Кіріспе
Сибирь ұшқышы (Pteromys volans) – батыста Балтық теңізінен бастап, Солтүстік Азияның барлық аймақтары арқылы шығыста Тынық мұхитының жағалауына дейін таралған Еуропалық-Азиялық ұшқыш аң. Бұл Еуропадағы ұшқыш аңның жалғыз түрі және ол Еуропалық Одақта осал түр ретінде қарастырылады, ол тек Эстония мен Финляндияда ғана кездеседі. Латвияда ол соңғы рет 2001 жылы көрілген, және 2013 жылдан бері жергілікті түр ретінде жойылған деп есептеледі.
The Siberian flying squirrel (Pteromys volans) is an Old World flying squirrel ranging from the Baltic Sea in the west, throughout Northern Asia to the coast of the Pacific Ocean in the east. It is the only species of flying squirrel in Europe and is considered vulnerable in the European Union where it occurs only in Estonia and Finland. In Latvia, it was last sighted in 2001 and has been considered to be locally extinct since 2013.
Сипаттама
Сибирьдің ұшқыр бөрікшісінің анасының салмағы шамамен 150 грамм, ал аталарының салмағы орташа есеппен сәл жеңіл болады. Денесі 13–20 см, ал жалпақ құйрығы 9–14 см. Көзі ірі әрі көзге түсетіндей қара. Түсі бүкіл денесінде сұр, құрсағы арқасынан сәл ақшыл, мойны мен алдыңғы аяғының арасында қара жолақ бар. Ұшқыр бөрікшілердің ерекше белгісі – бұл жүнді серпімді қанат немесе патагиум, ол алдыңғы және артқы аяқтар арасында созылған тері қабығы. Осы қанатты жайып, ұшқыр бөрікшілер ағаштан ағашқа жүз метрден астам қашықтыққа ұшып өте алады, тіркелген ұшу қатынасы 3,31 болған, бірақ әдетте ол 1,5-ке жуық.
Диета
Оның тамақтануына жапырақтар, тұқымдар, шишалар, бүршіктер, жаңа өскіндер, жаңғақтар және жидектер кіреді. Жергілікті аңшылар олардың кейде құстардың жұмыртқаларын және балаларын жейтінін айтады, бірақ мұндай әрекеттеріне дәлел жоқ. Олар көбінесе жылқышылардың жасаған тесіктеріне ұя салады, бірақ кіреберісінің мөлшері сәйкес келсе, құс үйлерінде де ұялай алады. Ұя жұмсақ материалдан (әсіресе жұмсақ сақал мүк) жасалған үймек болып келеді, оған сілтеуіш кіріп жатады. Олар шамамен бес жылға дейін өмір сүре алады.
Тіршілік ету ортасы
Олар қылқан және жапырақты ағаштардың араласы бар ескі орманды ұнатады. Олар көбінесе түнгі жануарлар, кешкі уақытта ең белсенді болады, бірақ балалы аналықтары күндіз де жемтенуі мүмкін. Олар қыста ұйқыға кетпейді, бірақ кейде қыс айларында бірнеше күн бойы үзіліссіз ұйықтайды. Ұялшақ және түнгі жануарлар болғандықтан, оларды көру сирек. Олардың болуының ең көп кездесетін белгісі – олардың нәжістері, ол қызғылт сары күріш дәндеріне ұқсайды және көбінесе олардың ұясының астында немесе үстінде табылады.
Жыртқыш жануарлар
Қоянды мұңқарттар, бүркіттер, сұлулар, иттер мен мысықтар жейді.
Адам мәдениетінде
Бұл Финляндияның Эспоо қаласындағы Нууксио ұлттық паркінің символы, себебі осы аймақта халық тығыз қоныстанған. Эстонияда Сибирь ұшқышы Эстония табиғат қорының логотипінде бейнеленген.
Қауіптер
Финляндияда және әсіресе Балтық елдерінде сибірлік ұшақ бөренесінің популяциясы азайып, құрып кетуге ұшырау қаупі бар. Литвада P. volans түрі жойылған. 1996 жылдан бері ол Беларусьте де жойылған деп есептелді, бірақ 2017 жылы қайтадан табылғаннан кейін, 2019 жылы елдің солтүстік аймақтарында 80-нен астам мекенжайы анықталды. Халық санының төмендеуіне себеп болатын факторлар – олардың мекендейтін орталарының, мысалы, сорлы ормандар мен ескі шыршалы ормандардың фрагментациясы, климат және жоғалуы. Финляндия Еуропалық Одақтың мүшесі болғандықтан, бұл бөрене 1992 жылғы ЕО-ның Мекендеулер Директивасымен қорғалады. Еуропалық Одақ, Финляндия және Эстония осы жағдайға жауап ретінде, бөренелерді қорғауға бағытталған алты жылдық 8,9 миллион еуролық жобаны іске қосты.