Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бей-Хорон (Бет-Хорон) – ежелгі Израильдегі екі көршілес қала. Олар Гибеон–Айялон жолындағы стратегиялық нүктелер болып сақшылық етіп, "Бет-Хоронның көтерілісін" қорғады. Еврей Киелі кітабында кейде екі қала – Жоғарғы және Төменгі Бет-Хорон деп бөлініп көрсетілсе, көбінесе екеуі де Бет-Хорон деп аталады. Қалалар Киелі кітапта және басқа да көне деректерде айтылады: Жоғарғы Бет-Хорон – Ешуа кітабында, Төменгі Бет-Хорон – Ешуа кітабында, екеуі де – 1 Тарих кітабында.
Biblical town
Bethoron (בֵית־חוֹרֹ֔ן; Ὡρωνείν), also Beth Horon, were two neighboring towns in ancient Israel, situated on the Gibeon–Aijalon road. They served as strategic points along the road, guarding the "ascent of Bethoron". While the Hebrew Bible sometimes distinguishes between the two towns—Upper and Lower Bethoron—it often refers to both simply as Bethoron. The towns are mentioned in the Bible and in other ancient sources: Upper Bethoron appears in Joshua, Lower Bethoron in Joshua, both in 1 Chronicles,
Этимология
Иероглиф|1=bꜣtꜣ(j) ḥwꜣrwn Қала Карнак ғибадатханасындағы Шешонқ I жазуында Бате Хоарн ретінде қалалар мен елді мекендердің арасында еске алынады.
Hiero|1=bꜣtꜣ(j) ḥwꜣrwn The city is mentioned among the cities and towns smitten by Sheshonq I in his inscription at the Temple of Karnak as Batae Houarn.
Бет- Хоронның жотасына көтерілу
"Бет-Хорон жолы", сондай-ақ "Бет-Хоронның көтерілісі" деп те аталады, – бұл Айалон жазығынан (қазіргі Айалон Канада паркі) көтеріліп, Бейт-Ур-әл-Тахтаға (1,210 фут) дейін өрлейтін өткел. Одан әрі ол жота бойымен көтеріледі, солтүстік және оңтүстікке қарай сайлар орналасқан, соңында Бейт-Ур-әл-Фауқаға (2,022 фут) жетеді. "Әл-тахта" араб тілінде "төменгі", ал "әл-фаука" (фаука) – "жоғары" деген мағынаны білдіреді. Бұл көтеріліс – ежелгі шығыс-батыс сауда жолы, ол екі кеңінен солтүстік-оңтүстік бағыттарды байланыстырады: Жерорта теңізі жағалауындағы Виа Марис және Патриархтар жолы, ол Самария мен Яһуданың орталық тау тізбегінің жотасымен солтүстікте және оңтүстікте өтеді.
The biblical "way of Beth horon", also known as "the ascent of Beth horon", is a pass which ascends from the plain of Aijalon (now Ayalon Canada Park) and climbs to Beit Ur al Tahta (1,210 ft.). It then ascends along the ridge, with valleys lying to north and south, and reaches Beit Ur al Fauqa (2,022 ft.). Al tahta means 'the lower', and al fauqa (fawqa) means 'the upper' in Arabic. The ascent is an ancient east west trade route connecting two broadly north south routes, the Via Maris along the Mediterranean coastline, and the Way of the Patriarchs, which follows the crest of the central mountain range of Samaria in the north and Judah in the south.
Темір дәуірі: Киелі кітапта және қазіргі заманғы мәтіндерде
Жоғарғы Беторон алғаш рет Ешуа кітабында Израильдің Бунямин және Ефрем тайпаларының шекарасындағы қала ретінде еске алынады (16:5). Шекара екі Беторонның (Ешуа 16:5; 21:22) жанынан өтеді, олар соңғы Израиль тайпасына тиесілі болғандықтан, кейін Солтүстік Израиль патшалығына қарасты, ал Бунямин тайпасы Яһуда патшалығына кірді. Бір немесе екі қала левиттердің қаласы болған (Ешуа 21:22; 2 Патшалар 6:53; 1 Патшалар 9:17). 1 Патшалар 7:24 бойынша, Төменгі Беторонды Ефрем ұлы Берияның қызы Шеғара салған. Олар Бет-Хорон шайқасында шайқасты. Алты жыл өткен соң Никанор Иерусалимнен шегініп, жеңіліп, қаза тапты (1 Маққабилер 7:39; Иосиф Флавий, Ежелгілер тарихы, 12-кітап, 10-тарау, 5-бөлім). Бакид Бет-Хоронды «биік қабырғалармен, қақпалармен және құлыптармен» жөндеп, «Израильге зұлымдық жасау үшін» (1 Маққабилер 9:50–51) гарнизон орналастырды. Кейін яһудилер оны Холофернге қарсы нығайтты (Юдит 4:4–5).
