XIII ғасырдағы ақсүйек тұлға

Кіріспе

13 ғасырдың ақсұлтаны

Ополелік Владислав I (Владислав Ополский) (шамамен 1225 – 27 тамыз/13 қыркүйек 1281/2) – 1234–1244 жылдары Калиш герцогы, 1234 жылдан 1249 жылға дейін Вилунь герцогы және 1246 жылдан өліміне дейін Ополе–Рацибуж герцогы болған. Ол Ополе князі Казимир I-нің әйелі Виоладан туған екінші ұлы, Виола болгар әйелі болуы мүмкін.

Өмір

1230 жылы әкесі қайтыс болғанда, Владислав пен оның үлкен ағасы Майлы Миешко II әлі кәмелетке толмаған еді; осы себепті олар аналары Виола мен Вроцлав герцогы Генрих I Бородатыйдың қамқорлығына берілді. 1234 жылы Генрих I Бородатый Ополеде толық билікке ие болуды қалап, жас герцогтарды Калиш қаласына көшірді, бірақ олардың мұрагерлік құқықтарын жоққа шығармады. Төрт жылдан кейін Майлы Миешко II көп жасқа толды, ал Генрих II Ыстық (Генрих I Бородатыйдың ұлы және мұрагері) оған Ополе-Рацибор билігін беруге мәжбүр болды. Осыған қарамастан, Владислав пен анасы Виола Калиште қалды, ол 1241 жылға дейін оның атынан регент ретінде әрекет етті, содан кейін Владислав ересек деп жарияланды және өздігінен билік ете алды. Генрих II Ыстықтың Легница шайқасында (1241) қаза болуы Владиславтың Калиш және Вилюнь билігін қауіпке ұшыратты; Ұлы Польшаның Премислав I-нің бұл жерлерді қайтарып алу ниетіне байланысты бұл жерлердің жоғалуы тек уақыт мәселесі болды. Ақырында, 1244 жылы Владислав Калиштен, ал бес жылдан кейін, 1249 жылы Вилюньнен айырылды. 1246 жылы Майлы Миешко II ұрпақ қалдырмай қайтыс болды және өсиетімен барлық жерлерін ағасы Владиславқа қалдырды. Бірақ көп ұзамай, жаңа герцог Миешко II үш жыл бұрын сатып алған Лелов бекінісін ұстай алмады. Билігінің осы жаман бастауына қарамастан, Владислав басқа Пяст герцогтықтарымен шеберлікпен келісімдер жасады, олар оған шекараларын сақтауға мүмкіндік берді. XIII ғасырдың бірінші жартысына қарай Владиславтың Ұлы Польша герцогтарымен қарым-қатынасы жақсарды. Владислав ақырында Калиш және Вилюньді иеленуден бас тартты, ал Ұлы Польшамен жаңа одақтың бір бөлігі ретінде Премислав I-нің әпкесі Евфемияға үйленді. Некеден кейін көп ұзамай Владислав, басқа Пяст герцогтары сияқты, Бабенбергтер әулетінің жойылғаннан кейін Венгрия мен Богемия арасындағы соғысқа қатысты. Алғашында Ополе-Рацибор герцогы венгрлерді қолдап, Болеслав V Тазаға Опава және Глубчицеге шабуыл жасауда көмектесті. Алайда 1255 жылы, себебі белгісіз, Владислав тарапты өзгертіп, Богемия королі Оттокар II-ні қолдады, ал 1260 жылы герцог жеке өзі венгрлерге қарсы Кресенбрунн шайқасына қатысты. Бұл одақ өзгеруі Владиславқа оның герцогтығы мен Богемия патшалығы арасындағы шекараларды реттеу арқылы нақты пайда әкелді. 