Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тонми Самбота (Тонми Самбота, басқаша аталуы Тонми Самбодха; тиб. ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ།, Уил. thon mi sam+b+ho Ta; б. жетінші ғасыр) дәстүрлі түрде тибет жазуының ойлап табушысы және 7-ші ғасырда біздің заманымызда «Сум ку па» және «Ртагс кьи’ жуг па» еңбектерінің авторы ретінде қарастырылады. Тонми Самбота ескі тибет жылнамаларында немесе басқа көне мәтіндерде есімдері кездеспейді, бірақ жылнамаларда 650 жылдан кейін жазу туралы айтылады. Оған жатқызылатын екі шарт 13-ғасырдан кейін жазылған болуы керек. «Тибет дәстүріне сәйкес, Сонгцен Гампо 632 жылы Анудың (немесе Дриторек Анудың) ұлы Самботаны, сондай-ақ басқа жастарды Тонми немесе Тхуми руынан әліпбиді үйрену үшін Үндістанға жіберді. Таңдалған үлгі – Кашмир жазуы болды. Қалай болғанда да, Тун Хуанның ескі жылнамалары 655 жылға қатысты «заңдар мәтіні жазылды» деп жазған. Бірнеше онжылдық ішінде тибет әліпбиі ғана емес, сонымен қатар өте күрделі орфография арқылы тибет тіліне бейімделген және құжаттарды жазу үшін қолданылған жазу ойлап табылуы – таң қалдырарлық жайт. Тонми кейіннен, сөзсіз, үнді үлгісінде өте білімді грамматика жазды делінеді». Үндістанға жіберілген студенттердің ішінде император Сонгцен Гампоның жеті дана кеңесшісінің төртіншісі болған Тонми Самбота Тибетке қайтып келген жалғыз адам болды. Ол құрастырған тибет жазуы, Пабонка усады деп саналатын жерде, біздің заманымыздың 350-ші жылдарынан бері Үндістанда қолданылып келген брахми және гупта жазуларына негізделген. Патша Сонгцен Гампо жаңа жазу мен грамматиканы меңгеру үшін төрт жылға уақыт алып, содан кейін көптеген аудармалар жасады, оның ішінде жиырма Авалокитесвара мәтіні бар. Басқа аудармашылар да буддалық аудармалар жинағын толықтырды. «Тибет конституциясының алты кодексі» жасалды, сот жазбалары, шежірелер, аңыздар мен өлеңдер жазбаша түрде сақталды.
Thonmi Sambhota (Thönmi Sambhoṭa, aka Tonmi Sambhodha;, Tib. ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊ།, Wyl. thon mi sam+b+ho Ta; b. seventh cent.) is traditionally regarded as the inventor of the Tibetan script and author of the Sum cu pa and Rtags kyi 'jug pa in the 7th century CE. Thonmi Sambhota is not mentioned in any of the Old Tibetan Annals or other ancient texts, although the Annals does mention writing shortly after 650. The two treaties attributed to him must postdate the 13th century. "According to Tibetan tradition, Songtsen Gampo sent a young man of the Thönmi or Thumi clan, Sambhoṭa son of Anu (or Drithorek Anu) to India in 632 with other youths, to learn the alphabet. The pattern chosen was the script of Kashmir. At all events, the ancient annals of Tun huang record against the year 655 that 'the text of the laws was written'. It is staggering to realize that, in a couple of decades, not only was the Tibetan alphabet invented, but the script had been adapted to the Tibetan language by a highly complicated orthography, and used for the writing of documents. Thönmi is also said to have composed, no doubt later on, a very learned grammar on the Indian pattern." Of the students sent to India, Thonmi Sambhota, said to have been the fourth of seven wise ministers of the emperor Songtsen Gampo, was the only one to return to Tibet. It seems that the Tibetan script he devised, in what is believed to be Pabonka Hermitage was based on the Brahmi and Gupta scripts which had been in use in India since c. 350 CE. King Songtsen Gampo is said to have retired for four years to master the new script and grammar and then made many translations, including twenty Avalokitesvara texts. Other translators quickly added to the corpus of Buddhist translations. The "Six Codices of the Tibetan constitution" were drawn up and court records, genealogies, legends and poetry were preserved in writing.