Upper Bethoron is first mentioned in the Book of Joshua as a city on the border between the Israelite tribes of Benjamin and Ephraim (16:5 HE ). The borderline passed alongside the two Bethorons (Joshua 16:5; 21:22) who belonged to the latter Israelite tribe and therefore, later on, to the Northern Kingdom of Israel, while the tribe of Benjamin belonged to the Kingdom of Judah. One or both of the towns was a Levitical city (Joshua 21:22; 2 Chronicles 6:53). 1 Kings 9:17). According to 1 Chronicles 7:24, Lower Bethoron was built by She'era, daughter of Beriah, son of Ephraim.) in the Battle of Beth Horon. Six years later Nicanor, retreating from Jerusalem, was defeated and slain (1 Macc. 7:39; Josephus, Antiquities Bk12 Ch10:5.) Bacchides repaired Beth horon "with high walls, with gates and with bars and in them he set a garrison, that they might work malice upon ("vex") Israel" (1 Macc. 9:50–51). Later, the Jews fortified it against Holofernes (Judith 4:4–5).
Рим дәуірі
Ежелгі римдік жол төсеуінің іздері әлі көрініп тұр. 66 жылғы Бет-Хорон шайқасында, бірінші яһуди-рим соғысындағы яһудилердің алғашқы шешуші жеңісінде римдік генерал Цестий Галл яһудилерден жеңіліп, шапшаң қашқан.
There are traces of an ancient Roman paving still visible. In the battle of Beth Horon in the year 66 CE, the first decisive Jewish victory in the First Jewish–Roman War the Roman general Cestius Gallus was driven in headlong flight before the Jews.
Соңғы римдік және Византиялық кезеңдер
Евсевийдің "Ономастикон" кітабында "екі елді мекен" деп айтылады, ал қасиетті Иероним оларды "шағын қоныстар" деп сипаттаған. Иероним (IV ғасырдың соңы мен V ғасырдың басында) Бетхоронның өз заманында кішкентай ауыл болғанын атап көрсеткен. Әйіргі әйел қасиетті Паулаға арналған сөзінде ол Төменгі және Жоғарғы Бетхоронды Сүлеймен құрған және соғыста қиратылған қалалар деп сипаттаған.
Eusebius' Onomasticon mentions the 'twin villages' and St. Jerome describes them as 'little hamlets.' Jerome (late 4th to early 5th centuries) noted that Bethoron was just a little village at his time. In his eulogy for Saint Paula, he describes Lower and Upper Bethoron as cities founded by Solomon and destroyed by war.
Араб ауылдары
Бейт-Ур-эль-Фаука және Бейт-Ур-э-Тахта деген екі палестиналық араб мұсылман ауылы еврей-қанаандық атауын сақтап, Жоғарғы және Төменгі Беторонның орналасқан жерлері ретінде белгіленген.
The two Palestinian Arab Muslim villages of Beit Ur el Fauqa and Beit Ur et Tahta preserve the Hebrew–Canaanite name, and have been identified as the sites of Upper and Lower Bethoron.
Қазіргі заман
1915 жылы Палестинаны зерттеу қоры Иерусалимге бағытталған негізгі жолдың өзгеруі Беторон жолын "тасталып, жартылай ұмытылған" күйге түсірді деп жазды. Израильдің Бейт-Хорон елді мекені 1977 жылы екі араб қаласының іргесінде салынды. 443 тас жолы ежелгі жолдың бір бөлігімен өтеді.
In 1915, the Palestine Exploration Fund wrote that changes in the main road to Jerusalem had left the Bethoron route "forsaken" and "almost forgotten". The Israeli settlement of Beit Horon was founded in 1977 on a site adjacent to the two Arab towns. Highway 443 follows part of the ancient road.
Археология
Археологиялық қазбалар төменгі қала жоғарғы қаладан бұрын салынып, пайда болғандығын көрсетеді. Төменгі Бейт-Урдада қола дәуірінің соңынан бастап қыш сынықтары табылды, ал Жоғарғы Бейт-Урдадағылар тек темір дәуірінен бастап кездеседі.
Archaeological finds indicate that the lower town was established before the upper one. Potsherds from the Late Bronze Age onward were discovered at Lower Beit Ur, whereas those in Upper Beit Ur date only from the Iron Age onward.