Соғыс романының тарихы мен жанрлары

Кіріспе

Әдеби жанр

Соғыс романы немесе әскери көркем әдебиет – соғыс туралы роман. Бұл романның негізгі оқиғалары соғыс алаңында немесе бейбіт өмірде (немесе тыл майданында) өтеді, онда кейіпкерлер соғысқа дайындалумен, соғыстың салдарына ұшыраумен немесе соғыстан кейін қалпына келумен айналысады. Көптеген соғыс романдары тарихи романдар болып табылады.

Шығу тегі

Соғыс романының бастауы классикалық және ортағасырлық кезеңдердің эпикалық поэзиясында, әсіресе Гомердің "Илиадасы", Вергилийдің "Энеидасы", "Бейовульф" сияқты сагалар мен Артур әдебиетінде жатыр. Бұл эпостардың бәрі әртүрлі қоғамдар арасындағы қақтығыстардың тарихын немесе мифологиясын сақтаумен айналысты, сонымен бірге халықтың ұжымдық естелігін нығайтатын, түсінікті баяндама ұсынды. Соғыс романына әсер еткен маңызды туындылар: Эврипид, Кенже Сенека, Кристофер Марлоу және Шекспир сияқты драматургтардың трагедиялары. Эврипидтің "Троялық әйелдері" соғыстың қорқынышын бейнелейтін, афиналық империализмді сынаған күшті пьеса. Шекспирдің "Генрих V" романы жүз жылдық соғыс кезінде Агинкур шайқасына (1415) дейінгі және одан кейінгі оқиғаларды көрсетеді, соғыстың тарихы, тактикасы және этикасы ойдан шығарылған сюжет аясында қалай үйлесетінін көрсетеді. Эдмунд Спенсердің "Фери-Королева" эпостық поэмасы және Мигель де Сервантестің "Дон Кихот" романы сияқты Ерте заманауи Еуропадағы романтикалық туындылар мен сатиралар да соғыс романдарының кейінгі дамуына әсер еткен элементтерді қамтиды. Бейнелеу мен символизм тұрғысынан, көптеген қазіргі заманғы соғыс романдары (әсіресе соғысқа қарсы көзқарас ұстанатындары) Дантенің "Inferno"-дағы тозақ суреттемесінен, Джон Милтонның "Paradise Lost"-тағы аспандағы соғыс туралы әңгімесінен және Киелі кітаптағы "Аян кітабында" бейнеленген Апокалипсистен әсер алды. Батыс емес соғыс романының көрнекті мысалы – Луо Гуанчжонның "Үш патшалықтың романсы". Романның реалистік түрі XVII ғасырда кең таралған кезде, соғыс романы қазіргі заманғы формасын дамыта бастады, бірақ соғыс туралы көптеген романдар шынайы соғыс суреттемелерінен гөрі пикарестік сатиралар болды. Мұндай туындылардың бірі – Ганс Якоб Кристоффель фон Гриммельхаузеннің "Симплициус Симплициссимус" атты еңбегі, ол Отыз жылдық соғыс туралы жартылай автобиографиялық әңгіме.

19 ғасырдағы соғыс романдары

Соғыс романы он тоғызыншы ғасырда қалыптасты, мысалы, Стендальдың Ватерлоо шайқасын бейнелейтін "Парма хартиясы" (1839), Лео Толстойдың Ресейдегі Наполеон соғыстары туралы "Соғыс және бейбітшілік" (1869) және Стивен Крейннің Америка Азаматтық соғысы туралы "Құрметтің қызыл белгісі" (1895) сияқты туындылармен дамыды. Бұл шығармалардың барлығында маңызды шайқастардың реалистік суреттемелері, соғыс кезіндегі қорқыныш пен қатыгездік көріністері, сондай-ақ ерлік пен қақпақтың мәніне терең үңілу, моральдық мәселелерді зерттеу бар.

Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс барлық тараптардағы жазушылардың бұрын-соңды болмаған сандағы соғыс романдарын тудырды. Олардың алғашқы және ең ықпалдыларының бірі – француз романшысы және сарбазы Анри Барбюсстің 1916 жылғы «От астында» (Le Feu) романы. Барбюсстің ұлтшыл догмалар мен әскери қабілетсіздікті ашық сынаған романы, соғыстан кейін гүлденген әдебиетте соғысқа қарсы қозғалысты бастады. Эрнст Юнгердің «In Stahlgewittern» (1920) («Төбелес») атты автобиографиялық еңбегі де маңызды. Барбюсстің және кейін Эрих Мария Ремарктің «Батыс майданындағы жағдай» (Im Westen nichts Neues) романдарынан өзгеше, Юнгер соғысты қорқынышқа қарамастан, шайқас пен бауырластықты қабылдаған батыр ретінде суреттейді. Бұл еңбек соғыстың көрініс таппаған жағын ғана емес, сонымен қатар Бірінші дүниежүзілік соғыста немiстер жеңілмеген деген сезімін де көрсетеді. 1918 жылдан кейінгі кезеңде көптеген соғыс романдары жарық көрді, олардың ішінде Ребекка Уэсттің «Солдаттың оралуы» (1918) (The Return of the Soldier), британдық қоғамға соғыстан қайтқан әскердің қайта бейімделуі туралы; Ромен Ролландтың «Клерамбо» (1920) (Clérambault), француз милитаризміне қарсы күйзелген әкесінің ашулы наразылығы туралы; және Джон Дос Пассостың «Үш солдат» (1921) (Three Soldiers), Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы америкалық романдардың салыстырмалы түрде аз санының бірі. Сонымен қатар, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде соғыс тақырыбын қамтитын модернистік романдардың саны артты, олардың көпшілігі дәстүрлі мағынада «соғыс романдары» емес, бірақ кейіпкерлерінің психологиялық жарақаты мен қоғамнан шеттеуі тікелей соғыс кезеңіндегі тәжірибелерінен туындады. Романның осы түрінің бір мысалы – Вирджиния Вульфтің «Миссис Даллоуэй» (1925) романы, онда негізгі сюжеттік желі жас ардагер Септимус Уоррен Смиттің ақыл-есінен айырылуы мен өзіне-өзі қол жұмсауына қатысты. 1924 жылы Лоуренс Сталлингс өзінің автобиографиялық «Плюмз» (Plumes) атты соғыс романын жариялады. 1920 жылдары «соғыс кітаптарының жарылысы» деп аталатын кезең болды, ол кезде соғыста қатысқан көптеген адамдар соғыс тәжірибесі туралы ашық және сын көзбен жазуға дайын болды. 1929 жылы Эрих Мария Ремарктің «Батыс майданындағы жағдай» (Im Westen nichts Neues) дүниежүзілік бестселлерге айналды, себебі ол неміс жаяу әскерінің көзқарасынан окоп соғысының қасіреттерін қатыгездікпен шынайы суреттеді. Окоп соғысының қасіреттерін суреттеуде біршама аз танымал, бірақ одан да қорқынышты Stratis Myrivilis-тің «Құрғандағы өмір» (Life in the Tomb) грек романы, ол алғаш рет «Камбана» (Kambana) апталық газетінде сериялы түрде жарияланды (1923 жылғы сәуір – 1924 жылғы қаңтар), содан кейін 1930 жылы қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасы жарық көрді. Эрнест Хемингуэйдің «Саудагерге қоштасу» (1929) (A Farewell to Arms), Ричард Олдингтонның «Батырдың өлімі» (1929) (Death of a Hero), Арнольд Цвейгтің «Сержант Гришаның ісі» (1927) (Der Streit um den Sergeanten Grischa), Чарльз Йель Харрисонның «Генералдар төсекте өледі» (1930) (Generals Die in Bed) және Уильям Марчтың «Компания К» (1933) (Company K) романдары да маңызды болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы романдар 1930 жылдары азайды, бірақ осы онжылдықта бұрынғы соғыстар туралы тарихи романдар танымал болды. Маргарет Митчеллдің «Желмен кеткендер» (1936) (Gone with the Wind), американдық Азамат соғысын еске түсіретін бұл үрдістің мысалы. Уильям Фолкнердің «Жеңілмейтіндер» (1938) (The Unvanquished) Азамат соғысы жылдарына арналған жалғыз романы, бірақ ол «Дауыс және ашу» (1929) (The Sound and the Fury) және «Абессалом, Абессалом!» (1936) (Absalom, Absalom!) сияқты туындыларында соғыстың ұзақ салдарына тоқталады. 1990 жылдар мен 21 ғасырдың басында Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы романдар қайта жанданды, Пат Баркердің «Регенерация трилогиясы»: «Регенерация» (1991) (Regeneration), «Есіктегі көз» (1993) (The Eye in the Door), «Жалпы жол» (1995) (The Ghost Road) және ағылшын жазушысы Себастьян Фолкстің «Құстар әні» (1993) (Birdsong), сондай-ақ, жақында канадалық Майкл Гудспидтің «Нанға үш» (2008) (Three to a Loaf) романдары жарық көрді.

