Кіріспе

Американдық археолог (1887–1971)

Карл Уильям Блеген (27 қаңтар 1887 – 24 тамыз 1971) – американдық археолог, Грециядағы Пилос және қазіргі Түркиядағы Троя қазбаларында жұмыс істеген. Ол 1932-1938 жылдары Цинциннати университетінің Троя орнындағы Хисарлик төбесін қазу жұмыстарын жетекшілік етті.

Өмірбаян

Блеген Миннеаполис, Миннесота штатында Анна Реджине мен Джон Х. Блегеннің алты баласының үлкені ретінде дүниеге келді. Екеуі де Норвегияның Лиллехаммер қаласынан эмигрант болған. Оның кіші інісі тарихшы Теодор К. Блеген еді. Әкесі 30 жылдан астам уақыт бойы Миннеаполистегі Аугсбург колледжінде профессор болып жұмыс істеді және Америкадағы Норвегия лютеран шіркеуінде маңызды рөл атқарды. Блеген 1904 жылы Миннесота университетін бакалавр дәрежесімен бітіріп, 1907 жылы Йель университетінде магистратураны бастады.

Мансап

Грекияда 1911-1913 жылдары Афинадағы Америка классикалық зерттеулер мектебінде тағылымдамада болды, осы кезеңде Локрис, Коринф және Кораку қалаларындағы қазба жұмыстарына қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Блеген Болгария мен Македонияда гуманитарлық көмек көрсету ісіне қатысып, 1919 жылы Грекиядан Құтқарушы орденін алды. Соғыстан кейін 1920 жылы Йель университетінде философия докторы (Ph. D.) дәрежесін қорғады. Содан кейін 1920-1926 жылдары Америка мектебінің директорының орынбасары болды; қызмет еткен кезеңінде Зигурия, Флиус, Просимна және Гиметтос жерлерін қазды. 1927 жылы Блеген Цинциннати университетінің профессоры болып кірді. Блеген 1927-1957 жылдары Цинциннати университетінде классикалық археологиядан профессор болды. Оның Троядағы қазба жұмыстары 1932-1938 жылдары жүргізілді, одан кейін Грекияның Пилос қаласындағы Нестор сарайындағы қазба жұмыстары 1939 жылы басталды және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1952 жылы жаңартылып, 1966 жылға дейін жалғасты. Бұл қазбадан табылған көптеген жәдігерлер Хораның археологиялық мұражайында сақтаулы. Блеген 1957 жылы зейнетке шықты. Ол 1951 жылы Осло университеті мен Салоники университетінен құрметті дипломдар алды; 1957 жылы Оксфорд университетінен құрметті әдебиет докторы (D. Litt.), ал 1958 жылы Цинциннати университетінен құрметті заң докторы (LL. D.) дәрежесін иеленді. 1963 жылы оған тағы құрметті дипломдар табысталды: Кембридж университетінен әдебиет докторы (Litt. D.), Афина университетінен, Еврей одағы колледжінен және Иерусалимдегі еврей дін институтынан. 1965 жылы Блеген Америка археология институтының алтын медалін алған алғашқы археолог болды. Блеген 1941 жылы Америка философиялық қоғамына, ал 1959 жылы Америка өнер және ғылым академиясына сайланды. Карл Блеген кітапханасы Цинциннати университетінің кампусында орналасқан. Кітапханада «Карл Блегенді ашу» атты көрме ұйымдастырылған, онда Блегеннің Троя мен Пилостағы маңызды экспедицияларынан, сондай-ақ UC және шетелдегі жұмысы мен өмірінен алынған суреттер ұсынылған. Афинадағы Америка классикалық зерттеулер мектебіндегі Блеген кітапханасы да Карл Блегеннің құрметіне аталған. Миннесота университетінің Твин-Сити кампусындағы Блеген залы оның ағасы Теодор К. Блегеннің есімімен аталады.

Жеке өмір

Өзінің есімін қалай айту керектігі туралы сұрағанда, Блеген «The Literary Digest» журналына былай деді: «Пұтқа табынушыны іздеген – доктор Блеген (блай’ген)». 1923 жылы Блеген Елизавета Денни Пирске үйлену ұсынысын жасады, ол Афинадағы Американдық классикалық зерттеулер мектебінде танысқан болатын. Пирс бастапқыда келісім берді, бірақ Айда Талонмен ұзақ жылдар бойы қарым-қатынасын үзгісі келмегендіктен, бұл келісімді тоқтатты. Блеген, Пирс және Берт Ходж Хилл (Блегенге құштарлық сезімі болған сияқты) Ходж Хилл мен Талонның Пирс пен Блегенмен бір уақытта үйленуі және төртеуінің бірге өмір сүруі жоспарын жасады. Талон бұл шартқа келісті, егер ол және Пирс күйеулерінен бөлек саяхаттауларын және бірге уақыт өткізулерін жалғастырса. Екі жұп 1924 жылы Грекияның Афина қаласында үйленді және бірге тұрды, олар бұл қарым-қатынасты «Отбасы», «Төрттік» және «Pro Par» (Professional Partnership – «кәсіби серіктестік» деген сөздің қысқартылған түрі) деп атады. Әйелі 1966 жылы қайтыс болғаннан кейін жесір қалған Карл Блеген 1971 жылдың 24 тамызында 84 жасында Грекияның Афина қаласында дүние салды. Ол Елизавета Пирс Блегенмен бірге Афинаның бірінші зиратындағы протестанттар бұрышына жерленген. Ида Талон мен Берт Ходж Хиллдің қабірлері де сол бұрышта орналасқан. Карл В. Блеген өзінің көптеген құжаттарын Афинадағы Американдық классикалық зерттеулер мектебіне сыйлады.