Мевастатин: Химиялық құрамы, қасиеттері және қолданылуы
Mevastatin
Мевастатин – холестерин деңгейін төмендетуге арналған статин. Penicillium citrinum көбелегінен ашылған, қазіргі правaстатиннің алғашқы нұсқасы. Холестерин, жүрек ауруларына қарсы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Мевастатин (компактин, ML 236B) – статиндер класына жататын гиполипидемиялық зат. Ол 1970 жылдары Акира Эндо Penicillium citrinum саңырауқұлағынан бөліп алынып, HMG CoA редуктаза ингибиторы, яғни статин екені анықталды. Мевастатин алғашқы статин дәрісі саналады; мевастатинге қатысты клиникалық сынақтар 1970 жылдардың соңында Жапонияда жүргізілді, бірақ ол ешқашан сатуға шығарылмады. Жалпы қолжетімді алғашқы статин препараты – ловастатин. Мевастатин кейіннен холестерин деңгейін төмендетуге және жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алуға қолданылатын правостатинға айналдырылды. In vitro жағдайында антипролиферативтік қасиеттері бар. Британдық ғалымдар тобы Penicillium brevicompactum саңырауқұлағынан осы қосылысты бөліп алып, оны компактин деп атады және 1976 жылы нәтижелерін жариялады. Британдық ғалымдар бұл препараттың саңырауқұлаққа қарсы қасиеттері бар екенін айтқан, бірақ HMG CoA редуктазасын тежеу туралы ештеңе жазбаған. Жоғары дозалары меланома жасушаларының өсуін және көбеюін тежейді.
Mevastatin (compactin, ML 236B) is a hypolipidemic agent that belongs to the statins class. It was isolated from the mold Penicillium citrinum by Akira Endo in the 1970s, and he identified it as a HMG CoA reductase inhibitor, i. e., a statin. Mevastatin might be considered the first statin drug; clinical trials on mevastatin were performed in the late 1970s in Japan, but it was never marketed. The first statin drug available to the general public was lovastatin. Mevastatin has since been derivatized to the compound pravastatin, which is a pharmaceutical used in the lowering of cholesterol and preventing cardiovascular disease. In vitro, it has antiproliferative properties. A British group isolated the same compound from Penicillium brevicompactum, named it compactin, and published their results in 1976. The British group mentions antifungal properties with no mention of HMG CoA reductase inhibition. High doses inhibit growth and proliferation of melanoma cells.
Биосинтез
[[Файл:Мевастатин биосинтезі Түзетілді.svg|alt=|left|thumb|259x259px|Биосинтез жолы 1-суретте мевастатин қышқыл түрінде көрсетілген, бірақ ол көбірек таралған лактон түрінде де болуы мүмкін. Бұл жол алғаш рет *Penicillium cilrinum* түрiнде байқалды, ал кейіннен *Penicillium brevicompaetum* түрi де PKS жолы арқылы мевастатин өндіретіндігі анықталды. thumb|260px|Мевастатиннің лактон және қышқыл түрі
[[File:Mevastatin Biosynthesis Corrected. svg|alt=|left|thumb|259x259px|Biosynthetic pathway Figure 1 shows mevastatin in its acid form but it can also be in the more commonly seen lactone form. This pathway was first observed in Penicillium cilrinum and was later discovered that another type of fungus, Penicillium brevicompaetum also produced mevastatin via a PKS pathway. thumb|260px|Lactone and acid form of mevastatin
Фармакология
Қандағы холестериннің тұрақты жоғарылауы жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупін арттырады. Мевастатин бауырдағы холестерин өндірісін мевалон қышқылы жолы арқылы холестерин биосинтезінің шешуші қадамын катализдейтін HMG CoA редуктаза ферментін бәсекелі түрде тежеу арқылы төмендетеді. Бауырдағы холестерин деңгейі төмендеген кезде, төмен тығыздықты липопротеин (LDL) холестеринінің сіңуі артады және қан айналымындағы холестерин деңгейі төмендейді. Сонымен қатар, мевастатин егешқұйрықтарда эндотелиялық азот оксиді синтетазасын (eNOS) жоғарылататыны көрсетілген, бұл сау жүрек-қан тамыр жүйесін сақтау үшін маңызды.
Sustained elevations of cholesterol in the blood increase the risk of cardiovascular disease. Mevastatin acts to lowers hepatic production of cholesterol by competitively inhibiting HMG CoA reductase, the enzyme that catalyzes the rate limiting step in the cholesterol biosynthesis pathway via the mevalonic acid pathway. When hepatic cholesterol levels are decreased it causes an increased uptake of low density lipoprotein (LDL) cholesterol and reduces cholesterol levels in the circulation. It has also been shown that mevastatin upregulates endothelial nitric oxide synthase (eNOS) in mice, which is essential for maintaining a healthy cardiovascular system.