Кіріспе

Майкл Гилберттің ойдан шығарылған кейіпкерлері – Мистер Калдер мен Мистер Беренс – британдық детектив және триллер жазушысы Майкл Гилберт жасаған ойдан шығарылған қарсы барлау агенттері. Кейіпкерлер 24 әңгімеде кездеседі, олардың көпшілігі алғаш рет британдық «Argosy» журналында немесе американдық «Ellery Queen's Mystery Magazine» журналында жарияланды. Әңгімелер «Ережесіз ойын» (1967) және «Мистер Кальдер және Мистер Беренс» (1982) атты екі антологияда жинақталды. «Дабл, Дабл» атты бір әңгіме кейіннен Ellery Queen баспасының жұмсақ мұқабалы кітабында қайта жарияланды. Көптеген оқиғалар британдық сатқындарды немесе жасырын кірген шетелдік агенттерді анықтау және олармен күресумен байланысты; бірнешеуі Еуропада өтеді; екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өткен, әсіресе қаралы бір оқиғада Мистер Беренс Адольф Гитлерді өлтіруге жасалған сәтсіз қастандыққа бомба жасаушы ретінде қатысады. Кейіпкерлер сонымен қатар 16 BBC радиоспеклісінде пайда болды, олар негізінен қысқа әңгімелерге негізделген. 1980 жылы CBE орденімен марапатталған Гилберт Британдық қылмыс жазушылар қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды. Американың детектив жазушылары оны 1988 жылы Ұлы шебер деп атады, ал 1990 жылы оған Бушеконның өмірлік жетістіктері үшін сыйлығы табысталды.

Өмірбаяндық мәліметтер

Гилберттің екі адамы сырттай әдепті де мәдениетті. Дегенмен, сыртқы бейшаралықтарына қарамастан, олар қатыгез, тәжірибелі кісі өлтірушілер. Олар ұзақ жылдар бойы жақын дос болып, отбасы құрмаған, Лампердаун (Кент) маңында бірін-біріне жақын тұрады. Мистер Беренс «Ескі Пасторлық үйінде» тұрады, ал Мистер Калдер «Хайд Хиллдегі» коттеджде. (Гилберттің өзі көп жылдар бойы тұрған мекенжайы, 93 жасында қайтыс болған жері – Луддесдаун Ескі Пасторлық үйі, Кобхем, Грейвсенд, Кент.) Кальдер де, Беренс те Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Еуропаның әртүрлі аймақтарында білім алған және бірнеше тілде сөйлейді: Мистер Беренске стандартты неміс тілінен A+ және стандартты француз, грек, итальян және орыс тілдерінен A бағасы қойылған. Мистер Кальдер стандартты албан және венгр тілдерінен A, ал стандартты грек, итальян, араб және орыс тілдерінен B бағасын алған. Мистер Кальдер 128 фунт салмақтағы парсы елік иті Раселаспен бірге тұрады, оны ол өлген қарсыласынан асырап алған. Раселас та, иесі сияқты, тыныш, қарапайым, бірақ сонымен қатар жақсы оқытылған және қауіпті кісі өлтіруші. Ол Шад Жеханнан және Галиеттадан туған. Түсі – «Қараңғы дақтармен араласқан алтын. Көздері – құрғақ ақшыл. Мұрыны – көк қара». Кальдер де, Беренс те Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құпия жұмыстар атқарды, содан кейін 1950 жылдардың соңында Біріккен қызметтердің тұрақты барлау комитетінің (Сыртқы бөлімшесі) мырза Фортескьюі үшін жұмыс істеді, бұл бөлімше көбінесе JSSIC(E) деп аталады. Бір әңгімеде премьер-министр өзінің ізашары «Е» бөлімшесі басқа ешбір агенттің қабылдағысы келмейтіндей «нашар» жұмыстарды қабылдайтынын айтқан екен. Мистер Фортескьюдің жасырын қызметі – Лондон және Холм Каунтис Банкінің Вестминстердегі филиалының басқарушысы. Бір қарсыласының өлер алдында айтқан сөзіне сүйенсек, Кальдер де, Беренс те «орта жастағы қаніпездер»; аңыздар аяқталған кезде олар қартайған, бірақ айқын байқалатын жұмсақ немесе қабілетсіз болмаған. Раселас, «Абиссиния ханзадасы» повесінде, Мистер Кальдерді өлтіруге ниеттенген неміс соғыс қылмыскерімен қаза табады. Досын құтқарып алғаннан кейін, Мистер Беренс Мистер Кальдерге «ағаш үйіндісінің артында терең қабір қазуға көмектеседі, олар итті оған қойып, топырақпен көмеді, ал жерді дөңгелектік пішінге келтіреді. Бұл – Кент аймағының арғы жағындағы ағаштардың басына қарай оңтүстікке қарайтын жақсы демалыс орны. Ханзаданың демалыс орны». «Полковник Вайнлебенді кейіннен, асығыс және аз рәсіммен орманға көмеді. Ол Майнц қаласынан келген аяқ киімшінің заңсыз ұлы еді және туған тегі мен тәрбиесі жағынан итке қарағанда әлдеқайда төмен еді».

Төменгі реңктер

Гилберттің көптеген шығармалары, сырттай мәдениетті, реттелген және тыныш көрінеді, бірақ олардың астында зұлымдық пен қаталдық жатыр. "Абиссиниялық ханзада" романында полковник Вайнлебен мырза Кальдерге оны өлтіруге келетінін хабарлайды. "Неге?" - деп сұрайды мырза Фортескью. "Мен оны азаптадым", - деді мырза Кальдер. "Оны сындырып жібердім. Ол ешқашан ұмытпайды". Кейін полковник Вайнлебен "Жеті қырат" қонақ үйіне орналасады, онда ол құстарды бақылайды және "әсіресе миссис Фермердің екі кішкентай баласына қамқорлық жасайды". "Ал кештерде ол лаунжда отырып, кешкі асқа дейін аперитив ретінде бір стақан шнапс ішіп, Том мен Ребеккаға сол күні көрген құстар туралы әңгімелер айтатын. Ол онда жайбарақат, тыныш және тік отырғанда, оның өз қолымен адамдарды, әйелдерді, тіпті балаларды өлтіргенін көзге елестету қиын еді. Бірақ мырза Вендон, немесе Вайнлебен, немесе Вебер – ерекше адам еді". "Майкл керемет әңгімеші болған, бірақ оны жіктеу қиын", - деді оның британдық баспагерлерінің бірі оның қайтысынан кейін. "Ол классикалық мағынада қатал детектив жазушысы емес, бірақ оның шығармаларында қаталдық бар, қоғамның барлығы да ақылға сыймайды және жақсылық әрқашан марапаттамайды деген сезім туады".