Кіріспе

Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс ауылы – Шау Кей Ванның шығысында, Лей Юэ Мунға қарай орналасқан, 22,97 гектар аумақты демалыс ауылы. Бұл жер бұрын Лёмун казармасы болған, Гонконгтағы британдық әскерлердің казармасы, кейіннен Гонконгтың қалалық аудандарында (Гонконг аралы мен Коулун) үкіметке тиесілі жалғыз демалыс лагеріне айналдырылған.

Екінші дүниежүзілік соғыстағы маңызы (19411945)

Лей Юэ Мунның бекіністері 1890 жылдары жағалау қорғаудың маңызды нүктесіне айналып, келесі онжылдықтарда одан әрі кеңейтілді. Дегенмен, 1930 жылдары технологиялық және тактикалық прогресс нәтижесінде Лей Юэ Мунның стратегиялық маңызы айтарлықтай төмендеді. 1941 жылдың 19 желтоқсанында Саи Ван зениттік батареясымен бірге казарма жапондықтардың бақылауына көшті. Сағат 7:45-те жапондық сарбаздар тобы және олармен бірлескендер жүк көлігімен қоршауды бұзып, бомбалар қолданып, Сай Ван зениттік батареясындағы британдық күзетшілерді өлтірді. Қалған шамамен 29 британдық сарбаз оқ-дәрі қоймасына қамалды. Түн ортасына таяу жапондар сарбаздарға сыртқа шығуға бұйрық беріп, барлығын штыкпен қағып өлтірді. Екі қытай-британдық сарбаз денелердің астына жасырынып аман қалды және төрт күн бойы жылмып қозғалмай жатқаннан кейін қашып құтылды. 19 желтоқсанда Канада Корольдік атқыштар полкінің "C" ротасы батареяны және казарманы қайтарып алу үшін қарсы шабуыл жасады, бірақ жапондықтардың биік жерде орналасуы және жақсы бекінілгендігіне байланысты қарсы шабуылдар сәтсіз аяқталды.

Демалыстық ауылға айналу

Казармаларда 1948-1986 жылдар аралығында Гонконг әскери қызмет корпусының қоймасы мен тіркеу кеңсесі орналасқан. 1987 жылы казармалар Үкіметке берілді және кейіннен Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс ауылына айналдырылды. Льемун казармасы қолданудан шығарылып, Үкіметке тапсырылғаннан кейін, оңтүстік бөлігі Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс ауылына айналдырылды, ал төбесі 2000 жылы Гонконг жағалау қорғанысы мұражайы ашылғанға дейін пайдаланылмай бос жатты. Бұл бұрынғы казармалық кешен өзінің тарихи маңызынан І санаттағы тарихи ескерткіш ретінде қарастырылады. Дегенмен, кешендегі ғимараттар жеке-жеке І және II санаттағы тарихи ескерткіштер ретінде жіктеледі.

SARS індеті

2003 жылы ауыр жедел респираторлық синдром (SARS) тараған кезде, Гонконгтағы жағдайлардың ірі ошағы Амой Гардэнс тұрғын үй кешеніне, әсіресе E блогына шоғырланды. Кейін таралуына дренаж жүйесіндегі кемшіліктердің себеп болғаны күдіктелді, және SARS-тың фекальді-оральды жолмен жұғуы мүмкін екендігі анықталды. Наурыз айының соңына қарай жұқтырғандардың жалпы саны 200-ден асып, оның 137-сі E блогының тұрғындары еді. Айдың соңында үкімет E блогының қалған жұқпаған тұрғындарын Лей Ю Мун саябағы мен демалыс орталығына және Сай Кунгтағы Леди МакЛехоз демалыс орталығына оқшаулауға жіберу туралы бұйрық шығарды. 2003 жылғы маусымның соңында Гонконг Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) «Жұқпалы аймақтар» тізімінен алынып тасталғаннан кейін тұрғындар өз үйлеріне қайтарылды.

Коронавирус

2020 жылдың қаңтар айында SARS CoV-2 Қытайдың Ухан қаласында пайда болды және бүкіл әлемге тарала бастады. 22 қаңтарда АӨА-да COVID-19 жұқтырған 2 жағдай анықталды және үкімет Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс орыны, сондай-ақ Леди МакЛехоз демалыс орыны деп аталатын екі карантиндік аймақ құрды. Коронавирустың жұқтырған 2 адаммен тығыз байланыста болған 5 азамат осы екі карантиндік аймақтың бірінде оқшауланды.