World War I produced an unprecedented number of war novels, by writers from countries on all sides of the conflict. One of the first and most influential of these was the 1916 novel Le Feu (or Under Fire) by the French novelist and soldier Henri Barbusse. Barbusse's novel, with its open criticism of nationalist dogma and military incompetence, initiated the anti war movement in literature that flourished after the war. Of equal significance is the autobiographical work of Ernst Jünger, In Stahlgewittern (1920) (Storm of Steel). Distinctly different from novels like Barbusse's and later Erich Maria Remarque's Im Westen nichts Neues (All Quiet on the Western Front), Jünger instead writes of the war as a valiant hero who embraced combat and brotherhood in spite of the horror. The work not only provides for an under represented perspective of the War, but it also gives insight into the German sentiment that they were never actually defeated in the First World War. The post 1918 period produced a vast range of war novels, including such "home front" novels as Rebecca West's The Return of the Soldier (1918), about a shell shocked soldier's difficult re integration into British society; Romain Rolland's Clérambault (1920), about a grieving father's enraged protest against French militarism; and John Dos Passos's Three Soldiers (1921), one of a relatively small number of American novels about the First World War. Also in the post–World War I period, the subject of war is dealt with in an increasing number of modernist novels, many of which were not "war novels" in the conventional sense, but which featured characters whose psychological trauma and alienation from society stemmed directly from wartime experiences. One example of this type of novel is Virginia Woolf's Mrs. Dalloway (1925)', in which a key subplot concerns the tortuous descent of a young veteran, Septimus Warren Smith, toward insanity and suicide. In 1924, Laurence Stallings published his autobiographical war novel, Plumes. The 1920s saw the so called "war book boom," during which many men who had fought during the war were finally ready to write openly and critically about their war experiences. In 1929, Erich Maria Remarque's Im Westen nichts Neues (All Quiet on the Western Front) was a massive, worldwide bestseller, not least for its brutally realistic account of the horrors of trench warfare from the perspective of a German infantryman. Less well known but equally shocking in its account of the horrors of trench warfare is the earlier Stratis Myrivilis' Greek novel Life in the Tomb, which was first published in serialised form in the weekly newspaper Kambana (April 1923 – January 1924), and then in revised and much expanded form in 1930. Also significant were Ernest Hemingway's A Farewell to Arms (1929), Richard Aldington's Death of a Hero (1929), Arnold Zweig's Der Streit um den Sergeanten Grischa (1927) (The Case of Sergeant Grischa), Charles Yale Harrison's Generals Die in Bed (1930). and William March's Company K (1933). Novels about World War I appeared less in the 1930s, though during this decade historical novels about earlier wars became popular. Margaret Mitchell's Gone with the Wind (1936), which recalls the American Civil War, is an example of works of this trend. William Faulkner's The Unvanquished (1938) is his only novel that focuses on the Civil War years, but he deals with the subject of the long, aftermath of it in works like The Sound and the Fury (1929) and Absalom, Absalom! (1936). The 1990s and early 21st century saw another resurgence of novels about the First World War, with Pat Barker's Regeneration Trilogy: Regeneration (1991), The Eye in the Door (1993), and The Ghost Road (1995), and Birdsong (1993) by English writer Sebastian Faulks, and more recently Three to a Loaf (2008) by Canadian Michael Goodspeed.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс заманауи соғыс романдарының жаңа толқынына бастама берді. Бірінші дүниежүзілік соғыс романдарынан айырмашылығы, Еуропа басымдығын көрсететін жанр болған Екінші дүниежүзілік соғыс романдары америкалық жазушылар тарапынан ең көп жазылды. Олар соғысты ауада, теңізде және Тынық мұхиты мен Азия сияқты маңызды майдандарда соғыс романының ажырамас бөлігіне айналдырды. Американың ең табысты соғыс романдарының қатарында Герман Вуктің «Кейн бүлігі», Джеймс Джонстың «Бұл жерден мәңгілікке» және Хемингуэйдің «Кім үшін қоңырау соғылады» романдары бар. Соңғысы – испан азамат соғысының тарихындағы оқиғаларға арналған туынды. Жан-Поль Сартрдың «Тұнжырап ұйқы» (1949) романы (алғашқыда «Жандағы темір» деп аударылған), «Бостандық жолдары» трилогиясының үшінші бөлігі, 1940 жылы Францияның құлауын және француздер тобының сезімталдықтарын көрсетеді. Олардың соғысқа дейінгі бейжайлығы неміс оккупациясына қарсы жеке қарсылықтың қадір-қасиетіне және жалпы тағдырға, сондай-ақ осыған ұқсас жағдайға түскен адамдарға деген ынтымақтығына айналады. Алдыңғы том, «Le sursis» (1945, «Тыныс алу») 1938 жылы Ұлыбритания мен Францияның нацистік Германиямен жасасқан келісім-шартының салдарына арналған. Тағы бір маңызды француз соғыс романы – Пьер Бульдің «Квай өзенінің үстіндегі көпір» (1952). Ол Питер Джон Рул есімімен құпия агент ретінде қызмет етіп, Қытай, Бірма және Француз Индокитайындағы қарсылық қозғалысына көмектесті. Француз романисі және 1985 жылғы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Клод Симон (1913–2005) үшін соғыс – тұрақты және орталық тақырып: «Ол Симонның жарық көрген барлық туындыларында әлдебір түрінде кездеседі». Симон бір романда әртүрлі адамдардың әртүрлі тарихи қақтығыстардағы тәжірибесін жиі салыстырады: «L'Acacia» романында Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар (сонымен қатар соғыстың әйелдерге тигізген әсері), ал «Les Géorgiques» романында француз революциялық соғыстары мен Екінші дүниежүзілік соғыс. Ол 1940 жылы атты әскерде қызмет етіп, тіпті танкілерге қарсы шабуылға қатысқан. «Оның туындыларының арасындағы ең жақсысы – оның соғыс тәжірибесін тиімді пайдаланған «Фландрия жолы» (1960) романы. Онда соғыс жалпы адам жағдайына өте қолайлы метафораға айналады, өйткені әлеуметтік тәртіптің формалары мен протоколдары қанды хаосқа айналады». Француз философы және романисі.

