Пин Дәдән Хан: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Пинд Дадан Хан (П. Д. Хан) – Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Джелум ауданындағы қала. Бұл қала Пинд Дадан Хан Техсилінің әкімшілік орталығы болып табылады, ал Техсил – ауданның әкімшілік бөлінісі.

Орналасқан жері

Ол 32°35'16N 73°2'44E координаталарында, Джелум өзенінің жағасында, М2 тас жолынан шығысқа қарай 24 шақырым және Джелум қаласынан 85 шақырым қашықтықта орналасқан. Пинд Дадан Хан Кхьюра тұз кенішінен (немесе Майо тұз кенішінен) оңтүстікке қарай 6 шақырым, М2 тас жолының Лилла Тоба қиылысынан шығысқа қарай 24 шақырым және Питер Надиден солтүстік-шығысқа қарай 8 шақырым жерде жатыр. Ол Хушаб, Чаквал, Саргода және Мандибахудинмен көршілес.

Тарих

Аймақтың тарихы б.з.д. 326 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Ұлы Александр мен оның әскері Раджа Пурусқа қарсы шайқас алдында Джалалпур Шариф аумағында орналасқан. Махараджа Ранджит Сингхтің билігі тұсында Пинд Дадан Хан Амритсартан кейін екінші маңызды қала болып саналды және Батыс Пенджабтағы ең ірі астық сауда орталығы болды. Желмға дейін Пинд Дадан Хан аудан орталығы болған, бірақ уақыт өте келе, аймақты уақыт-уақыт қамқорлықсыз қалдыру және табиғи апаттар салдарынан бұл керемет қала өзінің бұрынғы даңқынан айырылды. Британдық үкімдік кезінде ол Британдық Пенджабтың Желм ауданындағы сол аттас бөлімше мен теһсилдің бас кеңсесіне айналды. Ол Солтүстік-Батыс темір жолының Синд-Сагар тармағында орналасқан. Муниципалитет 1867 жылы құрылды және британдық билік органдары жинаған табыстың көп бөлігі октрой арқылы алынды. 1901 жылғы халық санауы бойынша халық саны 13 770 адамды құрады. Бұл бұрын Майо кенінен әкелінетін тұздың депосы болды, одан өзен арқылы темір жолға тасымалданды; бірақ Харанпурдағы Желмдік көпірдің салынуы және темір жолдың Кхевраға дейін ұзартылуы осы қаланың маңызын азайтып жіберді. Ескі кездерде қалада мыс ыдыстар жасалып, тоқыма өнеркәсібі дамыған. Осыдан кейін, әсем тігілген лунгилер жоғары бағаға сатылды. Қайық жасау – білікті жұмыспен қамтудың маңызды көзі болды, ал Пинд Дадан Ханда жасалған өзен қайықтары Желм өзенінің барлық бойында сұранысқа ие болды. Алайда, Индус бассейні жобасының аясында елдің суару жүйесін күшейту мақсатында Мангла тоғанының салынуынан кейін, Желм өзеніндегі су ағыны, тасқын маусымынан басқа уақытта азайды. Өндірілетін өнімдерге: қара түсті ою-өрнектермен безендірілген, қатты, сапалы қызыл түсті керамикалық бұйымдар, сондай-ақ ағылшын үлгісімен жасалған берік былғарыдан жасалған атқа мінуге арналған қамшылар кірді. Нандана, Пинд Дадан Ханға жақын орналасқан ауыл, сол жерде Әбу Райхан Мұхаммед ибн Ахмед әл-Бируни келді және қазірге дейін сақталған зертхана құрды. Әл-Бируни өмірінде осы зертханада жердің диаметрін есептеді. Қазір Пәкістан үкіметі бұл зертханаға қызығушылық танытуы керек, өйткені ол күтімсіз қалған және ғимарат күннен-күнге құлдырап барады. Егер дереу тиісті күтім көрсетілмесе, Әл-Бирунидің ұлы еңбегінің ешқандай іздері қалмайды. Алайда, шеберлер аймақтан кетіп қалды.

The history of the region dates to 326 BC, when Alexandar the Great and his troops camped in the area of Jalalpur Sharif prior to their battle with Raja Pourus. During the regime of Maharaja Ranjit Singh, Pind Dadan Khan was the second most important town after Amritsar and was the largest grain market in the Western Punjab. Prior to Jhelum, Pind Dadan Khan was the District head quarter , however, gradually this magnificent town lost its past glory due to continued neglect and other natural calamities which hit the region form time to time. During British rule, it became the headquarters of the subdivision and tehsil of the same name in the Jhelum District of the British Punjab. It was on the Sind Sagar branch of the North Western Railway. The municipality was created in 1867 and most of the income collected by the British authorities was by octroi. The population according to the 1901 census was 13,770. It was formerly the dépot to which salt was brought from the Mayo Mine, from which it was carried across the river to the railway; but the bridging of the Jhelum at Haranpur and the extension of the railway to Khewra have by passed. In earlier days, brass vessels were made in the town and there was a considerable weaving industry. Embroidered lungis were often sold at high prices. Boat building was a source of skilled employment, and river boats of Pind Dadan Khan make were in request throughout the whole course of the Jhelum. However, after the construction of Mangla Dam to strengthen the irrigation system of the country as part of the Indus Basin Project, there is now diminished water flow in the river Jhelum except during the flooded season. Manufactured products included glazed pottery of a deep red color, ornamented with black patterns and remarkably strong and of good quality was a speciality of the town, as well as stout leather riding whips made after English patterns. Nandana, a village near Pind Dadan Khan, is the place where Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad Al Biruni came and he established a laboratory there which is still present. Alberuni calculated the diameter of earth in that laboratory during his lifetime; now the laboratory needs some interest by the government of Pakistan as it is not looked after and the building is vanishing day by day. If necessary care will not be given soon, there will be no sign of the great work by Alberuni. However, skilled artisans have left the area.

Білім

Колониялық дәуірде қалада жоғары мектеп болған. Пинд Дадан Хан қаласының шегінде ұлдарға арналған бір мемлекеттік жоғары колледж және қыздарға арналған бір мемлекеттік жоғары колледж құрылып, жұмыс істеп жатыр. Мемлекеттік секторда сондай-ақ бір технологиялық колледж бар, ол үш жылдық дипломдық курсқа қабылдау жариялаған. Осы колледжде сабақтар басталды. Көптеген жеке колледждер де бар. Аймақ тұрғындарына сапалы білім беру үшін бірнеше жекеменшік мектептер жұмыс істейді. Халықтың шамамен 80 пайызы білімді.

Денсаулық сақтау

Денсаулық сақтау министрлігі аудандық аурухананы ұстап тұрады. Қажетті құрал-жабдықтардың көбі бар жекеменшік ауруханалар көп.

Табыстың басым көзі

Аймақтың көптеген халқы Пәкістан Армиясында қызмет етеді, бұл батырлар қаласы ретіндегі дәстүрді жалғастырады. Егіншілік және тұз – негізгі табыс көзі. Сонымен қатар, жергілікті тұрғындар үшін табысқа үлкен үлес қосатын екі цемент зауыты бар.

Тілдер

Пинд Дадан Хан елді мекенінде сөйленетін тіл – Лахндаға негізделген пенджаби тілі, оған сарайки, ванхари, потохари және лунхари сияқты көптеген диалектілер қосылған.

Көлік

Темір жол станциясы бар.