Кіріспе

Бардхаман ауданы (Бурдван, Бардхаман, Вардхаман деп те жазылады) – Батыс Бенгалиядағы аудан. 2017 жылдың 7 сәуірінде аудан екіге бөлініп, Пурба Бардаман және Пашим Бардаман аудандары құрылды. Аудан орталығы Бардхаман қаласы болды, және Асансол мен Дургапур қалаларын қамтыды. Үндістан революционері Рашбехари Бос Бардхаман ауданындағы Субалдаха ауылында дүниеге келген. Бенгал ақыны Кумуд Ранджан Муллик Кограмда, ал ақын Қази Назрул Ислам сол ауданның Чурулия қаласында туған. Бұрынғы Бардхаман ауданында Пхабхат Кумар Мухопадхяй, Аксэй Кумар Датта, Джатиндранатх Сенгупта сияқты белгілі тұлғалар да дүниеге келген. Бөліну кезінде Үндістандағы 640 ауданның ішінде халық саны бойынша жетінші орында тұрды.

Этимология

Тарихшылар ауданның атауын 24-ші және соңғы джайни тиртханкарасы Махавира Вардхаманамен байланыстырады, ол осы аймаққа уағыз айту үшін келген. Миднапур қаласындағы Видьясагар Мандирде джайни бейнесі сақталған. Катваға (Бурдван ауданы) өте жақын жерден джайна қола тақташасы табылған. Осы жерде сирек кездесетін көркемдік сапасы жоғары джайна мүсіндері табылды. Бурдван ауданындағы Саддеулия кірпіш ғибадатханасының ішінде джайни тиртханкараларын бейнелейтін көптеген қиратылған мүсіндерге кездесті.

Тарих

Жахангир тұсында бұл жер Бадх-э-деван (аудан астанасы) деп аталды. Қаланың тарихи маңызы төменгі Бенгалияның ең беделді ақсүйектері – Бурдуан махараджаларының резиденциясы болуымен байланысты, олардың кірісі 300 000-нан асып түсетін. Панду-Раджар-Дхиби мен Бирбханпурдағы археологиялық қазбалар мен жатқандар Ажай және Дамодар өзендерінің аңғарларында мезолит дәуірінде, шамамен б.з.д. 5000 жылы қоныстануға дәлелдеме берді. Ежелгі замандағы алғашқы қоныстар мен б.з.д. 700 жылға дейінгі кезең туралы көп мәлімет жоқ, сол кезде бұл аймақ Бардаманбхукти деп аталып, Рарх аймағының бір бөлігі болған. Бұл ежелгі Үндістанның он алты жанападының (Ежелгі заманда аудандар жанападтар деп аталатын) бірі еді. Мағадхалар, Мауриялар, Кушандар және Гупталар сияқты ірі және қуатты империялар осы аймақ пен одан тыс жерлерде үстемдік құрды. 7-ші ғасырда бұл аймақ Гауда патшалығының құрамына кірді, содан кейін Шашанка билік етті. Кейіннен Палалар мен Сеналар басқарды, 1199 жылы Бахтияр Хилжи басып алғанға дейін. Ертедегі мұсылман билеушілері Бенгалияның көп бөлігін Гауда немесе Лакхнаутиден басқарды. Моғол дәуірінде Бардаман Саркар Шарифабадтың махал немесе парганасы ретінде еске алынады. Бардаманның батыс бөлігінде Гопбхум орналасқан, оны көп жылдар бойы Садгоп патшалары басқарды. Гопбхум аймағы кейіннен Шергарх және Сенпахари парганаларының құрамына кірді. 1689 жылы Бардаман Радж әулетінен Раджа Кришнарам Рой Аурангзебтен фарман (патшалық жарлық) алды, ол оны Бардаманның заминдары (жер иесі) етті, содан бері Радж әулетінің тарихы аудан тарихымен байланысты. Аурангзебтің қайтысынан кейін Моғол империясы әлсіреп, Муршид Құли Хан Бенгалияның науабы болды, ол Моғол императорына тек номиналдық адалдық көрсететін. Сол кезде Бардаман чакла деп аталды, бұл бұрынғы парганадан өзгеше. Кейіннен, Әливарди Хан тұсында Баргилер Бардаманға шабуыл жасап, тонады. Тұрақты келісім нәтижесінде Бардаман мүлігінің бөлінуіне әкелді. Раджалар көбінесе жалдау ақысын төлемегендіктен, мүліктің бір бөлігі аукционға сатылды. Дегенмен, жақсы жайттар да болды. Махатбчанд Вице-корольдің атқарушы кеңесінің қосымша мүшесі болып тағайындалды және 1877 жылы өзінің аты алдында «Ерлігі» атағын қолдануға рұқсат алды. Бижой Чанд Махатбаға 1908 жылы Лорд Минто Махараджираж атағын берді. Удай Чанд Махтаб 1941 жылы билікке келіп, 1954 жылға дейін, ел тәуелсіздік алғаннан кейін, заминдарлық жүйе жойылғанға дейін қызмет етті. Бардаман ауданы 2017 жылдың 7 сәуірінде екі ауданға – Пурба Бардаман және Пашим Бардманға бөлінді. Ұлы революционер Рашбехари Бос Пурба Бардаман ауданының Субалдаха ауылында дүниеге келді.