World War II gave rise to a new boom in contemporary war novels. Unlike World War I novels, a European dominated genre, World War II novels were produced in the greatest numbers by American writers, who made war in the air, on the sea, and in key theatres such as the Pacific Ocean and Asia integral to the war novel. Among the most successful American war novels were Herman Wouk's The Caine Mutiny, James Jones's From Here to Eternity, and Hemingway's For Whom the Bell Tolls, the latter a novel set in the Spanish Civil War. Jean Paul Sartre's novel Troubled Sleep (1949) (originally translated as Iron in the Soul), the third part in the trilogy Les chemins de la liberté, The Roads to Freedom, "depicts the fall of France in 1940, and the anguished feelings of a group of Frenchmen whose pre war apathy gives way to a consciousness of the dignity of individual resistance to the German occupation and to fate in general and solidarity with people similarly oppressed." The previous volume Le sursis (1945, The Reprieve, explores the ramifications of the appeasement pact that Great Britain and France signed with Nazi Germany in 1938. Another significant French war novel was Pierre Boulle's Le Pont de la rivière Kwaï (1952) (The Bridge over the River Kwai). He served as a secret agent under the name Peter John Rule and helped the resistance movement in China, Burma and French Indochina. War is a constant and central theme of Claude Simon (1913 – 2005), the French novelist and the 1985 Nobel Laureate in Literature: "It is present in one form or another in almost all of Simon's published works, "Simon often contrasts various individuals' experiences of different historical conflicts in a single novel; World War I and the Second World War in L'Acacia (which also takes into account the impact of war on the widows of soldiers); the French Revolutionary Wars and the Second World War in Les Géorgiques." He served in the cavalry in 1940 and even took part in an attack on horseback against tanks. "The finest of all those novels is the one in which his own brief experience of warfare is used to tremendous effect: La Route Des Flandres (The Flanders Road, 1960) [ ] There, war becomes a metaphor all too suitable for the human condition in general, as the forms and protocols of the social order dissolve into murderous chaos.'" French philosopher and novelist,