1262 жылы Данков конгресінде Владислав Богемия королі Болеслав V Таза және Ұлы Польша билеушілерінің бірі Болеслав Ыстықпен үшжақты одақ құруға тырысты, бірақ маңызды нәтижелерге қол жеткізе алмады. Краков тағына ие болу мүмкіндігі тек 1273 жылы пайда болды. Владислав, Болеслав V-пен одақтас болғанына қарамастан, Кіші Польшаға өзінің күштерінің бір бөлігімен кірді. Шешуші шайқас 1273 жылдың 4 маусымында Богучин Малыда өтті, онда Ополе-Рацибор әскері жеңілді. Сол жылдың қазан айында Болеслав V Таза Ополе-Рациборға қарсы жазалау экспедициясын жасады; алайда, күштер тек герцогтықтың белгілі бір аймақтарын жоюмен шектелді. 1274 жылы Владислав пен Болеслав V Таза бейбіт келісімге келді, оған сәйкес Ополе-Рацибор герцогы, мүмкін, Краков тағына деген талаптарынан бас тартты, ал оның орнына екі герцогтықтың шекаралары жойылды. 1278 жылдың 25 тамызында Марчфельд шайқасы болды, ол король Оттокар II-нің тағдырына қатысты шешуші болды. Богемия патшасымен сәтті ынтымақтастыққа қарамастан, бұл жолы Владислав патшаға қолдау көрсету үшін әскер жіберген жоқ. Оның үстіне, Оттокар II жеңілгені мен қайтыс болғаны туралы хабар алғаннан кейін, Ополе-Рацибор герцогы Опаваға шабуыл жасады, мүмкін оны иеленгісі келді. Алайда Прагадағы жағдайдың тез қалыпқа келуі және кіші патша Вацлав II атынан регенттіктің тиімді басқаруы оның ниетіне кедергі келтірді. Богемия патшалығымен қарым-қатынасын жақсарту үшін Владислав 1280 жылы Вена конгресіне қатысты, онда Генрих IV Пробпен бірге Германия королі Рудольф I-ге құрмет көрсетті. Бұл кездесу Владиславқа жаңа одақ құруға мүмкіндік берді, бұл жолы Вроцлав герцогы Генрих IV Пробпен. Келісім Генрих IV-тің Владиславтың қызы Констансаға үйленуімен бекітілді. Сонымен қатар, Владислав өзінің жаңа күйеу баласын патшалық тәжді алуға тырысуда қолдауға уәде берді, бірақ оның қызы патшайым болып тақталанатын жағдайда. Ішкі саясатта Владислав өзінің алдыңғыларының жұмысын жалғастыруға тырысты, сонымен бірге өз елінде шіркеудің маңыздылығын арттырды. Ол көптеген монастырлардың негізін қалаушы болды, мысалы, Рацибордағы доминикандықтар, Рудидегі цистерциандықтар, Водзислав пен Глоговектегі францискандықтар және Орловадағы бенедиктиндіктер. Оның билігінің тағы бір маңызды белгісі – оның герцогтығының барлық қалаларында (мысалы, Бытом, Гливице, Люблинец, Освенцим, Водзислав және Жоры) Магдебург құқығын енгізуі болды. Владислав 1282 жылдың 27 тамызы мен 13 қыркүйегі аралығында (кейбір дереккөздерде 1281 жыл) қайтыс болды және Рацибордағы доминикандық монастырында жерленді.

