Кіріспе
Француз-алжирлік журналист Анри Аллег (20 шілде 1921 – 17 шілде 2013), Париждегі балалық шағында Аллег өзінің еврей тегін толыққанды қабылдамады, себебі Израильді расистік отаршылдықтың құралы деп есептеді. Оның оқу жылдары Испания азамат соғысымен бірге басталды, сол кезде ол Францияға келген еврей немістерімен қатар Муссолиниге қарсы шыққан итальяндық босқындармен кездесетін, саяси белсенділігі күшейген мектеп ортасында өсті.
Henri Alleg (20 July 1921 – 17 July 2013), During his childhood in Paris, Alleg never fully embraced his Jewish identity due to his opinions of Israel as an agent of racist colonialism. His early educational years coincided with the Spanish Civil War, during which time he was met with an increasingly politicized school environment with Italian refugees who opposed Mussolini arriving in France along with Jewish Germans.
Журналистиканың алғашқы жылдары және жанжалдар
Аллег 1939 жылы Алжирге кетіп, 18 жасында Алжир коммунистік партиясымен тығыз байланысқа түсті. Он бес жасар Жоржетт Коттин Коммунистік жастар ұйымының басшыларымен байланыс жасап, Алжирдегі Жастар хостелінің бас кеңсесінен сақталған теріс машинасы мен ронео көшіргішін ұсынды, бұл «Jeune Garde» газетінің бірнеше нөмірін шығаруға мүмкіндік берді. Соғыстан кейін Аллег 1950-1955 жылдары алжирлік ұлтшылдыққа жақын тұрған «Alger Républicain» күнделікті газетінің бас редакторы болып жұмыс істеді. 1951 жылы Аллег басылымның директоры болды, ол Алжирде Францияға қарсы алжирлік наразылықтарды қозғайтын еркін демократиялық баспасөзді қолдады. Газеттің коммунистік және отаршылдыққа қарсы көзқарасының салдарынан 1955 жылдың қыркүйегінде француз билігі оны жабуға мәжбүр болды. 1956 жылдың қарашасында, газеттегі көптеген әріптестері француз отаршылдық билігімен тұтқындалғаннан кейін, Аллег жасырын өмірге көшіп, француз коммунистік журналы «l'Humanité»-ге тәуелсіздік туралы мақалаларын жіберіп, журналистік байланыстарын сақтап қалды. Алжирдің тәуелсіздігін жақтаған жазуларға үкімет цензурасының кесірінен оның көптеген мақалалары жарияланбады. Француздық азаптаушылары Аллегтің оны жасырғандарды сатпай, өлгені жақсы көретінін түсінген соң, оны Алжирдегі Лоди лагеріне аударды, онда ол Барберусс әскери госпиталі мен түрмеде емделді. Ол әйеліне Лоди лагерінде екенін растайтын хат жазып, "демалыс пен уақыт берілсе, денсаулығын қалпына келтіретініне үміттенемін" деді.
Сұрақ және цензура
Ол Лодь лагерінде болғандықтан, өзінің басынан өткен қиындықтары туралы есеп жазып, сыртқа шығарды. Ол кезде Алжирден депортацияланған әйелі Гилберта, жазылған беттерді алып, оларды теріп, Аллегтің "Algier républicain" газетінде жұмыс істеген кезінде танысқан француз әдебиетшілері мен журналистеріне таратты. Оның қатыгездікке ұшырағаны туралы мәлімдемесі шілде айының соңында "L’Humanité" газетінде жарияланды, бірақ француз полициясы Алегтің шағымдарын жариялауға дайын болған нөмірдің барлығын дереу тәркіледі. Гилберта түрлі баспа үйлеріне мемуарды ұсыну үшін тынбай жұмыс істеді, сонымен қатар Алжирде болып жатқан жағдай туралы хабардар ету мақсатында үгіт жүргізді. Париждегі бір қоғамдық жиын кезінде Гилберт француз халқына шара қабылдауға шақырды: "Егер менің күйеуімнің 'ұсталғандығы', Морис Одиннің 'қашқандығы' және Джамила Бухиредтің 'сотқа тартылуы' ерекше әсер еткен болса, бұл ерекше жағдайлар емес. Бұл біздің еліміздегі күнделікті шындық. Сіздерден барлық өлім жазаларын тоқтатуға көмектесуіңізді күтеміз, сіздерден үлкен күш-жігер, сіздің жауапкершілігіңізге сай күш-жігер сұраймыз". Бір мысал ретінде, Алегтің кітабы бірнеше апта бойы еркін сатылып тұрғанмен, француз үкіметі 1958 жылғы наурыз айында шыққан "France Observateur" басылымын тәркіледі, себебі онда Алегтің кітабынан үзінділер келтірілген. Осы кезде үкімет мемуарды қабылдады, бірақ Алегтің талаптары мен жағдайы туралы қоғамдық пікірталасқа рұқсат бермеді. Бұл француз үкіметінің цензура процесіне байланысты еді, ол заңды түрде "droit de regard" құқығын береді, бұл жергілікті үкімет префектурасына газеттерді, бірақ кітаптарды басылғанға дейін қарауға мүмкіндік береді. Кітапқа қатысты мақалалар немесе цитаталар тәркіленгеніне қарамастан, "Сұрақ" француз ұлтында "бестселлерге айналып, қызу талқылауларға себеп болды", онда Жан-Поль Сартр Алегтің кітабының француз ұлты үшін қандай салдарға әкелетінін баяндады. Дегенмен, олар 60 000-нан астам сатылған дананы тоқтата алмады. 1958 жылдың соңына дейін "Сұрақ" Францияда ғана 162 000-нан астам дана сатылды, жасырын немесе басқа жолмен. Алғашқы тәркілеуден кейін, басқа солшыл француз баспалары кітапты шығаруды жалғастырды, бұл қарсылық Алжир соғысы бойы ресми тыйымға қарамастан жалғасты. "La Question" басылымы ұсталған күні француз үкіметі Алегтің азапталуына қатысты тергеудің аяқталғаны туралы ақпарат жариялады. Олар дәрігерлер мырза Алегтің білегінде және шатқасында іздер табылғанын байқағанына қарамастан, Алег айыптаған офицерлер өздеріне тағылған айыптарды жоққа шығарды, сондықтан француз үкіметіне ешқандай айып тағылмады.
Сот
1957 жылдың тамызында Анри Алжирдегі азаматтық түрмеден Алжирдегі адвокаттар мен сот органдарына өзіне жасалған азаптаулар туралы ұқсас хабарлама жіберді. Осы кезде Алжир баспасөзінде оның жоғалып кеткені, тіпті қайтыс болғаны туралы әңгімелер тарады. Аллегтің шағымы мен кең ауқымды баспасөз науқанынан кейін ғана ол қамауға алынғаннан кейін толық екі ай өткен соң тергеу судьясының алдына әкелінді. 1957 жылдың қараша айында өткен «сот» Аллегті мемлекеттің қауіпсіздігіне шабуыл жасады және таратылған лигасының құрамын қайта жаңартуға тырысты деген айыппен кінәлі деп тапты. Әскери билік Аллегті тексеру үшін екі дәрігерді жіберді, бірақ Лодиге ауыстырылғаннан кейін Анриді француз үкіметінен басқа ешкімге көруге рұқсат берілмеді.