1940 жылы Лондонды бомбалау туралы үш британдық роман 1943 жылы жарық көрді: Грэм Гриннің «Қорқыныш министрлігі», Джеймс Хэнлидің «Бағыт жоқ» және Генри Гриннің «Құрлыққа түсірілді». Гриннің кейінірек жазған «Махаббаттың соңы» (1951) романы негізінен 1944 жылы Лондондағы ұшатын бомба шабуылдары кезінде орын алады. Бернард Бергонцинің сөзіне сүйенсек, «соғыс кезінде [Британияда] жаңа көркем әдебиет жазушылары үшін ең танымал жанр – қысқа әңгіме болды». Джон Каупер Поуистің тарихи романы «Оуэн Глендауэр» он бесінші ғасырда орын алғанымен, 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдардың басындағы оқиғалармен салыстырылады: «Оқиғалардың қазіргі заманмен байланысы әрқашан сезіледі. Біз өзгерістерге толы әлемде өмір сүріп жатырмыз». Роман «Испания азамат соғысы қоғамдық пікірталас тақырыбы болған» кезде ойлап табылды және 1939 жылдың 24 желтоқсанында, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң аяқталды. 1941 жылы (Америка) басылымның алғы сөзіндегі «Аргумент» бөлімінде Поуис «он бесінші ғасырдың басы әлем таныған ең маңызды және таңғажайып кезеңдердің бірінің бастамасы болды» деп түсіндіреді. Бұл 1940 жылдың мамырында жазылған, және романды оқығандар «кітаптағы оқиғалар мен өздерінің әлеміндегі оқиғалар арасындағы байланысты сезінгеніне күмән жоқ». Х. Э. Бейтстің 1944 жылы жазылған «Франция үшін жел жақсы соқты» романы Веллингтон бомбалаушы ұшағының ұшқышы туралы. Ол Германия басып алған Францияда ұшағын құлатып, қолын қатты жарақаттаған. Ақырында ол өз экипажымен бірге қайықпен, велосипедпен және пойызбен Ұлыбританияға қауіпті сапарға шығады. Бейтс Әуе министрлігінің бұйрығымен тек қысқа әңгімелер жазу үшін Корольдік әуе күштеріне (RAF) қабылданды, өйткені министрлік халықтың соғыс туралы фактілер мен сандарға қарағанда, оған қатысушылар туралы оқуға көбірек қызығушылық танытқанын түсінді. Британ романисі Эвелин Уоның «Көбірек тулар шығарып тастаңыз» (1942) романы «Фейк соғыс» кезінде, оның бұрынғы сатирикалық романдарында таныстырылған кейіпкерлердің соғыс уақытындағы әрекеттерін көрсетеді. Фин романы Väinö Linna's «Белгісіз сарбаз» (1954) Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы жалғасу соғысы кезіндегі қарапайым фин сарбаздарының көзқарасын бейнелейді. Уоның «Құрметті қылыш» трилогиясы, «Қарулы адамдар» (1952), «Шенеуніктер мен джентльмендер» (1955) және «Талғайсыз капитуляция» (1961) (АҚШ-та «Шабыттың соңы» деп жарияланған) Екінші дүниежүзілік соғыстағы Уоның тәжірибесімен шартты түрде байланысты. Уо 1952 жылы «Қарулы адамдар» романы үшін Джеймс Тейт Блэк естелік жүлдесін алды. Элизабет Боуэннің «Күндізгі ыстық» (1948) романы да соғыс туындысы. Дегенмен, оқиғалар негізінен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде орын алғанымен, соғыстың зорлық-зомбылығы көбінесе баяндамадан тыс қалады: «Лондондықтар, бомбалаудан кейін екі жыл өткен соң, түнгі шабуылдардан шаршап, қирауға бейімделген». Материалдық қирау кезеңінен гөрі, соғыс адамдардың өміріндегі қалыпты жағдайды өзгертетін жағдай ретінде көрінеді. Стелла Робертке мойынсұнады: «Біз жағдайдың достарымыз – соғыс, оқшаулану, бәрі жүріп жатқан және ештеңе айтылмаған атмосфера». Дегенмен, Лондонды бомбалау туралы жекелеген эпизодтар бар.