At the time of his father's death in 1230, both Władysław and his older brother Mieszko II the Fat were still minors; because of this, they were placed under the care of their mother Viola and Henry I the Bearded, Duke of Wrocław. In 1234 Henry I the Bearded, wishing to take full control over Opole, moved the young dukes to Kalisz, but without denying their hereditary rights. Four years later, Mieszko II the Fat attained his majority, and Henry II the Pious (son and successor of Henry I the Bearded), was forced to give him government over Opole Racibórz. Despite this, Władysław and his mother Viola remained in Kalisz, where she acted as regent on his behalf until 1241, when Władysław was declared an adult and able to rule by himself. The death of Henry II the Pious in the Battle of Legnica (1241) put in jeopardy Władysław's rule over Kalisz and Wieluń; the definite loss of these lands appeared to be only a matter of time, thanks to the pretensions of Przemysł I of Greater Poland, who wanted to recover these lands. Eventually, Władysław lost Kalisz in 1244 and Wieluń five years later in 1249. In 1246 Mieszko II the Fat died without issue, leaving in his will all his lands to his brother Władysław. Soon after, the new duke failed to maintain in his hands the fortress of Lelów, acquired by Mieszko II three years before. Despite this bad beginning of his rule, Władysław made skillful maneuverings with the other Piast Duchies, who allowed to him to maintain his frontiers. By the first half of the 13th century, Władysław's relations with the Dukes of Greater Poland were normalized. Władysław finally gave up his claims over Kalisz and Wieluń, and as a part of his new alliance with Greater Poland, he married Euphemia, sister of Przemysł I. Shortly after his marriage Władysław, like other Piast Dukes, entered the war between Hungary and Bohemia after the extinction of the House of Babenberg. At first, the Duke of Opole Racibórz supported the Hungarians, supporting Bolesław V the Chaste in his attacks over Opawa and Głubczyce. However, in 1255, and for unknown reasons, Władysław changed sides and supported King Ottokar II of Bohemia, and in 1260 the duke personally took part in the Battle of Kressenbrunn against the Hungarians. This change of alliance soon brought real benefits to Władysław, in the form of regulations in the frontiers between his duchy and the Bohemian Kingdom. In 1262, at the Congress of Danków, Władysław attempted to make a triple alliance with the Bohemian King, Bolesław V the Chaste and Bolesław the Pious, one of the rulers of Greater Poland, but without significant results. The opportunity to obtain the throne of Kraków appeared only in 1273. Władysław, despite his alliance with Bolesław V the Chaste entered Lesser Poland with some of his forces. The decisive battle took place on 4 June 1273 in Bogucin Mały, where the Opole Racibórz army was defeated. In October of that year, Bolesław V the Chaste made a retaliatory expedition against Opole Racibórz; however, the forces were limited only to destroy specific areas of the duchy. In 1274 Władysław and Bolesław V the Chaste decided to conclude a peace, under which the Duke of Opole Racibórz probably gave up his claims over the throne of Kraków, in return for which the borders of both duchies were finally eliminated. On 25 August 1278 the Battle on the Marchfeld took place, which proved to be decisive in terms of King Ottokar II's fate. Despite the successful cooperation with the Bohemian King, this time Władysław didn't send supporting troops to the King. What is more, shortly after receiving news of the Ottokar II's defeat and death, the Duke of Opole Racibórz attacked Opawa, probably wishing to obtain it. However, the rapid normalization of the situation in Prague and the efficient rule of the regency on behalf of the minor King Wenceslaus II clashed with his intentions. To normalize his now tense relations with the Bohemian Kingdom, Władysław was present in the Congress of Vienna in 1280, where he, alongside to Henry IV Probus, paid homage to King Rudolph I of Germany. This meeting would be an opportunity to Władysław to conclude a new alliance, this time with Henry IV Probus, Duke of Wrocław. The agreement was sealed with the marriage of Henry IV to Władysław's daughter, perhaps named Constance. Władysław also promised to support his new son in law in his efforts to obtain the royal crown, but under the condition that his daughter would be crowned as queen. In internal politics, Władysław sought to continue the work of his predecessors, while increasing the importance of the Church in his lands. He was a founder of many monasteries, like the Dominicans in Racibórz, the Cistercians in Rudy, the Franciscans in Wodzisław and Głogówek and the Benedictine in Orlová). Another important sign of his reign was the institution of Magdeburg Law in almost all the cities of his duchy (such as Bytom, Gliwice, Lubliniec, Oświęcim, Wodzisław, and Żory). Władysław died between 27 August and 13 September 1282 (1281 according to some sources) and was buried in the Dominican monastery of Racibórz.

Неке және балалылық

1251 жылы Владислав Евфемияға үйленді (шамамен 1230 – 15 ақпаннан кейін 1281), Ұлы Польша герцогы Владислав Одоничтің қызы. Олардың бес баласы болды: Миешко I (1252/56 – 1315 жылғы 27 маусымға дейін). Казимир (1253/57 – 10 наурыз 1312). Болко I (21 қазан 1258 жылға дейін – 14 мамыр 1313). Қызы (Констанция болған жоқ па?) (1256/65? – 1287/88?); 1280 жылға дейін Вроцлав герцогы Генрих IV Пробқа тұрмысқа шықты; олар 1287 жылы ажырасты. Пшемыслав (шамамен 12 маусым 1268 – 7 мамыр 1306).