Кіріспе
Типографияда жол ұзындығы – басылған мәтін блогының ені, әдетте дюйм, пункт сияқты ұзындық бірліктерімен немесе жолға шаққандағы таңбалар санымен өлшенеді (сонда ол өлшем болып табылады). Мәтін блогының немесе абзацтың белгілі бір дизайнға сәйкес келетін максималды жол ұзындығы болады. Егер жолдар тым қысқа болса, мәтін бөлініп кетіп, тұтас болмайды; ал тым ұзын болса, оқырман әр жолдың басын іздегенде мазмұн ырғағын жоғалтады. Жол ұзындығы формальды тор және үлгі негізіндегі типографиялық параметрлермен анықталады, мұнда бірнеше мақсат қарастырылады: типографиядағы эстетикалық стильге сезімталдықпен үйлесімділік және функционалдық, сондай-ақ оқуға қолайлылық. Типографтар мәтінді оқуға ыңғайлы ету немесе көшірмеге сәйкес келтіру үшін жол ұзындығын реттейді. Мәтін сол жаққа тізіліп, оң жағы тегіс болуы, оң жаққа тізіліп, сол жағы тегіс болуы немесе барлық жолдардың ұзындығы бірдей болса, ортаға келтірілуі мүмкін. Оң жағы тегіс орналасқанда жол ұзындығы әртүрлі болады, бұл кейде көзді қуантады. Ортаға келтірілген және оң жағы тегіс орналасқан мәтіндер үшін типографтар қажетсіз тыныс белгілерін, ақ орынның тізбектерін және жолдардың соңында қалған сөздерді/таңбаларды (мысалы, "The", "I", "He", "We") болдырмау үшін жол ұзындығын реттей алады.
In typography, line length is the width of a block of typeset text, usually measured in units of length like inches or points or in characters per line (in which case it is a measure). A block of text or paragraph has a maximum line length that fits a determined design. If the lines are too short then the text becomes disjointed; if they are too long, the content loses rhythm as the reader searches for the start of each line. Line length is determined by typographic parameters based on a formal grid and template with several goals in mind: balance and function for fit and readability with a sensitivity to aesthetic style in typography. Typographers adjust line length to aid legibility or copy fit. Text can be flush left and ragged right, flush right and ragged left, or justified where all lines are of equal length. In a ragged right setting, line lengths vary to create a ragged right edge. Sometimes this can be visually satisfying. For justified and ragged right settings typographers can adjust line length to avoid unwanted hyphens, rivers of white space, and orphaned words/characters at the end of lines (e. g., "The", "I", "He", "We").
Баспа мәтіні
Баспаға негізделген мәтінмен шектелген дәстүрлі жол ұзындығы зерттеулері әртүрлі нәтижелер көрсетті, бірақ баспа мәтіні үшін жол ұзындығы әдетте бір жолда 45-тен 75 таңбаға (cpl) дейін болады деп қабылданады, ал ең қолайлысы – 66 cpl (әріптер мен бос орындарды есептегенде). Әдеттегі кітаптар үшін жол ұзындығы шрифттің 30 есесіне тең болуы керек, бірақ 20 мен 40 есе аралығы да қабылданады (мысалы, 30 × 10pt шрифт = 300 pt жол). Көп бағанды басылымдар үшін 40–50 cpl көбінесе тиімді. Пунктуациялық белгілер өлшемнен тыс орналасуы тиіс. Жалпы, егер өлшем кең болса, мәтіннің интервалын арттыру керек, ал өлшем қысқа болса, оны қауіпсіз түрде азайтуға болады. Ақ түсті әріптері қара фонда жазылған мәтінге де көбірек интервал қажет. Мәтін жолдарындағы таңбалар санын анықтауда оқырманның тәжірибесі де маңызды фактор болып табылады. Жаңа оқырмандар үшін мәтін жолдарында 34-тен 60-қа дейін таңба болуы керек, ал ең қолайлы саны – 45. Ал тәжірибелі оқырмандар үшін 45-тен 80-ге дейін таңбаға дейін, ең жақсысы – 60 таңбаға дейін болуы мүмкін.
Электрондық мәтін
Экраннан оқу қосымша қиындықтар тудырады, бұл дәстүрлі жол ұзындығы зерттеулерін цифрлық форматқа бейімдеуді қиындатады. Баспа мәтінінен өзгеше, цифрлық медиа үшін жазылған мәтін жарқырау, жыпылықтау және прокрутка/бетке бөлу сияқты факторларды ескеруі керек. Өлшем – мәтін жолындағы символдар саны. CSS арқылы контейнердің енін 66ch-қа орнату, мәтіннің мөлшеріне қарамастан, бір жолда шамамен 66 символға өлшемін бекітеді, себебі ch бірлігі элемент қаріпіндегі 0 (нөл, Unicode U+0030) символының ені ретінде анықталады. ch бірлігін қолдамайтын қолданушы агенттері үшін 33em мәнін пайдалануға болады, өйткені орташа есеп бойынша бір символ типографиялық em-нің 0,5 бөлігін алып жатады. Дегенмен, кейбір зерттеулер 100 cpl жылдамдығымен цифрлық мәтінді 25 символдан тұратын мәтінге қарағанда жылдам оқылатынын, сонымен бірге түсіну деңгейінің сақталатынын көрсеткен.
Есептеу әдістері
Жоғарыда аталған факторларға негізделген, жолдарда болуы тиіс таңбалардың орташа санын ескере отырып, жолдың ұзындығын есептеудің бірнеше әдістері бар. Осы әдістердің көпшілігі, тіпті барлығы да, есептеу үшін кіші әріптердің ұзындығын (LCA) өлшем ретінде пайдаланады. Кіші әріптер әліпбиі (әріптердің гегемоникалық рим әліпбиінен "a" әріпінен бастап "z" әріпіне дейінгі тізбегін типографиялық өлшемдермен анықтау) кейде үлгілік жинақтарға енгізілген. Егер ол қолжетімді болмаса, барлық осы әдістер бойынша жол ұзындығын есептеудің бірінші қадамы – соңғы қолданылатын мөлшерде LCA-ны өлшеу болып табылады. Осы әдістердің біріншісі – LCA-ны x осіндегі нүктелерде, ал жол ұзындығын y осіндегі пикаларда көрсетуге арналған жанындас матрицаны құру. Матрицаны пайдалану үшін, матрицаның сол бағанасында бұрын есептелген LCA-ға ең жақын санды тауып, содан кейін мәтін жолында орналастырылатын таңбалар санын бағандар бойынша іздеу керек. Сан табылып болғаннан кейін, таңдалған бағананың жоғарғы қатарындағы сан идеалды жол ұзындығын көрсетеді.