The bombing of London in 1940 1 is the subject of three British novels published in 1943; Graham Greene's The Ministry of Fear, James Hanley's No Direction, and Henry Green's Caught. Greene's later The End of the Affair (1951) is set mainly during the flying bomb raids on London of 1944. According to Bernard Bergonzi "[d]uring the war the preferred form of new fiction for new fiction writers [in Britain] was the short story". Although John Cowper Powys's historical novel Owen Glendower is set in the fifteenth century historical parallels exist between the beginning of the fifteenth century and the late 1930s and early 1940s: "A sense of contemporataneousness is ever present in Owen Glendower. We are in a world of change like our own". The novel was conceived at a time when the "Spanish Civil War was a major topic of public debate" and completed on 24 December 1939, a few months after World War II had begun. In the "Argument" that prefaced the (American) first edition of 1941, Powys comments "the beginning of the fifteenth century [ ] saw the beginning of one of the most momentous and startling epochs of transition that the world has known". This was written in May 1940, and "[t]here can be no doubt" that readers of the novel would have "registered the connection between the actions of the book and the events of their own world". Fair Stood the Wind for France is a 1944 novel by H. E. Bates, which is concerned with a pilot of a Wellington bomber, who badly injures his arm when he brings his plane down in German occupied France at the height of the Second World War. Eventually he and his crew make the hazardous journey back to Britain by rowing boat, bicycle and train. Bates was commissioned into the Royal Air Force (RAF) solely to write short stories, because the Air Ministry realised that the populace was less concerned with facts and figures about the war, than it was with reading about those who were fighting it. British novelist Evelyn Waugh's Put Out More Flags (1942) is set during the "Phoney War", following the wartime activities of characters introduced in his earlier satirical novels, and Finnish novelist Väinö Linna's The Unknown Soldier (1954) set during the Continuation War between Finland and the Soviet Union telling the viewpoint of ordinary Finnish soldiers. Waugh's Sword of Honour trilogy, Men at Arms (1952), Officers and Gentlemen (1955) and Unconditional Surrender (1961) (published as The End of the Battle in the US), loosely parallel Waugh's experiences in the Second World War. Waugh received the 1952 James Tait Black Memorial Prize for Men at Arms. Elizabeth Bowen's The Heat of the Day (1948) is another war novel. However, even though events occur mainly during World War II, the violence of war is usually absent from the narration: "two years after the Blitz, Londoners, no longer traumatised by nightly raids, were growing acclimatised to ruin." Rather than a period of material destruction, war functions instead as a circumstance that alters normality in people's lives. Stella confesses to Robert: "'we are friends of circumstance⎯war, this isolation, this atmosphere in which everything goes on and nothing's said." There are, however, some isolated passages that deal with the bombings of London:

Соғыстан кейінгі кезеңдегі эксперименталды және конвенциядан тыс американдық туындыларының қатарында Джозеф Хеллердің сатирикалық «Қашқындардың 22 қағидасы» және Томас Пинчонның «Гравитацияның радугасы» (постмодернизмнің алғашқы үлгісі) бар. Норман Мейлердің «Жалнақ және өлгендер», Ирвин Шоудың «Жас арыстан» және Джеймс Джонстың «Жұқа қызыл сызық» романдары қарқынды шайқас аясында соғыстың жеке сипатын зерттейді. Канадалық романист Майкл Ондатжедің 1992 жылы Букер сыйлығын жеңіп алған «Ағылшын науқасы» романы Екінші дүниежүзілік соғыстың Италия кампаниясы кезінде итальян вилласында бас қосқан төрт түрлі адамның тарихын баяндайды. Төрт басты кейіпкер: жарақаттанған, танылмайтын адам – титулды науқас, ағылшын екені болжанады; оның канадалық армия медбикесі, сикх британдық армия сапёрі және канадалық ұры. Оқиға Солтүстік Африка кампаниясы кезінде орын алады және науқастың жарақат алғанға дейінгі әрекеттері мен басқа кейіпкерлерге тигізген эмоционалды әсері туралы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ондаған жылдарда басқа да соғыс романдары пайда болды. Олардың бірі – Холокост романы, оның ішінде канадалық А. М. Кляйннің «Екінші парқын», итальяндық Примо Левидің «Егер бұл адам болса» және «Егер қазір болмаса, қашан?» романдары, сондай-ақ американдық Уильям Стайронның «Софидің таңдауы» романдары бар. Тағы бірі – Холокосттан басқа интернмент немесе қуғын-сүргін романы, онда кейіпкерлер соғыстың тікелей нәтижесінде түрмеге қамалып, азаматтық құқықтарынан айырылады. Мысалы, Джой Когаваның «Обасан» романы, онда Канаданың екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон текті азаматтарын депортациялау және интернментке алу туралы айтылады. Сонымен қатар, Украиналық баланың өмірі, алдымен еңбек лагерінде интернментке алынып, кейін Ресей үшін күресуге шақырылған, Соня Кэмпбелл Гилиестің «УКРАИНА Соғыс кезінде» романында бейнеленген. Масудзи Ибуседің «Қара жаңбыр» (1965) романы Хиросиманы атомдық бомбалауға негізделген. Шусаку Эндоның «Теңіз және у» (1957) романы жапондық дәрігерлердің американдық тұтқынға жасаған тәжірибелері туралы.

Корея соғысы

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін дерлік бірден Корея соғысы (1950–1953 жж.) басталды. Американдық жазушы Ричард Хукердің "MASH: A Novel About Three Army Doctors" романы – Кореяда соғыс кезінде өтетін қара юморлық туынды; ол фильмге және сәтті телесериалға бейімделді. Пинаки Рой 2013 жылы "Әлем суықтап кетті: Корея соғысы әдебиетіне қысқаша шолу" деген мақаласында соғыс туралы жарық көрген әртүрлі туындыларды, әсіресе романдарды сын тұрғысынан қарастыруға тырысты.

