Кіріспе

Кармартеншир, Уэльс өзені Лаугор (Afon Llwchwr) – Уэльстегі өзен, ол Кармартеншир мен Суонсинің шекарасын белгілейді. Өзеннің бастауы Қара таудағы жер асты көлінен, Llygad Llwchwr жер бетіне шығады, бұл Уэльс тілінен «Лаугордің көзі» деп аударылады. Ол Кармартенширдегі Амманфорд пен Хендиден және Суонсидегі Понтардулайстан ағып өтеді. Өзен көп бөлігінде Кармартенширді Суонсиден бөліп тұрады және Хендиді Понтардулайстан өзеннің таязды басталатын жерінде айырады. Лаугор өзені Лаугор қаласының жанындағы сағасында теңізге құяды, Кармартенширдің оңтүстік жағалауын Гоуэр түбегінің солтүстік жағалауынан бөліп тұрады. Оның салалары арасында Аман және Морле өзендері бар, ал біріншісі Пантиффиннон жанында Лаугорға қосылады. Су жиналатын алабының ауданы шамамен ... құрайды. 18 ғасырда бұл өзенде шабақ және теңіз алабұқасы көп кездесетін. Содан кейін өзеннен ауланған балықтарды пониктермен Суонси базарына алып барып сататын. 19 ғасырда индустрияландырудан туындаған ластанудың күшеюіне байланысты балық аулау азайды. Кармартеншир округінің кеңесі қазір Лаугор өзенінің Лаугор көпірлерінен жоғары орналасқан бөлігіне бөгет салу мүмкіндігін зерттеп жатыр.

Ағын

Лаугор сағасы (Барри сағасы немесе Бэрри сағасы, Говер жағындағы кішкентай Бэрри өзені сағасына жақын жерде құяды) – Лаугордағы жол және теміржол көпірлерінің астындағы су жолының бөлігі, онда ол кенеттен оңтүстік бағыттан батысқа, Кармартен шығанағына қарай бұрылады. Афон Ллиу өзені Лохор көпірлерінің астындағы сағаға құяды. Бұл аймақ төмен су кезінде дерлік толығымен ашылып, кең құмды алқаптарды көрсетеді, олар өркендеген көкпар өнеркәсібін қолдайды. Сағаның оңтүстік жағында Крофти, Лланморле және Пенклауд ауылдарының экономикасына көкпарды (Cerastoderma edule) жинау және өңдеу үлкен үлес қосады. Кез келген адам жеке пайдалану үшін бір шелек көкпар ала алады, бірақ коммерциялық балық аулау лицензия иелерінің шектеулі санына ғана рұқсат етіледі. Көкпардың тығыздығы жылдан жылға өзгереді. Саға – вадерлер мен басқа да жабайы құстар үшін халықаралық маңызы бар орын, бұл көкпар аулаушылардың осы құстарды (Haematopus ostralegus) бақылауды талап етуіне әкелді, себебі олар көкпармен қоректенеді. Саға бұрынғы маңызды көмір кенінің оңтүстік бөлігінен өтеді. Солтүстік жағалаудағы Ланнелли қаласы қалашықтан жасалған өнімдермен танымал болды, ал оңтүстік жағындағы Пенклаудд Англсиден әкелінген кеннен мыс балқытты. Екеуі де Кармартен шығанағы арқылы Бристоль каналына қол жеткізуді қажет етті. Негізгі арна бұрын сағаның екі жағында да өзгеріп отырды; 19 ғасырдың соңында Ланнелли порты басқармасы сағаның солтүстік жағына бағыттау үшін жаттығу қабырғасын салуға рұқсат беретін заңнама алды; алайда, бұл ағымдарды таратып, Ланнелли Солтүстік докқа кіруді және Пенклауддтың зәкірін тездетті. Кейін қабырға бірнеше жерде бұзылды. Физикалық ортаға кейінгі әсер 1930 жылдары Говердің батыс жағындағы жайылымдық жерлерді иелену үшін шыршалы шөп (Spartina anglica) отырғызу болды. Бұл күшті шөп бүкіл оңтүстік жағалау бойында кеңінен таралып, қой, пони және ірі қара мал жаюға арналған тұзды батпақтың негізін құрады. Саға Уайтфорд мүйісімен жартылай жабылады, ол Говердегі Лланмадоктен Бэрри Порт пен Кармартенширдегі Сефн Сиданға қарай созылады. Қазір бұл Ұлттық трест және Уэльстің табиғи ресурстарымен басқарылатын Ұлттық табиғат қорығы, және бірнеше сирек түрлерді қорғайтын құмды дөңдердің аймағы. Мүйістің ұшына жақын, көптен бері қолданылмайтын және сақтауды қажет ететін темірден жасалған сирек кездесетін маяктардың бірі орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Пенклауддтың шығысында да, батысында да бірнеше қару батареялары орнатылды, онда қарудың ұңғылары калибрленді және әртүрлі типтегі (жарылғыш және қыша газы бар) снарядтар тұзды батпақ арқылы Уайтфорд мүйісіне қарай атылды; қажетсіз оқ-дәрілер де осы мүйістің теңіз жағында көмілді. Бұл аймақты Корольдік теңіз күштерінің бомбаларды жою тобы үнемі тексеріп отырады, бірақ қазір аз ғана снаряд табылды. 1987 жылдың қаңтар айында Тони Бэнкстің парламенттік сұрағына жауап ретінде, антракс биологиялық қару-жарағы сағадағы қойларға қарсы сынақтан өткізілді деген қауесет расталды. 1960 жылдары Қорғаныс министрлігі өзінің негізгі артиллерия және жарылғыш заттарды сынау орталығын Темза өзенінің сағасындағы Фолнесстен Бэрри Порт пен Кидвелли арасындағы жерге көшіруді ұсынды, ол бұрын ауадан жерге зымырандарды сынау үшін сирек пайдаланылды. Бұл жоба Лондонның үшінші әуежайын салу үшін жоспарланған. Бұл ұсынысқа жергілікті тұрғындар қарсылық көрсетті және басқа әуежай орны келісілгеннен кейін тоқтатылды.