Өгmund және Гуннардың хикаясы: Фрейр культі мен алдау өнері
Ögmundar þáttr dytts
Исландиялық «Ögmundar þáttr dytts ok Gunnars helmings» әңгімесі: құдай Фрейр культі, қарым-қастылық, кісі өлтіру және отбасылық мәртебе туралы. 13 ғ-ға дейін жазылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қысқа әңгіме «Огмундар дитритс ок Гуннарс хельмингс» – екі бөлімнен тұратын исландтық әңгіме: Вига Глюмрдің туысы Огмундар дитритс туралы хикая және Фрейрге табыну рәсімдерін пайдаланған норвег Гуннарр Хельмингрдің Швециядағы басынан өткен оқиғалары.
Short storyÖgmundar þáttr dytts ok Gunnars helmings is an Icelandic þáttr in two parts: the story of Ǫgmundr dyttr, a cousin of Víga Glúmr, and the adventures in Sweden of a Norwegian called Gunnarr helmingr, who takes advantage of observances in the cult of Freyr.
Контекст және күн
Тэттр Олафтың сағасында кездеседі, «Tryggvasonar en mesta» – король Олаф Триггвасон туралы 14 ғасырдың басында жазылған толыққанды саға, сондай-ақ «Víga Glúms saga» сағасының «Vatnshyrna» қолжазбаларында қысқартылған нұсқада келтіріледі, бұл оның 13 ғасырдың ортасынан бұрын жазылғандығын көрсетеді.
The þáttr occurs in Óláfs saga Tryggvasonar en mesta, a compendious saga of King Olaf Tryggvason composed at the start of the 14th century, and in a shorter form in the Vatnshyrna manuscripts of Víga Glúms saga, indicating it was composed prior to the mid 13th century.
Қорытынды
Норвегияға сапармен барғанда, Вига Глумның туысы болған исландиялық гмундр дюттр, Вига Глум сагасынан, Jarl Hákon-дың сүйіктісі Hallvarðr кемесін кездейсоқ батырады, ол оны қорлаушы жарақатпен жазалайды. Глюмрдің өш алуы және отбасы намысын қалпына келтіруі үшін гмундр екі жылдан кейін Норвегияға оралады, өйткені христиан королі Олаф Триггвасон құдайсыз ердің билігін алмастырды және Hallvarðr-ды өлтіреді; бірақ алдымен ол Гуннарр Хельмингр деп аталатын норвегиялықпен плащтар алмасады, сонда оны өлтіруге айыптайды. Содан кейін Исландияға қайта оралады. Гуннар Швецияға қашады, онда ол Фрейрдің табынушы келіні болып табылатын жас әйелді күйеуінің ағаш мүсіні бар арбамен ауыл арқылы күзгі ілгерілеуге дайындалуда. Тауларда қарлы дауыл болғандықтан, шежіреде қалған адамдар бас тартқаннан кейін, ол арбаны тартатын малға басшылық етуді қолға алады. Ол арбаға отырып, тынығып жатқанда, әйел оны мазалайды, ал Фрейр оған шабуыл жасайды; бастапқыда жеңілген Гуннар патша мен христиандықты еске түсіреді және құдайдан көмек сұрайды, содан кейін ол Freyr-ді жеңе алады, ол жын екені анықталады және ағаш мүсінді жояды. Содан кейін ол оның киімдері мен әшекейлерін киіп, Фрейрдің орнын алады арбада, әр аялдамада адалдардан құрбандықтар мен олардың мейрамдарына қатысу орнына бағалы сыйлықтар сұрайды, екеуі де оларды қуантады және әйелді жүкті етеді, бұл да өте қолайлы деп есептеледі. Жақсы егіншілік маусымы басталады. Патша Олаф Гуннардың бауырын оны Норвегияға әкелуге жібереді, ол байлықпен және христиандыққа шомылдыру рәсімінен өткен швед діни қызметкерімен оралады.
