Кіріспе

Брахми жазуы, малаялам тілін жазу үшін кеңінен қолданылады (ISO; /) – әлемде 45 миллион адам сөйлейтін, Үндістанның Керала штатының басты тілі болып табылатын малаялам тілін жазуға қолданылатын брахми жазуы. Бұл Керала штатында және Лакшадвип, сондай-ақ Пудучерри (Махе ауданы) одақтық аумақтарында малаяли халқы қолданатын дравид тілі. Бұл Үндістан Республикасының ресми жазуларының бірі. Малаялам жазуы Кералада санскрит мәтіндерін жазу үшін де жиі қолданылады. Малаялам жазуы тулу жазуымен және тулу тілін жазу үшін пайдаланылған тигалари жазуымен үлкен ұқсастыққа ие, ол Үндістанның жағалаулық Карнатака (Дақшина Каннада және Удупи аудандары) және Кераланың соңғы Касаргад ауданында қолданылған. Көптеген басқа үнді жазулары сияқты, бұл алфасиллабарий (абугида) – жартылай "әліпбилік" және жартылай буынға негізделген жазу жүйесі. Қазіргі малаялам алфавиті 15 дауысты әріптен, 42 дауыссыз әріптен және бірнеше басқа белгілерден тұрады. Малаялам жазуы – Ваттелту әліпбиі, ол индоарий сөздерін көрсету үшін Гранта әліпбиінің символдарымен толықтырылған. Бұл жазу Пания, Бетта Курумба және Равула сияқты бірнеше азшылық тілдерін жазу үшін де қолданылады. Малаялам тілі тарихи тұрғыдан әртүрлі жазулармен жазылған.

Тарих

Малаялам тілі алғаш рет тамил және малаялам тілдерінің көне жазуы – тамил брахми жазуымен жазылды. Дегенмен, қазіргі заманғы малаялам жазуы Гранта әліпбиі мен Ваттежутудан дамыды, екеуі де тамил брахмиінен тәуелсіз түрде пайда болған. Ваттеллуту – тамил брахмиінен тараған жазу, бұрын қазіргі Тамил Надудың оңтүстік бөлігінде және Кералада кеңінен қолданылған. Раджашехара Варман шығарған Важаппалли жазуы – б.з. 830 жылға дейінгі ең ерте мысал. Орта ғасырларда Оңтүстік Канарада тулу және Малабар аймағында санскрит тілінде жазылатын Тигалари жазуы қазіргі малаялам жазуына өте ұқсас болды. немесе 18 ғасырға дейін. Бұл жазудың бір түрі – Колежуту, 19 ғасырға дейін негізінен Малабар-Кочин аймағында қолданылды. Тағы бір түрі – Малаянма, Тируваннатпурамның оңтүстігінде қолданылды. Кейін ол Тигалари малаялам жазуына айналды. Оны малаялилер, Хавяка брахмандар және Тулу брахмандар қолданған, бірақ бастапқыда тек санскритті жазу үшін ғана пайдаланылған. Бұл жазу екіге бөлінді: Тигалари және малаялам. Малаялам жазуы жергілікті малаялам тіліне бейімделіп, кеңейтілсе, Тигалари тек санскритті жазу үшін қолданылды. Малабарда бұл жазу жүйесі «Арья элутту» (ആര്യ എഴുത്ത്, Ārya eḻuttŭ) деп аталды, яғни «Арья жазуы» (санскрит – индо-арий тілі, ал малаялам – дравид тілі). Ваттеллуту кеңінен қолданылды, бірақ санскрит сөздері көп қолданылатын әдебиет үшін қолайлы болмады. Тамил брахми сияқты, ол бастапқыда тамил тілін жазу үшін қолданылған, сондықтан санскритте қолданылатын, бірақ тамил тілінде жоқ дауысты немесе демімен айтылатын әріптері болмады. Осы себепті Ваттеллуту және Гранта әліпбиі кейде араластырылды, мысалы, Маниправаламда. Маниправалам әдебиетінің ең ерте мысалдарының бірі – Вайшикатантрам (വൈശികതന്ത്രം, Vaiśikatantram) – 12 ғасырға жатады, онда малаялам жазуының ең алғашқы түрі қолданылған, ол 13 ғасырдың бірінші жартысында белгілі бір деңгейде жүйеленген сияқты. Сондықтан Эжутаханды қазіргі малаялам тілінің әкесі деп те атайды. Ол классикалық санскрит әдебиетіне негіделген малаялам өлеңдерін жазу үшін Арья элуттуды қолданды.

Орфографиялық реформа

1971 жылы Керала үкіметі білім беру бөліміне мемлекеттік бұйрықпен малаялам тілінің жазуын реформалады. Мақсаты – сол кездегі баспа және теру технологиясы үшін жазуды жеңілдету, қажетті символдардың санын азайту болды. 1967 жылы үкімет Малаялам сөздігі жобасының редакторы Сооранад Кунджан Пиллай басқарымындағы комиссия құрды. Комиссия малаялам тілінде басып шығару үшін қажетті символдардың санын шамамен 1000-нан 250-ге дейін азайтты. Аталған комиссияның ұсыныстары 1969 жылы тағы бір комиссиямен қайта қарастырылды. Бұл ұсынысты 1971 жылдың қаңтарында ірі газеттер қабылдады. Реформаланған жазу 1971 жылдың 23 наурызындағы үкімет бұйрығымен 1971 жылдың 15 сәуірінде (Кераланың жаңа жылы) күшіне енді.

Ағымдағы жағдай

Қазіргі кезде реформаланған орфография, көбінесе put̪iya lipi деп, ал дәстүрлі жүйе pazhaya lipi деп аталады. Қазіргі басылымдар реформаланған орфографияны дерлік толығымен қолданады. Мемлекеттік бастауыш білім беру жүйесінде оқушыларға малаялам жазуы тек реформаланған қаріппен таныстырылады және оқулықтар да соған сәйкес басылады. Дегенмен, цифрлық медиа екі орфография үшін де қаріптер кеңінен қолжетімді болғандықтан, дәстүрлі және реформаланған түрлерін шамамен тең пропорцияда пайдаланады.