Кіріспе

Иран корольдігі Әшраф олы Молук Пахлави. Ол ағасына сарай кеңесшісі болып қызмет етті және әйелдер құқығын жақтады. 1979 жылғы Иран революциясынан кейін Францияда, Нью-Йоркте, Парижде және Монте-Карлода эмиграцияда өмір сүрді, сондай-ақ Иран Ислам Республикасына қарсы пікір білдіре берді. 1932 жылы ол "Жамият е Несван е Ватанкха" ұйымдастырған Екінші Шығыс әйелдер конгресін өткізді. Әшраф Пахлавиге университеттерге қабылдануға рұқсат берілмеді, орнына 1937 жылы 18 жасында Мирза Хан Гавамқа тұрмысқа шықты, оның отбасы әкесімен саяси байланыста болды. Шах бастапқыда бұл операцияға қарсы болды және біраз уақыт бойы оны қабылдауға кедергі келтірді. 1953 жылдың басында ол ЦРУ агенттерімен кездесті, олар одан ағасымен сөйлесуін сұрады, себебі оған ықпал ете алатын жалғыз адам ол еді. Тарихшы Стивен Кинзердің "Шахтың барлық адамы" атты кітабында былай делінген: "Әшраф француз казинолары мен түнгі клубтарында өмір сүріп жатқанда, Кермит Рузвельттің ең жақсы ирандық агенттерінің бірі Ассадолла Рашидиан оған келді. Ол оның қарсылық танытып тұрғанын байқады, сондықтан келесі күні американдық және британдық агенттердің делегациясы шақыруды қаттырақ етіп жеткізді. Делегация жетекшісі, жоғары дәрежелі британдық офицер Норман Дарбишир, алдын ала ойлап, күміс түлкінің терісінен тігілген пальто мен ақшаның бір бумасын әкелді. Дарбиширдің кейін айтуынша, Әшраф осы сыйлықтарды көргенде "көздері жарқ етіп, қарсылығы жойылды". Өзінің сөзіне сәйкес, Пахлавиге Франциядағы мәжбүрлі эмиграциядан кейін Иранға оралуға келіскен жағдайда шексіз сомада ақша ұсынылды, бірақ ол ақшаны қабылдамай, өз еркімен оралды. Кейбір тарихшылар төңкеріс Әшраф Пахлавидің ағасын көндіруіне байланысты болды ма, жоқ па деген пікірде. International Journal of Middle East Studies журналындағы мақаласында жазушы Марк Газировски Шахтың "төңкеріс жасау туралы шешім, оны жүзеге асыру жолы немесе Мосаддықтың орнына кім келеді деген мәселелер туралы кеңес алғанын" және төңкеріс негізінен АҚШ және Мосаддықтың басшылығын әлсіретуге тырысқан басқалардың күшімен жүзеге асырылғанын айтады.

Саяси қызмет

Ашраф Пахлави ағасының тұсында Иранда және әлемде әйелдер құқығын ынталы түрде қолдады. 1967 жылы Пахлави Біріккен Ұлттар Ұйымында Иранның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясы мен Экономикалық және әлеуметтік кеңестегі делегаты ретінде жұмыс істеді. 1975 жылы ол Халықаралық әйелдер жылына белсенді қатысып, Біріккен Ұлттар Ұйымында сөз сөйледі. Ол радикалды реформатор емес еді және "созылмалы бейжайлық" деп атады.

1980 жылғы естеліктерінде Пахлави Ирандағы әйелдердің қиын жағдайын мойындап, алаңдаушылық білдірді. Ол: "Иран әйелдеріне не болып жатқаны туралы жаңалықтар өте ауыр болды, олар оқшауланып, екінші дәрежелі жағдайға түсірілді, көптегендері түрмеге қамалды немесе жер аударылды" деп жазды. Сонымен қатар, Пахлави адам құқықтары мен теңдік үшін белсенділік танытты. Ол, әсіресе ағасы Мұхаммед Реза Шахтың сауатсыздыққа қарсы күрестің белді қолдаушысы болған Иранда, халықаралық сауаттылықты таратуды жақтады. Ол Халықаралық сауаттылық консультативтік байланыс комитетінің мүшесі болды. 1979 жылғы төңкерістен кейін Ашраф Пахлави Дэвид Рокфеллерден ағасы Мұхаммед Резаның пана табуға тырысуына көмектесуді сұрады. Сондай-ақ, ол төңкеріс басталғанда марқұм бауыры Шахқа қолдау көрсетпегені үшін АҚШ президенті Джимми Картерді және Біріккен Ұлттар Ұйымының бас хатшысы Курт Вальдхаймды сынады.

Үшінші неке

Пахлави 1960 жылдың 5 маусымында үшінші және соңғы рет (Париждегі Иран елшілігінде) Мехди Бушехриге (1916–?), Париждегі «Иран үйінің» директорына тұрмысқа шықты. Ол саясаткер Жавад Бушехридің немере інісі болды. Пахлави мен Мехди Бушехридің балалары болған жоқ, және Пахлави Нью-Йоркте сүргінде тұрған кезде олар көбінесе бөлек өмір сүрді.

1980 жылы The New York Times журналисі Джуди Ли Клемесрудпен сұхбаттасқанда Пахлави: «Мен жақсы ана болған емеспін. Өмір салтымның кесірінен балаларыммен көп уақыт өткізе алмадым», – деді. Ол Нью-Йорктегі Парк авенюға, Парижге және Францияның Жерорта теңізі жағасындағы Хуан-ле-Пинске көшкенге дейін мүлкін сатты. Оның өлімі туралы оның немере інісі және императорлық отбасының басшысы Реза Пахлави Facebook парақшасында хабарлады. Кенесші Роберт Ф. Армао өлімнің себебін «қарт жасқа» байланыстырды. Армао принцесса Ашрафтың Еуропадағы үйінде ұйықтағанда қайтыс болғанын айтты, бірақ отбасының қауіпсіздігіне алаңдаушылық білдіріп, елдің атын атаудан бас тартты. Оның жерлеу рәсімі 2016 жылдың 14 қаңтарында Монакодағы Монако зиратында өтті, оған Пахлави отбасының мүшелері, соның ішінде императрица Фарах Пахлави қатысты. Ол қайтыс болған кезде отбасының ең үлкен мүшесі болды. 1979 жылғы төңкеріске дейін Пахлави француз тілінен парсы тіліне бірнеше кітап аударды, оның ішінде медбикелік және бала күтімі туралы кітаптар да болды.