Шарптың туы (Sharptyń tuýy)

Кіріспе

1981 жылы Бернард Корнуэллдің тарихи романы, телевизиялық бейімделуі.

"Шарптың бүркіті" – Бернард Корнуэллдің Ричард Шарп сериясындағы тарихи роман, алғаш рет 1981 жылы жарық көрді. Оқиға 1809 жылдың шілде айында, Пиреней соғысы кезіндегі Талавера науқанының қайнаған кезде орын алады. Бұл "Шарп" романдарының алғаш рет жарық көргені, бірақ серияның хронологиялық тәртібі бойынша сегізіншісі. Кейінгі қайта басылымдарда "Шарптың мылтықтары" түпкілікті сериядағы "бірінші" роман ретінде ( "Шарптың Ватерлоосымен" аяқталады) нөмірленді, ал "Бүркіт" екінші болып саналды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл 1809 жылдың шілде айы. Талавера жорығы кезінде сэр Артур Уэлслидің әскері маршал Виктормен күресу үшін Испанияға кірді. Ричард Шарп және оның отыз мылтықшысынан тұратын шағын тобы, Корунадан кері шегіну кезінде полкінен айырылып, жаңадан келген Оңтүстік Эссекс полкіне қосылды. Оңтүстік Эссекс жасағы, қорқыныш пен зорлыққа құмар подполковник сэр Генри Симмерсонның басшылығында, тәжірибесіз және қатал жазалаулармен, қамшының жиі қолданылуымен даярланған жасақ еді. Шарп тәжірибесіз және нашар оқытылған қызыл халатты сарбаздарды жауынгерлерге айналдыруды өз міндеті деп санайды. Ол Симмерсонмен, оның мақтаншақ немере інісі лейтенант Кристиан Гиббонспен және Кристианның досы лейтенант Джон Берримен қақтығысады. Жағдай одан әрі күрделенеді, өйткені Шарп пен Гиббонс арасында португалдық ақсүйек әйел Жозефина Лакостаның махаббаты үшін бәсеке пайда болады, ол күйеуінің жаңадан бойжеткен әйелге ие болғаннан кейін қашып кеткен еді. Оңтүстік Эссекс офицерлерінің тек екеуі ғана нағыз тәжірибелі: капитан Леннокс, 78-ші таулы полкінің Ассай шайқасындағы қатысуының арқасында Шарп өзінің комиссиясын алған; және капитан Томас Лерой, американдық роялист, ол Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін туған жерін тастап кетуге мәжбүр болды. Талаверадан генерал Уэлсли Оңтүстік Эссекс жасағын, Шарптың мылтықшыларын және майор Майкл Хоганның инженерлерін Вальделакасадағы көпірді жару үшін жібереді, осылайша марш кезінде әскердің қанатын қорғайды. Олармен бірге тең сандағы испан полкі, Regimento de la Santa Maria, жүреді. Міндет қарапайымдай көрінсе де, Симмерсон мен испандықтардың мақтаныштарына байланысты екеуі де көпірден қажетсіз түрде өтіп, төрт француз драгун эскадронымен қақтығысуға тырысқанда апатқа ұшырайды. Асқақшылық, нашар оқыту және бейшаралықтың салдарынан екі полк француздықтардан жеңіледі, жүздеген адамдар қаза