География

Бардаман ауданының аумағы 7,024 км² болған және 2001 жылғы санақ бойынша халқы 6,895,514 адамды құрады. Солтүстік жағынан Бірбхум және Муршидабад аудандарымен, шығыс жағынан Надия ауданымен, оңтүстік-шығыс жағынан Хугли ауданымен, оңтүстік-батыс жағынан Банкура және Пурулия аудандарымен, ал солтүстік-батыс жағынан Джаркханд штатының Дханбад ауданымен шектесетін. Аудан құрамында Асансол, Садар (Солтүстік), Садар (Оңтүстік), Дургапур, Кална және Катва секілді алты бөлімше болды.

Топография

Бурдуан ауданы әртүрлі тектоникалық элементтерімен және өзендік ерекшеліктерімен, батыстағы жарым аралдық қалқанның бір бөлігін құрайтын Жаркханд үстіртісі мен солтүстік және шығыстағы Ганг-Брахмапутра аллювиалды жазығы арасындағы көшімді аймақ болып табылады. Жалпы алғанда, Жаркханд үстіртісі кембрийге дейінгі метаседименттік тау жыныстарынан, Гондвана шөгінді тау жыныстарынан, Раджмахал базальттарынан және жоғарғы третиялық шөгінділерден тұрады. Латерит осы ескі тау жыныстарында, сондай-ақ ертерек кватерналдық шөгінділерде қалыптасқан. Оңтүстікке қарай аллювиалды жазық Дамодар-Касайн және Субарнарекха дельталық жазықтарымен бірігеді. Ауданның батыс жартысы Чотонагпур үстіртісінің тау тізбектерінен шығып тұрған мүйіс сияқты, құнарсыз, тасты және төбелі жерлерден тұрады, латерит топырағы тасты төбелерге дейін көтеріледі, ең биігі 227 метрді құрайды. Бұл әлдеқашан біртекті ландшафтқа әртүрлілік қосып, Асансол бөлімшесінің айналасындағы көкжиекке ерекше тартымдылық сыйлайды. Ажой-Баракар бөлігі – орташа биіктігі 150 метр болатын дөңес үстірт. Градиенті батысқа қарай батысқа, ал шығысқа қарай Ажойға солтүстікке және Дамодарға оңтүстікке қарай ендік бойынша төмендейді. Ажой-Дамодар аралық аймағы – солтүстік-шығыс бағытын қоспағанда, барлық бағытта созылатын бірнеше шатқалдардан және төменгі дөңес тізбектерден тұрады, бұл жергілікті бедерге өте күрделі сипат береді.

