағын команда қалдырды. Солтүстік Каролинаның оңтүстік-шығысындағы бірнеше қалалар да эвакуацияланды, ал бүкіл аймақта мектептер жабылды. "Эмили" қашан және нақты солтүстік-шығысқа қарай бұрылатындығын болжаудың белгісіздігіне байланысты Вирджинияның губернаторы Дуглас Уайлдер төтенше жағдай жариялады және Ұлттық гвардияны дайындыққа қойды. Вирджиния Бич қаласында теңіз жағалауындағы үйлер мен төменгі жерлер тұрғындарына эвакуация жасау ұсынылды, ал темір жол қызметі тоқтатылды. Солтүстікке қарай, Мэриленд штатының Оушен-Сити қаласында шұғыл жағдай жарияланды; жағажайлар жабылып, туристерге кету ұсынылды. Мэриленд теңіз жағалауынан 100 мыңға жуық адам көшірілді; 3600 адам дауыл баспаналарында қалды. Делавэр штатында 892 адам өз еркімен көшіп кеткеннен кейін дауыл баспаналарын пайдаланды. Нью-Джерсиде жағажайлар толқындардың қауіпті болуына байланысты жабылды. Нью-Йорк штатының Файр-Айленд аралдарынан 20 000-ға жуық адам эвакуацияланды, бірақ көптеген эвакуацияланғандар қонақүйлерде немесе достары мен туыстарының үйлерінде дауылды күтіп отырды. Норфолк әскери-теңіз базасында 28 кеме дауылды күту үшін теңізге шықты; ұшақтар эвакуацияланды, ал маңызды емес қызметкерлер үйлеріне жіберілді. Штаттың саябақтар қызметі құлаған ағаштарды тазалауға көмектесу үшін 60 мүшелі команданы алдын ала орналастырды. Эмили көңілді демалыс күніне тап келгендіктен, туризм саласы шамамен 10 миллион долларлық бизнес шығынына тап болды.

Солтүстік Каролина

Эмили Солтүстік Каролинаның сыртқы жағалауына жақындаған кезде, Кейп Хатеррас маңындағы Diamond Shoal Light 2 минут бойы соққан желдің күші шамамен болды, сонымен қатар желдің күрт күшеюі де тіркелді. Жағалауға жақын Pamlico Sound-тағы беткейлік желдің жылдамдығы шамамен жетті. Buxton-дағы Ұлттық метеорологиялық қызмет желдің тұрақты түрде соғып тұрғанын хабарлады. Үлкен толқындар қысқы дауылға тең келетін орташа жағалау эрозиясын тудырды. Эмилиге байланысты ең көп жауын-шашын сыртқы жағалауда жауды, онда Buxton-да ең жоғары көрсеткіш – тіркелді. Ішкі аймақтарда жауын-шашын аз болды, материктегі Tyrrell округінің Gum Neck қаласында тек тіркелді. Бұл құбылыс көбінесе Dare және Hyde округтерінің жағалау аралдарымен шектелді. Су деңгейі болжамдалған 100 жылдық су тасқынынан асып, терезелер арқылы үйлерге кірді; көптеген мариналардағы қайықтар қирады. Эмилидің желдері бірнеше шатырларды бұзды, мыңдаған ағаштар мен электр сымдарын құлатты, көптеген белгілер мен қоймалар зақымдалды. Боннер көпірінен оңтүстікке қарайғы барлық қалаларда электр қуаты үзілді, ал негізгі су құбыры зақымдалғаннан кейін Buxton сумен қамтамасыз етілмеді. Ең көп зақым ескі үйлерге немесе нормативтерге сәйкес келмейтін құрылыстарға тиді. Солтүстік Каролинадағы дауылдан келген жалпы залал 35 миллион долларға бағаланды, көбінесе Хаттерас аралында, ал су басқан үйден қашу кезінде бір адам жарақат алды. Дауылдан солтүстікке қарай Мэриленд штатының Ocean City қаласында жауын-шашын мөлшері өлшенді. Жоғары толқындар солтүстікке қарай да тарады, Чесапик шығанағы көпірінің туннелінде 1,2 фут (0 метр) және Делавэр штатының Lewes қаласында 0,6 фут (0 метр) дауылдық толқын байқалды. Вирджиния жағалауындағы толқындар Sandbridge бөлігінде шағын су тасқынына әкеп соқты; дауыл штаттағы электр қуатының үзілуіне себеп болды, бұл шамамен 5000 тұрғынға, сондай-ақ Hampton Roads көпірінің туннеліне әсер етті. Newport News қаласындағы Lee Hall ауданындағы үйдің шатырына шартқы соқты. Эмилидің аймақтағы аз жауын-шашыны Вирджинияны мазалаған ұзақ құрғақшылықты тоқтатуға жеткіліксіз болды. Кейіннен теңіздің күшті толқындары мен жоғары су тасқыны Нью-Йорктегі Fire Island жағалауында су тасқынына әкеп соқты. FEMA Солтүстік Каролинадағы конгресс делегациясына дауылдың сайлаушыларға төнген қауіп-қатері туралы хабарлады. Кейіннен агенттік дауылға байланысты операцияларды уақтылы дайындағаны үшін алғыс айтты. 1 қыркүйекке дейін сыртқы жағалаудағы барлық әуежайлар қайта ашылды. Электр қуаты екі аптаға тоқтап қалуы мүмкін деп күтілді. Dare округіне ауыз су жеткізу үшін алты апаттық көлік жіберілді. 3 қыркүйекте губернатор Джим Хант Солтүстік Каролинада төтенше жағдай жариялады. Avon қаласынан жұмыс істейтін FEMA 444 адамға 1 миллион доллар тұрғын үйге көмек берді және 153 өтініш берушіге 400 000 доллар жеке грант берді. Шағын бизнес әкімшілігіне шағын бизнес несиелеріне 812 өтініш түсті. 1 қыркүйекте баспаналар жабылды және тұрғындар үйлеріне оралды, бірақ Хаттерас аралы бірнеше күн бойы төтенше жағдай қызметкерлерінен басқаларға жабық болды. Дауылдан кейін екі апта ішінде тазалау жұмыстары жүргізіліп жатқандықтан, бизнес қайта басталды және арал туристерге қайта ашылды.