болып, жарақаттанады, Леннокс жаудан қаза табады және Патшаның туы жоғалады. Алайда Шарп шайқаста өзін ерекшелендіріп, Оңтүстік Эссекс туын сақтап, француздық зеңбіректі жаулап алады. Өлім алдындағы сұранысы ретінде Леннокс Шарптан "Наполеонның қолынан тиген" француз императорлық бүркітін алып, Патшаның туын жоғалтудың ұятын жоюын өтінеді. Уэлсли Шарпты капитан етіп тағайындайды және Симмерсонды нашар басшылығы үшін сөкпелейді. Оқиғаға кінәліні ауыстыруға тырысып, сэр Генри Шарпты күнәлі деп танытып, Ат гвардиясындағы байланыстары арқылы оның мансабын құлатпақ болады. Шарп тек бүркітті жаулап алу арқылы ғана армияда қалуға және шенін сақтауға болатынын түсінеді. Ол сондай-ақ Гиббонс пен Берридің жауына айналады, өйткені Жозефина Гиббонспен келіспейді және Шарп оны өзінің қорғауына алады. Олар ғашық болады, бірақ Шарп Хоганнан Жозефинаны әдеттегідей ұстау үшін үлкен сомада қарыз алуға мәжбүр болады. Кейінірек, Жозефинаны Гиббонс пен Берри зорлағаннан кейін, Шарп кек алуға ант етеді. Ол француздықтарға қарсы түнгі шайқаста Берриді өлтіреді. Талавера шайқасының қайнар кезінде Симмерсон француз колоннасының жақындауынан қорқып, британдық 2-дивизияның қолбасшысы генерал "Дэдди" Хиллдің тікелей бұйрығына қарамастан, Оңтүстік Эссекске шегінуге бұйрық береді, бұл шепте олқылық тудырады. Шарп француздардың оны пайдалануына жол бермеу үшін адамдарын күштеп жұмсайды. Шарптың ескі досы, подполковник Уильям Лоуфорд Симмерсонды қызметтен шеттетеді және Оңтүстік Эссекске позицияға оралуға бұйрық береді, онда олардың атыстары колоннаның тұрақтылығын бұзады. Шарп жеңіл рота мен мылтықшыларын жекпе-жекке алып, француз полкінің бүркітін жаулап алады. Жауынгерлік даладан оралғанда, Шарпты Гиббонс шабуылдайды, оны өлтіріп, бүркітті өзіне алуға тырысады, бірақ Харпер оны өлтіреді. Бүркітті жаулап алу Шарптың жоғарылауын қамтамасыз етеді және Оңтүстік Эссекске құрметін қайтарады, бірақ Шарптың жеңісі Жозефинаның бай және аристократиялық британдық атты әскер капитанының қорғауында Лиссабонға оралуымен сәл бұзылады. Мерекелік кешкі ас кезінде Уэлсли штаб офицерлеріне шайқаста жеңіске жеткенімен, науқан сәтсіздікке ұшырайтынын, өйткені испандық генерал Куэста ауыр қателік жасап, британдықтарды Португалияға кері шегінуге мәжбүр еткенін ащылықпен айтады. Уэлсли британдықтардың Испанияға өз шарттары бойынша оралатынын уәделейді. Шарптың таңғалуы мен ұялуына орай, Уэлсли сөзін "Шарптың бүркітіне" тост айтумен аяқтайды. (Бұл Корнуэллдің барлық Шарп романдарында, кітапты оның атауымен аяқтау дәстүрін бастайды.)