While visiting Norway, Ǫgmundr dyttr, an Icelander who is a cousin of Víga Glúmr from Víga Glúms saga, accidentally sinks the ship of Hallvarðr, a favourite of Jarl Hákon, who punishes him with an insulting injury. Egged on by Glúmr to avenge himself and restore the family honour, Ǫgmundr returns to Norway two years later, after the heathen jarl has been succeeded as ruler by the Christian King Olaf Tryggvason, and kills Hallvarðr; but first he exchanges cloaks with a Norwegian called Gunnarr helmingr, thereby framing him for the killing. He then returns to Iceland. Gunnarr takes refuge in Sweden, where he finds a young woman who is a cult bride of Freyr about to set out on an autumnal progress through the countryside in a cart with a wooden image embodying her husband. After a blizzard in the mountains causes the rest of the procession to give up, he takes over the task of leading the draft animal pulling the cart. When he sits down in the cart to rest, the woman upbraids him and Freyr attacks him; initially outmatched, Gunnarr recalls the king and Christianity and calls out for divine aid, after which he is able to vanquish Freyr, who is revealed to be a demon, and destroy the wooden image. He then puts on its clothing and decorations and takes Freyr's place in the cart, asking the devotees at each stop for valuable gifts instead of sacrifices and participating in their feasts, both of which please them, and impregnates the woman, which is also taken as very propitious. A good agricultural season ensues. King Olaf sends Gunnarr's brother to bring him back to Norway, and he returns with a fortune and the Swedish priestess, who is baptised Christian.
Маңыздылығы
Гуннарр Хельминг тарихы, басқа діндерге және шведтерге қарсы болса да, құдайдың көліктік арбамен процессиясы арқылы құдайлық рәсімдердің орындалуының куәсі болып табылады. Мұндай процессиялар, әсіресе Ванирлерге табынудың бір бөлігі болуы мүмкін; Нертус есімі, ескі норвег мәтіндерінде Фрейрдің әкесі Ньорд есімімен туыс. Бұл Фрейрмен діни қызметкерлердің қасиетті некесін де білдіруі мүмкін. Гуннардың алдауы, Александр романсындағы Нектанебустың алдауымен салыстырылады, ол Александр Македонскийді Амон құдайы ретінде көрсеткен, бұл импортталған сюжеттік мотивтерге негізделген, ал ескі діндердің әдет-ғұрыптарының естеліктері емес деген болжам бар, бірақ бұл жағдайда діни қызметкер алданбаған. Бұл оқиға сагадағы «дәстүрлі әңгімелердің» бірі, ол ескі діндерді ақымақтық және шайтандардың алдауы ретінде көрсетеді. Гуннардың Швециядағы оқиғалары туралы бөлім, шведтердің Фрейрге құрбандық шалуы мен оның мүсініне көрсеткен құрметінің арқасында шайтанның олармен сөйлеуге мүмкіндік алғаны туралы баяндамамен басталады. Көбінесе бұл екі жеке оқиғаның еркін біріктірілуі ретінде қарастырылады, бірақ Джозеф Харрис бұл «шеберлік және көрегендікпен» жазылған «өнер тұрғысынан сәтті, үйлесімді повесть» екенін айтады. Ол және Гуннардың «жарты» деген мағынаны білдіретін лақап атын атаған Энн Генрикс, оқиғаның біртұтас тақырыбы – жекеленіп қарау екенін айтады.
Although disparaging of heathenism and the Swedes, the Gunnarr helmingr story is evidence of seasonal processions of a deity in a cart as a fertility ritual, echoing Tacitus' account in Germania of the cult of Nerthus. Such processions may have been particularly part of the worship of the Vanir; the name Nerthus is cognate with that of Freyr's father in Old Norse texts, Njǫrðr. It may also indicate sacred marriage of priestesses with Freyr. Gunnarr's deception has been compared to Nectanebus's subterfuge in the Romance of Alexander, siring Alexander the Great while pretending to be the god Amon, with the implication that it is based on an imported narrative motif rather than on memories of heathen practices, but it differs in that the priestess is not deceived. The story is one of several "conversion þættir" in the saga that emphasize heathenism as folly and deception by devils. The section on Gunnarr's adventures in Sweden begins with an account of how the Swedes' sacrifices to Freyr and reverence for his statue had empowered the devil to speak to them through it. It is often treated as a loose concatenation of two separate stories, but Joseph Harris has argued that it is "an artistically successful, coherent novella" woven together by "an 'author' of skill and discernment". He and Anne Heinrichs, who pointed to Gunnarr's nickname, which means "half one", both argue for a unifying theme of identity.