Мекемелер

Демалыс ауылында барлығы 4 отбасылық және 2 топтық жатақхана бар. Барлығы балкондарымен, жатын бөлмелерімен және душпен жабдықталған, 282 адамға дейін орналастыруға мүмкіндік береді. Бұл орын паркке/демалыс ауылына айналды, онда арқанмен жүру жолдары, ат шабу мектебі (жақын төбелерге қатысты тік жолдармен), теннис корты, баскетбол алаңы, футбол алаңдары және көптеген ішкі және сыртқы ойын-сауықтар үшін басқа да жабдықтар бар. Бұрын әскерилерде болған казармалар енді демалыс ауылының шағын тұрғын үйлеріне айналды. Әр блоктың өзіндік мақсаты бар, кемпингке келгендерге әртүрлі мүмкіндіктер ұсынады, ең танымалдары – 10-блок, бас демалыс орталығы, және 7-блок, кофе бұрышы.

Ғимараттар

Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс ауылы 20-ғасырдың басында салынғандықтан, демалыс лагерінің ішіндегі ғимараттар сол кездегі Еуропа стилінде салынған ғимараттардың үлгісімен жасалған. Көптеген ғимараттар ұқсас түс схемасын бөліседі, негізгі түсі ақ, ал қосымша түсі – әдетте терезе жиектерінде кездесетін ашық көк түс. Ғимараттар төбелерге орналасқан, оларды байланыстыратын өткелдер бар. Бұрынғы Лямун казармасының ғимараттары Лей Юэ Мун саябағы мен демалыс ауылына айналдырылды, бірақ бірнеше ерекшеліктер болды. Мысалы, Кофе бұрышының артында орналасқан 8-блок – дәретхана, ол кіруге тыйым салынған аймақ ретінде тізілген, бірақ туристер 10-блоктың артындағы жолмен оған жете алатын. 4-блоктан (асхана) диагональды орналасқан 3-блок бұрын пайдаланылмаған және тоқтатылған. Оның айналасындағы аумақ жабық болды, бірақ туристер жақын жердегі тасты беткейге көтеріліп, темір торынан өту арқылы оған кіруге тәуекел ете алатын. 2016 жылдың мамыр айында Тағамдық және қоршаған ортаны санитарлық тазалау департаменті сол кезде тоқтатылған 3-блокты карантиндік нысанға айналдыруды ұсынды, мақсаты – жарылыс болған жағдайда эпидемияның таралуын болдырмау. Айналдыру 2017 жылдың соңында 2019 жылға дейін жоспарланған. Дегенмен, ғимарат қайта боялғаннан кейін де ұсынылған жоспардың іске асырылғаны белгісіз, өйткені нысан ешқашан жұртшылыққа ашылмады. Осының салдарынан оның қазіргі жағдайы құпия болып қала береді. Лямун казармасы болған кезеңнен бастап, демалыс ауылындағы ғимараттар оңай анықтау үшін нөмірленген. Бұған қоса, әрбір ғимараттың нөмірі оның сыртына жазылған, әдетте адамдардың бірін-бірінен ажыратуына көмектесетін оңай көрінетін жерлерде. Кейбір тарихи ғимараттардың құрылысы аяқталған жылы дөңгелек әріптермен жазылған, осы құрметке 2, 3, 10 (1935 жылы кеңейтілген), 30, 31, 32, 33 және 34 блоктар ие болды. Демалыс ауылындағы көптеген ғимараттар осы нөмірлерді сақтап қалғанмен, сыртқы жағын күтіп-жөндеу және бояу жұмыстары кезінде кейбір ғимараттардың нөмірлері алынып тасталды немесе салыстырмалы түрде қазіргі заманғы шрифттермен басылған нөмірлермен ауыстырылды.