Өзендер

Бурдуандағы өзен жүйесіне шығыста Бхагиратхи-Хугли, солтүстікте Ажой және оның салалары, ал оңтүстік-батыста Дуарексвар, Дамодар және оның тармақтары кіреді. Бұған қоса, аймақ бойынша көптеген халдар мен ескі арналар бар. Атақты өзендер мен халдар: Дамодар, Бхагиратхи, Баракар, Ажай, Дуарексвар, Нония, Сингарам, Тамла, Кукуа, Кунур, Тумуни, Хари, Банка, Чанда кенки нала, Бехула, Гангур, Брахмани, Хандесвари, Карулия нала, Дуарака немесе Бабла, Кояя нала, Кандаркахал, Канадамодар, Кананади, Геа, Какинди сияқтылар.

Топырақ

Бүрдіван ауданында топографиялық, биологиялық, гидрологиялық және геологиялық жағдайларға байланысты топырақтың әртүрлі түрлері кездеседі. Батысында пегматит, кварц тамырлары және конгломераттық құмтастардың ыдырауынан пайда болған, тас сынықтарымен араласқан, қалың құмды топырақ қалыптасады, ал гранит және құмтастарға тән құмды топырақтар бар. Бұл топырақ қызғылт түсті, орташа немесе ірі ұсақталған, қышқыл реакциялы, азот, кальций, фосфат және басқа да өсімдіктерге қажетті қоректік заттарға кедей. Топырақтың суды ұстау қабілеті тереңдеген сайын және құрамындағы саздың мөлшері артқан сайын жоғарылайды. Шығысқа қарай аллювиалды топырақтар төменгі жазықтарда едәуір қалыңдыққа жетеді. Бұл топырақтар құмды, жақсы кеуекті және сәл қышқылды болып келеді.

Минералдар

Бурдуан Үндістандағы минералдық қазбалардың құны бойынша ең ірі аудандардың бірі болды. Ранигандж көмір кені – Үндістан көмір өнеркәсібінің бастауы болды. Көмірден өзге, ауданда маңызды минералдарға темір кендері, кальций карбонаты, абразивтер, кремний кірпіштері, құйма құмдары, шыны құмдары, құрылыс материалдары, марганец, боксит, латерит сияқтылары кездеседі.

Орман

Ауданның орманды жерлері негізінен Аушграм ПС (Садар бөлімшесі) және Асансол бөлімшесіндегі латериттік және қызыл топырақты жоталарда орналасқан.

Климат

Ауданның климаты CWg және AW типтері арасындағы көшкінші климатқа ие, мұнда "C" – "жұмсақ қысқа ие, жылы және ылғалды климаттар", "W" – "жылдың қалған бөлігінде жаңбырмен толықтырылмаған құрғақ қыс", "g" – "шығыс Ганг типіндегі температуралық тенденция" және "AW" – "тропикалық саванна климатын" білдіреді. Ыстық маусымдағы орташа температура 30°C, ал суық маусымдағы орташа температура 20°C. Жауын-шашынның орташа мөлшері 1496 мм. Суық маусым қарашаның ортасынан басталып, ақпанның соңына дейін жалғасады. Наурыз бен мамыр аралығы құрғақ жаз болып, тропикалық циклон мен дауылдармен араласады. Маусым мен қыркүйек аралығы ылғалды жаз, ал қазан мен қараша айлары күзді құрайды.

Демография

2011 жылғы санақ бойынша Бардаман ауданының халқы 7 723 663 адамды құрайды, бұл АҚШ-тың Вирджиния штатының халқымен шамалас. Бұл көрсеткіш Үндістанда 7-орынды белгілейді (барлығы 640 ауданның ішінде). Ауданның халық тығыздығы ... құрайды. 2001-2011 жылдар аралығындағы халық өсімі 12,01% болды. Барддхаман ауданында әр 1000 еркекке 943 әйел шақалды, ал сауаттылық деңгейі 77,15% құрайды.