Кіріспе
Кеміргіштердің түрі. Оңтүстік ұшқыр бөрік немесе ассапан (Glaucomys volans) – Солтүстік Америкада таралған ұшқыр бөріктердің үш түрінің бірі. Ол Солтүстік Американың шығыс жартысындағы, Канаданың оңтүстік-шығысынан Флоридаға дейінгі жапырақты және аралас ормандарда кездеседі. Мексика, Гватемала және Гондурас таулы аймақтарында осы түрдің шашыраңқы популяциялары тіркелген.
The southern flying squirrel or the assapan (Glaucomys volans) is one of three species of flying squirrel found in North America. It is found in deciduous and mixed woods in the eastern half of North America, from southeastern Canada to Florida. Disjunct populations of this species have been recorded in the highlands of Mexico, Guatemala, and Honduras.
Сипаттамасы мен экологиясы
Оңтүстік ұшқыш тышқандарының жоны сұр қоңыр, бүйірлері қара қоңыр, ал асты кремі түсті болады. Оларда үлкен қара көздері және жалпақ құйрықтары бар. Алдыңғы және артқы аяқтарының арасында созылатын, патагиум деп аталатын жүнді мембранасы болады, ол ауада сырғанау үшін қолданылады. Жалпы ұзындығы (құйрығын қоса алғанда) құйрығының ұзындығы болуы мүмкін. Олар түнгі жануарлар. Олар қызыл және ақ емен, гикори және бук сияқты ағаштардың жемістерімен және жаңғақтарымен қоректенеді. Олар, әсіресе, емен жаңғақтарын қысқа дайындайды. Сонымен қатар, олар жәндіктер, бүршіктер, саңырауқұлақтар, микоризалық саңырауқұлақтар, өлік, құс жұмыртқалары, бала құстар және гүлдермен де тамақтанады. Жыландар, сұрғындар, бүркіттер және еңкейлер олардың жауы болып табылады. Үй мысықтары да қауіпті болуы мүмкін. Табиғатта да, тұтқындықта да олар жылына екі рет балалайды (әр балалауда 2–7 бала). Жүктілік мерзімі шамамен 40 күнге созылады. Балалар жүні және өздігінен қозғалу қабілеті жоқ күйде туады. Олардың құлақтары 2–6 күнде ашылады, ал 7 күнге келгенде жүні өсе бастайды. Көздері 24–30 күнге дейін ашылмайды. Анасы балаларын туғаннан кейін 65 күннен соң емшекten айырады. Балалар шамамен 120 күнде толық тәуелсіз болады. Оңтүстік ұшқыш тышқандарының үйін табу қабілеті жоғары, егер оларды жасанды түрде 1 километрге дейін алысқа жылжытса, олар өз ұяларына орала алады. Олардың мекендейтін аймағы әйелдер үшін 40 000 шаршы метрге дейін, ал еркектер үшін екі есеге дейін жетеді, солтүстік шегінде одан да үлкен болады. Оңтүстік ұшқыш тышқандарымен байланыс адамдарда эпидемиялық тифке әкелуі мүмкін. Ұшқыш тышқандар таратып жатқан тиф "сильватик тиф" деп аталады, және Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы АҚШ-та 1976 жылдан 2001 жылға дейін мұндай 39 жағдайды тіркеген. Тышқан Rickettsia prowazekii бактериясының иесі болып табылады, ал адамдарға жұғу G. volans-қа байланысты блохалар мен құс өліктерінің аэрозольдік нәжісі арқылы жүреді деп болжанады.