Жаңарту

2018 жылдың қаңтар және шілде аралығында 7-ші блок, «Кофе бұрышы», ғимараттың ішкі кеңістігін жақсарту мақсатында жөндеу жұмыстарынан өтті. Жөндеуден кейін 2018 жылдың тамызында «Кофе бұрышы» қайта ашылды және эстетикалық тұрғыдан көрінеу жақсарған күйде ұсынылды. Негізгі өзгерістерге еден жаңартты, пластик жабыншаларын жылтыратылған ағаш плиткалармен алмастырды, сондай-ақ қабырғалар мен тіреулердің бір бөлігіне қара мәрмәрмен қаптама жасалды және жалпы жарықтандыру жақсартылды. Бұл жөндеу барысында қабырғаларға ілінген суреттер қойылды, олар бұрынғы Корольдік артиллерия казармасының жоспарын бейнелейді. Суреттерде әскерилердің казармасы (10-блок), офицерлердің казармасы (7-блок), қосалқы үйлер (8-блок, 11-блок, 12-блок, 13-блок), отбасылық жатақханалар (14-блок, бұзылған) және күзет үйі (15-блок, бұзылған) көрсетілген. Бұл суреттер Лимун казармасының бөлігі болған кездегі әр ғимараттың сыртқы және ішкі құрылымын көрсетеді. Осы суреттерге сүйенсек, демалыс ауылына айналдыру процесінде ғимараттардың құрылымы жаңа мақсатына сәйкес өзгертілгенін көруге болады. Мысалы, офицерлердің жатақханасының бастапқы құрылымы жеке бөлмелерден тұрған, ал қазіргі «Кофе бұрышының» дизайны бір үлкен қонақ бөлмесі және оның екі жағында бірнеше кішкентай бөлмелерден тұрады, бұл үлкен айырмашылық. Тағы бір суретте осы ғимараттардың орналасуы қолмен салынған картада көрсетілген, ол 10-блок бастапқыда қысқарақ болу үшін салынған, бірақ отбасылық жатақханалардың бұзылуынан кейін, олардың орнында кеңейтілгенін көрсетеді. Сонымен қатар, 9-блок суреттерде көрсетілмеген, бұл 9-блок Корольдік артиллерия армиясының тұрғын үй кезеңінде салынбаған немесе 9-блок болған, бірақ ол суреттерге енгізілмейтін артиллерия казармасының бөлігі емес болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Пак Ша Ван батареясы

Лей Ю Мун ат үстіндегі мектебінің қасында туристерге кірмеуге тыйым салатын жабық қақпа орналасқан. Карта бойынша, жол жағалауға қарай созылып, Аралдық Шығыс дәлізін көпір арқылы кесіп өтеді. Жол бойында бұрынғы Лямун казармасының бір бөлігі болған ғимараттар мен Пак Ша Ван бекінісі орналасқан, олар демалыс ауылынан оқшауланып, қазір Гонконгтың Жағалау қорғанысы мұражайының меншігіне өтті. Бірақ бұл жерлер көпшілікке ашық емес еді, туристер түрлі жолдармен өздері кіріп, Аралдық Шығыс дәлізіндегі көпірге немесе осы аумақтың ішіне жететін. Аймақтағы күтім нашар, себебі жиі жапырақтар мен құлаған ағаш бұтақтары кездеседі, көпірдің соңында көлік тұрағының жабық қақпасы тұр, ал жол бұрынғы Лямун казармасының тоқтатылған және оқшауланған бөлімдеріне дейін жалғасады.

1-блок, "Өзгерту бөлмесі"

Шығыс дәлізінің жанындағы шағын төбеде орналасқан жасыл-ақ ғимараттың түс схемасы басқа ғимараттардан өзгеше, және бұрын ол әскерлердің бассейн жаттығуларына дайындалу үшін киім ауыстыратын бөлмесі ретінде қолданылған. 1-ші блоктың құрылымы сақталған, бірақ жағдайы нашар – бөлмелерде шыны сынықтары мен құрғаған бояу қабаттары шашырап жатыр, есіктері бұзылған, душ жабдықтары тот басқан. Қабырғалар мен тіреулерге жабыстырылған бірнеше жарнамалар да тозып, оқуға келмейді, ал негізгі бассейн мен тағы екі ыстық ванна бетонмен жабылып қойылған.

44-блок, "Снайперлер бөлмесі"

Оқшауланған аймақтағы басқа да құрылыстар да нашар жағдайда, 44-блок осыған бір мысал. "Снайпер бөлмесі" деп аталған бұл блок, алдыңғы қабырғасының жоғары жағында дөңгелек терезесі бар снайперлерге арналған нысанға ұқсайды. Ақ құрылым сақталып қалған, бірақ айқын түрде тозу белгілері байқалады – қабырғалардағы бояуы қабысқан, еден плиткалары сынған. Оқшауланған және қолданыстан шығарылған бұл ғимараттардың нашар жағдайы, демалыс ауылына айналған ғимараттармен салыстырғанда зор контраст тудырады, сонымен қатар бұл казарманың ұзақ тарихын көрсетеді.