It is July 1809. During the Talavera Campaign, Sir Arthur Wellesley's army has entered Spain to confront Marshal Victor. Richard Sharpe and his small group of thirty riflemen, separated from their regiment during the retreat from Corunna, are attached to the newly arrived South Essex Regiment. Commanded by the cowardly and bullying Lieutenant Colonel Sir Henry Simmerson, the South Essex is a raw, inexperienced unit that has been drilled mercilessly with frequent use of the lash. Sharpe takes it upon himself to shape the inexperienced and poorly trained redcoats into soldiers. He comes into conflict with Simmerson; his nephew, the arrogant Lieutenant Christian Gibbons; and Christian's friend, Lieutenant John Berry. The situation is further complicated by the rivalry that emerges between Sharpe and Gibbons for the affections of Josefina Lacosta, a Portuguese noblewoman who ran away from her husband after he took a mistress. Only two of the South Essex officers appear to have any real experience: Captain Lennox, a veteran of the 78th Highlanders' action at the Battle of Assaye, where Sharpe himself won his commission; and Captain Thomas Leroy, an American Loyalist who was forced to flee his homeland after the American War of Independence. From Talavera, General Wellesley dispatches the South Essex, alongside Sharpe's riflemen and Major Michael Hogan's engineers, to blow up the bridge at Valdelacasa, so as to protect the army's flank as they march. They accompany a Spanish regiment of equal number, the Regimento de la Santa Maria, the seemingly straightforward mission becomes a disaster when both Simmerson and the Spanish unnecessarily cross the bridge due to pride, and then try to engage four squadrons of French dragoons. Due to a combination of arrogance, poor training and incompetence, the two regiments are routed by the French, with hundreds of men killed and wounded, Lennox fatally wounded by the enemy, and the loss of the King's Colours. Sharpe, however, distinguishes himself during the skirmish by saving the South Essex's own colours and capturing a French cannon. As a dying request, Lennox asks Sharpe to take a French Imperial Eagle, "touched by the hand of Napoleon" himself, so as to erase the shame of losing the King's Colours. Wellesley has Sharpe gazetted captain, and scolds Simmerson for his bad leadership. In an attempt to shift the blame for the fiasco, Sir Henry tries to make Sharpe a scapegoat and intends on ruining Sharpe's career via his connections at Horse Guards. Sharpe concludes that only by capturing an Eagle can he remain in the army and keep his promotion. He also makes enemies of Gibbons and Berry when Josefina falls out with Gibbons, and Sharpe takes her under his protection. They become lovers, although Sharpe is forced to accept sizable loans offered him by Hogan in order to keep Josefina in the manner she is used to. Later, after Josefina is raped by Gibbons and Berry, Sharpe swears vengeance. He murders Berry during a night time skirmish against the French. At the height of the Battle of Talavera, Simmerson panics at the approach of a French column, and orders the South Essex to withdraw, despite direct orders from the British 2nd Division commander, General "Daddy" Hill, opening a gap in the lines. Sharpe desperately deploys his men to delay the French from exploiting it. Sharpe's old friend, Lieutenant Colonel William Lawford, relieves Simmerson of command and orders the South Essex back into position, where their volleys destroy the column's cohesion. Sharpe leads the Light Company and his rifles into the fray and captures a French regiment's Eagle. Returning from the battlefield, Sharpe is ambushed by Gibbons, who attempts to murder Sharpe and take the Eagle for himself, but is killed by Harper. The capture of the Eagle secures Sharpe's promotion and restores the honour of the South Essex, but Sharpe's triumph is soured somewhat by Josefina's return to Lisbon, under the protection of a wealthy and aristocratic British cavalry captain. Over a celebratory dinner, Wellesley bitterly informs his staff officers that, although the battle was won, the campaign will be accounted a failure, since Spanish General Cuesta has blundered badly, forcing the British to retreat back to Portugal. Wellesley promises that the British will return to Spain, but on their own terms. To Sharpe's surprise and embarrassment, Wellesley concludes his speech by proposing a toast to "Sharpe's Eagle." (This begins Cornwell's practice, in nearly all the Sharpe novels, of ending a book with the use of its title.)

Бейімделулер

1993 жылы осы атпен теледидарға бейімделген нұсқасы Ұлыбританиядағы ITV арнасы үшін Central Independent Television компаниясымен жасалды. Шон Бин Шарп рөлінде, Дара О'Мэлли Харпер рөлінде, Ассумпта Серна Тереза Морено рөлінде, Брайан Кокс майор Хоган рөлінде, Дэвид Траутон Уэлсли рөлінде, Дэниел Крейг лейтенант Берри рөлінде, Гаван О'Херлихи капитан Лерой рөлінде және Майкл Кокран Симмерсон рөлінде ойнады. Телевизиялық бейімделудің сюжеті мен роман арасында көптеген айырмашылықтар бар. Романдағы капитан Леннокс теледидарлық бейімделуде майор болып келеді.