Вьетнам және кейінгі соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ең көп романистті тартқан соғыс – Вьетнам соғысы. Грэхам Гриннің «Тынық америкалық» романы 1950-ші жылдардағы француз отаршылдығы атмосферасында Вьетнам соғысының бастауларын зерттеген алғашқы роман болды. Тим О’Брайеннің «Олар алып кеткен заттар» романы – Вьетнамдағы оқиғалар циклы, ол роман сияқты оқылады. Бао Ниннің «Соғыстың қайғысы» – вьетнамдықтардың көзқарасынан соғыс туралы терең ойлар мен сезімдерді көрсететін шығарма. Постмодернизмнің әсерінен және екі дүниежүзілік соғыстың ауқымын теңестіретін соғыстардың болмауынан кейін, көптеген соғыс романистері естелік пен уақыттың күңкейлігі соғыстың мағынасы мен тәжірибесіне қалай әсер ететініне назар аударды. Британдық романист Пэт Баркер өзінің «Регенерация трилогиясында» Бірінші дүниежүзілік соғысты заманауи көзқараспен қайта қарастырады. Иан Макьюанның «Қара иттер» және «Атану» романдары да Екінші дүниежүзілік соғысқа ретроспективті көзқараспен қарап, 1940 жылы британдықтардың Дюнкерктен шегінуі және нацистердің Францияға басып кіруі сияқты оқиғаларды қамтиды. В.Г. Себальдтың, әсіресе «Аустерлиц» еңбегі, Германияның өткенімен санасудағы күресін постмодернистік тұрғыдан зерттейді. Кейбір заманауи романдар тақырыптық тереңдікке қарағанда әрекетке және интригаға көбірек мән береді. Том Клэнсидің «Қызыл қазанға аңшылық» романы – суық соғыс кезеңіндегі су астындағы тыңшылық туралы техникалық тұрғыдан толыққанды баяндама, ал Джон ле Карренің көптеген тыңшылық романдары бюрократия ашық соғысты жиі алмастыратын дәуір үшін соғыс романдары болып табылады. Тағы бір түр – апокалиптикалық христиандық роман, ол жақсылық пен жамандық арасындағы соңғы шайқасқа назар аударады. Тим ЛаХей осы жанрмен ең көп байланысты автор. Көптеген фантастикалық романдар да дәстүрлі соғыс романын қиял әлеміндегі ойдан шығарылған соғыстарды бейнелеу үшін бастапқы нүкте ретінде пайдаланады. Иран-Ирак соғысы да романистер үшін қызықты тақырып болды. Иран-Ирак соғысының оқиғалары мен естеліктері бірегей соғыс романдарының пайда болуына әкелді. «Нұрдин, Иранның ұлы» және «Бір әйелдің соғысы: Да (Ана)» – соғыстың қорқынышты жағдайын еске түсіретін көптеген романдардың қатарында. Бұл романдардың көпшілігі қатысушылармен сұхбаттасу және олардың естеліктеріне негізделген. 2001 жылғы 11 қыркүйек оқиғасынан кейінгі әдеби орта терроризмге қарсы соғыстың қазіргі оқиғаларын қамтитын аз ғана соғыс романын жариялады. Мысалы, Крис Кливтің «Incendiary» (2005) романы жарық көргеннен кейін, 2005 жылғы 7 шілдеде Лондонда болған жарылыстарды болжағандай болды деп әңгіме болды.

After World War II, the war that has attracted the greatest number of novelists is the Vietnam War. Graham Greene's The Quiet American was the first novel to explore the origins of the Vietnam war in the French colonial atmosphere of the 1950s. Tim O'Brien's The Things They Carried is a cycle of Vietnam vignettes that reads like a novel. The Sorrow of War by Bao Ninh is a poignant account of the war from the Vietnamese perspective. In the wake of postmodernism and the absence of wars equalling the magnitude of the two world wars, the majority of war novelists have concentrated on how memory and the ambiguities of time affect the meaning and experience of war. In her Regeneration Trilogy, British novelist Pat Barker reimagines World War I from a contemporary perspective. Ian McEwan's novels Black Dogs and Atonement take a similarly retrospective approach to World War II, including such events as the British retreat from Dunkirk in 1940 and the Nazi invasion of France. The work of W. G. Sebald, most notably Austerlitz, is a postmodern inquiry into Germany's struggle to come to terms with its troubled past. Some contemporary novels emphasize action and intrigue above thematic depth. Tom Clancy's The Hunt for Red October is a technically detailed account of submarine espionage during the Cold War, and many of John le Carré's spy novels are basically war novels for an age in which bureaucracy often replaces open combat. Another adaptation is the apocalyptic Christian novel, which focuses on the final showdown between universal forces of good and evil. Tim LaHaye is the author most readily associated with this genre. Many fantasy novels, too, use the traditional war novel as a departure point for depictions of fictional wars in imaginary realms. Iran–Iraq War was also an interesting case for novelists. Events and memoirs of Iran–Iraq War has led to unique war novels. Noureddin, Son of Iran and One Woman's War: Da (Mother) are among the many novels which reminds the horrible situation of war. Many of these novels are based on the interviews performed with participants and their memoirs. The post 9/11 literary world has produced few war novels that address current events in the War on Terrorism. One example is Chris Cleave's Incendiary (2005), which made headlines after its publication, for appearing to anticipate the 7 July 2005 London bombings.