Кіріспе

Қысқа әңгіме «Огмундар дитритс ок Гуннарс хельмингс» – екі бөлімнен тұратын исландтық әңгіме: Вига Глюмрдің туысы Огмундар дитритс туралы хикая және Фрейрге табыну рәсімдерін пайдаланған норвег Гуннарр Хельмингрдің Швециядағы басынан өткен оқиғалары.

Контекст және күн

Тэттр Олафтың сағасында кездеседі, «Tryggvasonar en mesta» – король Олаф Триггвасон туралы 14 ғасырдың басында жазылған толыққанды саға, сондай-ақ «Víga Glúms saga» сағасының «Vatnshyrna» қолжазбаларында қысқартылған нұсқада келтіріледі, бұл оның 13 ғасырдың ортасынан бұрын жазылғандығын көрсетеді.

Қорытынды

Норвегияға сапармен барғанда, Вига Глумның туысы болған исландиялық гмундр дюттр, Вига Глум сагасынан, Jarl Hákon-дың сүйіктісі Hallvarðr кемесін кездейсоқ батырады, ол оны қорлаушы жарақатпен жазалайды. Глюмрдің өш алуы және отбасы намысын қалпына келтіруі үшін гмундр екі жылдан кейін Норвегияға оралады, өйткені христиан королі Олаф Триггвасон құдайсыз ердің билігін алмастырды және Hallvarðr-ды өлтіреді; бірақ алдымен ол Гуннарр Хельмингр деп аталатын норвегиялықпен плащтар алмасады, сонда оны өлтіруге айыптайды. Содан кейін Исландияға қайта оралады. Гуннар Швецияға қашады, онда ол Фрейрдің табынушы келіні болып табылатын жас әйелді күйеуінің ағаш мүсіні бар арбамен ауыл арқылы күзгі ілгерілеуге дайындалуда. Тауларда қарлы дауыл болғандықтан, шежіреде қалған адамдар бас тартқаннан кейін, ол арбаны тартатын малға басшылық етуді қолға алады. Ол арбаға отырып, тынығып жатқанда, әйел оны мазалайды, ал Фрейр оған шабуыл жасайды; бастапқыда жеңілген Гуннар патша мен христиандықты еске түсіреді және құдайдан көмек сұрайды, содан кейін ол Freyr-ді жеңе алады, ол жын екені анықталады және ағаш мүсінді жояды. Содан кейін ол оның киімдері мен әшекейлерін киіп, Фрейрдің орнын алады арбада, әр аялдамада адалдардан құрбандықтар мен олардың мейрамдарына қатысу орнына бағалы сыйлықтар сұрайды, екеуі де оларды қуантады және әйелді жүкті етеді, бұл да өте қолайлы деп есептеледі. Жақсы егіншілік маусымы басталады. Патша Олаф Гуннардың бауырын оны Норвегияға әкелуге жібереді, ол байлықпен және христиандыққа шомылдыру рәсімінен өткен швед діни қызметкерімен оралады.

Маңыздылығы

Гуннарр Хельминг тарихы, басқа діндерге және шведтерге қарсы болса да, құдайдың көліктік арбамен процессиясы арқылы құдайлық рәсімдердің орындалуының куәсі болып табылады. Мұндай процессиялар, әсіресе Ванирлерге табынудың бір бөлігі болуы мүмкін; Нертус есімі, ескі норвег мәтіндерінде Фрейрдің әкесі Ньорд есімімен туыс. Бұл Фрейрмен діни қызметкерлердің қасиетті некесін де білдіруі мүмкін. Гуннардың алдауы, Александр романсындағы Нектанебустың алдауымен салыстырылады, ол Александр Македонскийді Амон құдайы ретінде көрсеткен, бұл импортталған сюжеттік мотивтерге негізделген, ал ескі діндердің әдет-ғұрыптарының естеліктері емес деген болжам бар, бірақ бұл жағдайда діни қызметкер алданбаған. Бұл оқиға сагадағы «дәстүрлі әңгімелердің» бірі, ол ескі діндерді ақымақтық және шайтандардың алдауы ретінде көрсетеді. Гуннардың Швециядағы оқиғалары туралы бөлім, шведтердің Фрейрге құрбандық шалуы мен оның мүсініне көрсеткен құрметінің арқасында шайтанның олармен сөйлеуге мүмкіндік алғаны туралы баяндамамен басталады. Көбінесе бұл екі жеке оқиғаның еркін біріктірілуі ретінде қарастырылады, бірақ Джозеф Харрис бұл «шеберлік және көрегендікпен» жазылған «өнер тұрғысынан сәтті, үйлесімді повесть» екенін айтады. Ол және Гуннардың «жарты» деген мағынаны білдіретін лақап атын атаған Энн Генрикс, оқиғаның біртұтас тақырыбы – жекеленіп қарау екенін айтады.