Кіріспе

Фридрих Гризе (2 қазан 1890, Лехстен – 1 шілде 1975) – неміс жазушысы. Ол Үшінші рейх кезінде ұлтшыл әдеби қозғалысқа қатысты. Гризе негізінен Солтүстік Германиядағы шаруалар өмірі туралы жазды. Оның ең маңызды кітаптары 1933 жылы нацистік үкімет орнағанға дейін жазылған, сондықтан оны нацистік идеологияның жақтаушысы емес, оған алғыкөші ретінде қарастыруға болады. Ол өзінің танымалдылығының шарықталу кезінде 1934 жылы «Менің өмірім» атты алғашқы автобиографиясын, ал 1970 жылы «Осы замандағы өмір» атты екінші автобиографиясын жазды. Гризедің романдары ортағасырлық неміс әдебиетіне деген қызығушылығымен және неміс шаруасының рухының идеализацияланған бейнесіне деген құлшынысымен ностальгиялық. Осы тұрғыдан алғанда, олар Үшінші рейх кезінде танымал болған «Қан мен топырақ» (Blut und Boden) мектебіне жақын. Алайда, Чарльз Альберт Шуманның сөзіне сүйенсек, ол нәсілге қарағанда өз ата-бабаларымен байланысқа көбірек мән береді. Оның ең белгілі романдары – «От», «Қыс» және «Вайсскёпфе», барлығы 19-шы және 20-шы ғасырлардағы Германияның аграрлық өмірі туралы әңгімелер. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Гризе қысқа мерзімге НКВД-нің Фунфейхен арнайы лагерінде тұтқындалды. Бірақ босатылғаннан кейін соғыстан кейінгі жылдары Фриц Ройтерді зерттеуші ретінде жазуға мүмкіндік алды. Осы кезеңде ол «Der Zug der Grossen Vögel» романын жариялады. Басқа Үшінші рейхтің танымал авторлары сияқты, ол қазіргі Германияда ұмытылған, ал оның кітаптарын тек қолдан қолға ауыстырып алуға болады. 1960 жылы Гризе жаңадан құрылған Фриц Ройтер қоғамының (F. R. Society) алғашқы президенті болды. Соңғы жылдары Лехстендегі әдеби күндер (Literaturtage), Бад-Доберандағы коллоквиум, Марбахтағы Неміс әдебиеті мұражайы (Deutsches Literaturarchiv) және Фриц Ройтер әдеби мұрағаты (Fritz Reuter Literaturarchiv) Ханс Йоахим Грипфан Берлинде оның туындыларын зерттеуге назар аударды. Оның хаттары мен қолжазбаларының жинағы Фриц Ройтер әдеби мұрағатының маңызды бөлігі болып табылады, онда Фридрих Гризеге және одан алынған 600-дан астам хаттардың тізімі сақталады.

Көркем әдебиет

Фейер, 1921 жыл. Ур, 1922 жыл. "Дас Корн рауш", 1923 жыл. "Алте Глокен", 1925 жыл. "Соңғы Гарб", 1927 жыл. 1927 жылғы қыс. "Қашқындар" (Die Flucht), 1928 жыл. "Кедейлер аңғары" (Tal der Armen), 1929 жыл. "Мәңгілік егістік" (Der ewige Acker), 1930 жыл. "Герцог", 1931 жыл. "Қыздар ауылы" (Das Dorf der Mädchen), 1932 жыл. "Егін салу" (Der Saatgang), 1932 жыл. "Соңғы сыңар" (Das letzte Gesicht), 1934 жыл. "Вагенбург", 1935 жыл. "Желдегі ағаштар" (Bäume im Wind), 1937 жыл. "Торф өндірушінің баласы" (Das Kind des Torfmachers), 1937 жыл. "Желдің үрлеуі" (Wind im Luch), 1937 жыл. "Ақбас" (Die Weißköpfe), 1939 жыл. "Жастық шақ ауылдары" (Die Dörfer der Jugend), 1947 жыл. "Ұлы құстардың керуені" (Der Zug der großen Vögel), 1951 жыл. "Жел қалаған жерге соқпайды" (Der Wind weht nicht, wohin er will), 1960 жыл. "Ешқашан ұмытылмайтын сыңар" (Das nie vergessene Gesicht), 1962 жыл. "Жер тұрғанша" (So lange die Erde steht), 1965 жыл. "Сендердің жақсы жылдарың" (Eure guten Jahre), 1974 жыл.

Шығармашылық емес

"Менің өмірім", 1934 жыл. Неміс поэзия академиясының Штайр мерекесінде сөйлеген сөз, 1934 жыл. Фриц Ройтер, 1938 жыл. "Осы замандағы өмір", 1970 жыл.