Кіріспе

Инемен ақ жіппен ақ фонға жасалған шығармашылық жұмыстар.

Ақ түсті кестелеу – тігіс пен негізгі матасының (дәстүрлі түрде ақ зығыр мата) түсі бірдей болатын кез келген кестелеу техникасы. Ақ түсті кестелеудің түрлеріне көбінесе жіптерді тарту, бридері англез, Хардангер кестесі, Хедебо кестесі, Маунтмеллик кестесі, ретицелла және Швалм жатады. Ақ түсті кестелеу – блузкалар, крещениелік көйлектер, нәресте шапқылары және басқа да ұсақ бұйымдарды тігуде қолданылатын мұралық тігіс техникаларының бірі.

Техниканың сипаттамасы

Ақ түсті кестелеу термині кестелеудің алуан түрлі әдістерін қамтиды және еркін стильдегі, жіп санын есептеу арқылы жасалатын, кенепке тігілетін техникаларды білдіре алады. Ақ түсті кестелеуді жіптерді кесуге байланысты екі категорияға бөлуге болады: ашық және жабық. Ашық ақ түсті кестелеуге жіптерді сызып алу (тарту) және оған байланысты кесу жұмыстары жатады, онда негізгі матадан жіптер алынып тасталады, нәтижесінде ашық, тігізгіштей әсер пайда болады. Жіптерді сызып алу арқылы жасалған кестелеудің мысалдары: британиялық кестелеу (broderie anglaise), Мадейра және Хардангер. Жабық кестелеуді тарту арқылы жасалған кестелеу деп те атайды, ол жіптерді манипуляциялау арқылы ашық әсер береді, кейбіреулері біріктіріліп, ал басқалары бөлек тартылады. Ақ түсті кестелеудің ерекше белгілері – өте кішкентай плиселер, кесу, атлас тігіс және гүлдік мотивтер. Де ла Хейе оны «бір мезгілде әсем және қарапайым» деп сипаттайды, себебі осы техникада қолданылатын жіптер матаның түсімен үйлеседі. Германияда дамыған Дрезден жұмысы – жіптерді тарту стилі. 1700 жылдардың басында ол тігізгіштің орнына қолданылды. «Дрездендік тігізгіш» терминін Тереза де Дилмонт қолданған, ал басқаша «Пойнт де Сакс» немесе «Пойнт де Дрезден» деп те атайды, бұл Дрезденнің ақ кестесін білдіреді. Көздері бар broderie anglaise 1800 жылдардың соңында ерекше танымал болды. 12 ғасырда 9 ғасырға жататын Әулие Кутберт қабірі ашылғанда, ішінде жіптерді сызып алу арқылы жасалған кестелеудің үлгісі табылды. 18 ғасырда жасалған кезде, сурет матаға тікелей түсірілмей, кестешіге жұқа мата арқылы көрінетін. Толыққандай қолмен жасалған техниканы қолданғанмен, ақ түсті кестелеумен безендірілген бұйымдар тұтынушылардың сұранысына байланысты өнеркәсіптік масштабта өндірілді.

Шотландиядағы ақшыл өнеркәсіп

Бұл техника 19 ғасырда Шотландияның Айршир аймағымен байланысты болды. Өндіріс орталығы болғандықтан, бұл кестелеу түрі көбінесе Айршир ақ кестесі деп аталады. Дегенмен, сол кезде Шотландияның батысында, оның ішінде Пейсли және Ренфрушир графтығында киім өндірісі үшін ақ маталар да жасалған. Шотландияның батысындағы мақта жіптерін және тоқыма маталарын өңдеу мен өндіру, сондай-ақ басқа да көптеген талшықтар мен маталар 18 ғасырдың соңына дейін дамыды, ал ағарту, бояу және баспа сияқты көптеген қосалқы кәсіптер де осы аймақта құрылды. Өнеркәсіп пен сауданың өзара байланысты жүйесі жылдам дамыды, және ақ кесте сияқты кестелеулердің танымалдылығының артуы бұл географиялық аймаққа тиімді болды, себебі бұл аймақ бұрын домбыра кестесінің өндірісімен де байланысты болған.