Assapans are nocturnal. They feed on fruit and nuts from trees such as red and white oak, hickory, and beech. They store food, especially acorns, for winter consumption. They also dine on insects, buds, mushrooms, mycorrhizal fungi, carrion, bird eggs, nestlings, and flowers. Predators include snakes, owls, hawks and raccoons. Domestic cats can also be potential predators. Both in the wild and in captivity, they can produce two litters each year (with 2–7 young per litter). The gestation period is approximately 40 days. Young are born without fur or any capabilities of their own. Their ears open at 2 to 6 days old, and fur grows in by 7 days. Their eyes do not open until they are 24–30 days old. Mothers wean their young 65 days after they are born. The young then become fully independent at around 120 days of age. Southern flying squirrels show substantial homing abilities and can return to their nests if artificially removed to distances of up to a kilometer. Their home ranges may be up to 40,000 square meters for females and double that for males, tending to be larger at the northern extreme of their range. Exposure to southern flying squirrels has been linked to cases of epidemic typhus in humans. Typhus spread by flying squirrels is known as "sylvatic typhus" and the Centers for Disease Control and Prevention has documented a total of 39 such cases in the U. S. from 1976 to 2001. The squirrel acts as host to the Rickettsia prowazekii bacteria and transmission to humans is hypothesized to occur via aerosolized feces of the fleas and lice associated with G. volans.
Ұшу
Ұшатын еліктер шынымен ұшпайды, бірақ патагиум деп аталатын жарғақшаны пайдаланып сырғанады. Ауада ұшқанда, олар ұзын қолдарын алға және жаққа, ал ұзын аяқтарын артқа және жаққа созып, "Х" пішімін жасайды, бұл олардың жарғақшасын шаршы тәрізді етіп созады. Үлкен қарағаш және емен ағаштары олардың қоныс аумақтарында жиірек кездеседі. Сонымен қатар, қайын және тополь ағаштары да кездеседі. Орташа қоныс аумағы 2,45 гектар және 16,0 гектарды құрайды.
Қоныс аумағы еркектерде әйелдерге қарағанда ірілеу, бірақ қай жыныстың болатынына әсер етуі мүмкін. Жапырақтар мен бұтақтардан ұя салады, энергияны сақтау үшін. Қыста жалғыз ұя салған еліктермен салыстырғанда, топта тұратын еліктер 30 пайызға дейін көбірек энергияны үнемдей алады. Дегенмен, жаз айларында олар көбінесе өз қоныс аумағында жеке тамақ іздеп, қор жинайды. Муллдың сөзіне қарағанда, жылы ауа райында топтық ұя салу зиянды болуы мүмкін және түрдің оңтүстік бөлігінде қажет емес. Алайда, Лейн мен Реймондтың зерттеулері топтық ұя салудың терморегуляциялық функциядан гөрі көбірек мақсаты бар екенін және популяцияның әлеуметтік ұйымдасуында рөл атқаратынын көрсетеді. Винтеррод пен Вейгл есте сақтау, иіс сезу, кездейсоқ іздеу немесе мәселені шешудің жасырылған тамақты табудағы басты рөлін анықтау үшін бақыланатын жағдайларда тәжірибелер жүргізді. Құрғақ топыраққа құрғақ жаңғақтарды көміп жатқанда, иіс болмайды және кеңістіктік жад ең тиімді табу механизмі болып табылады, бұл қор жинау мінез-құлқында фитнес емес екенін көрсетеді. Алайда, ылғалды ортаға орналастырылғаннан кейін иіс тамақты табудың тиімді құралына айналады және топтың басқа мүшелеріне қарағанда жеке адамның үстемдігін азайтады. Еліктердің бір-бірінен ұрлап алатынын анықтауға арналған тәжірибелер ешқандай нақты үлгіні көрсетпеді және жасырылған тамақ оның қолжетімділігіне қарай табылды.
Спорт және халықтық мәдениет
Ричмонд Flying Squirrels – Сан-Франциско Гиантс клубының Шығыс лигасының филиалы. Вирджиния штатындағы бұл команда өз атын, логотипі мен талисманын оңтүстік ұшқыш белбеуден алған. Pokémon Black and White видео ойыны Унова аймағында (АҚШ-тың шығысына негізделген) өтеді және оңтүстік ұшқыш белбеуге негізделген Эмольга атты, Электр/Ұшу типіндегі Покемонды қамтиды. Рокки мен Буллвинкл және достарының оқиғалары анимациялық телесериалында антропоморфты ұшатын белбеу Rocket J. ("Рокки") Бүркіті бейнеленген.