Кіріспе

Британдық саясаткер, жазушы, журналист және хабар таратушы Вудроу Лайл Уайатт, Уифорд бароны Уайатт (4 шілде 1918 – 7 желтоқсан 1997) – британдық саясаткер, автор, журналист және хабар таратушы, Королева Анасымен, Маргарет Тэтчермен және Руперт Мердокпен жақын байланыста болған. Өмірінің соңғы жиырма жылында ол "Тот" мемлекеттік тікелей ставкалар ұйымының төрағасы болды.

Жас кездері: 1918-1945

Уитт Лондонның оңтүстік-батысындағы Темзадағы Кингстон қаласында дүниеге келді. Ол Милборн лодж мектебінің негізін қалаушы және директоры Роберт Харви Лайл Уитттің екінші ұлы және оның әйелі Этельдің (қыз есімі Морган) баласы. Американың тәуелсіздік күніне туған ол Америка президенті Вудро Вильсонның құрметіне аталған. Уайт Истборн колледжі мен Оксфордтың Вурчестер колледжінде білім алды, юриспруденцияны оқып, 1939 жылы екінші сынып дипломмен бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін он күн бұрын Суффолк полкіне ерікті түрде қатысып, майор шеніне дейін көтерілді. Уайт Нормандияға D күнінен кейін бір күні жіберілді және ол хабарламаларда есімдері тізілді. Ол жоғары лауазымды офицерлерінің бірімен болған жанжалдан кейін әскери сотқа берілуге жақын болды. Кейін Уайт Үндістанға жіберілді. Уайт 1940-50 жылдар аралығында ағылшын әңгімелерінің он томдық жинағын редакциялады. Уайт 15 лейбористтік депутаттан тұратын «Солға Бұрыл» тобының мүшесі болды. 1947 жылдың мамыр айында жарияланған топтың памфлетінде ол үкіметтің қарулы күштерді жеткілікті ылдам демобилизацияламағанын сынады. Клемент Атли 1951 жылдың сәуір айында Уайатты Соғыс министрлігінің хатшысы етіп тағайындады, ол 1951 жылдың қазан айындағы сайлауда лейбористер жеңілгенге дейін алты ай осы лауазымда болды. Ол Уайатты Ричард Димблбиге қосылып «Панорама» бағдарламасын сыртқы істер жөніндегі тілші ретінде жүргізуге шақырды. Кейін ол былай деп жазды: «Менің телеарнадағы қосылуларым мені атаққа жеткізді. Біздің көрермендеріміздің саны 9-14 миллионға жететін еді. Көшеде немесе кез келген қоғамдық орында мені танитын және автографымды сұрайтын адамдар көп болды». 1956 жылдың ақпан айында Алжирде «Панорама» бағдарламасын түсіру кезінде Уайт пен оның телеарна тобына француз отаршылары шабуыл жасады, олар оларды американдықтар деп қате түсінді. 1956 жылдың сәуір айында Біріккен инженерлік одақтың (AEU) басқару мүшесі Билл Каррон Уайатқа коммунистердің одақтың лауазымдарына сайлауда дауыстарды бұрмалап, одақты басып алуға тырысып жатқанын хабарлады. Атқару комитетіндегі екі лауазымға сайлау алда тұрды және коммунистер жеті орынның үшеуін иеленгендіктен, коммунистер көпшілікке ие болуы мүмкін еді. Уайт кейін былай деп жазды: «Еңбек партиясы мен экономика үшін еңбекшілер конференциясында экстремистік саясатты қолдаған үлкен AEU блогының дауысының қаупі анық болды». Би-Би-Си бас директоры сэр Ян Джейкоб Уайатқа осы мәселе бойынша «Панорама» бағдарламасын жасауға рұқсат берді, ол 1956 жылдың 14 мамырында эфирге шықты. Уайт кейіннен өзінің бағдарламасы «одақ әлемін дүр сілкіндірді. Дауыс беру 40 пайызға өсті. Бұл коммунистік үміткерлердің барлық үш лауазымды жеңуіне жеткілікті болды. AEU құтқарылды» деді. 1956 жылдың қыркүйегінде ол коммунистік қауіп туралы бірнеше мақала жазды. Бұл мақалалар «Біздің арамыздағы қауіп» деген атпен памфлет түрінде қайта басылды. 1956 жылдың қазан айында ол Ұлыбританияның ортақ нарыққа қатысуын қолдайтын мәлімдемеге қол қойды. 1957 жылдың маусым айында Уайт «Панорама» үшін апартеид режимі кезінде Оңтүстік Африкаға барды. Кейін ол Оңтүстік Африкадағы қара нәсілді адамдарға «Ежелгі Афины мен Римдегі құлдарға қарағанда да жаман» қаралуын көрсетті және оның бағдарламасы «Британиядағы миллиондаған адамдар Оңтүстік Африкадағы өмірдің шынымен қандай екенін: жанды жанартаудың астындағы жұмақ» көрді. Оңтүстік Африканың сыртқы істер министрі Эрик Лоу Уайттың бағдарламасына қатысты британ үкіметіне ресми шағым жасады. Уайттың AEU-дегі коммунистік дауыспен айла-шарғы жасау туралы бағдарламасынан кейін Джок Бёрн Уайтқа коммунистер соғыстан бері дауыстарды бұрмалап Электр кәсіпорындары одағын (ETU) бақылап отырғанына дәлелдерді берді. Уайт Иан Джейкобтан ETU-дағы одақтық демократия туралы «Панорама» бағдарламасын жасауға рұқсат алды. Бұл 1957 жылдың 9 желтоқсанында эфирге шықты және Уайт Лес Кэннонның коммунистік дауыспен алданғанын көрсетті. Одақтың ережелері одақ мүшелеріне одақ мәселелерін жұрт алдында талқылауға тыйым салғандықтан, Уайттың бағдарламасындағы ETU мүшелерінің беттері жасырылды. 1958 жылдың қаңтарында Уайт бұл тақырыпта New Statesman журналына мақала жазды. 1961 жылдың шілдесінде Жоғарғы сот судьясы Вин 1959 жылғы ETU-дың бас хатшысы сайлауында коммунист Фрэнк Хакселл алаяқтықпен жеңіске жеткенін және Берн бас хатшы болғанын мәлімдеді. Уайт одақтық сайлауларда міндетті құпия дауыс беруді қолдады, ол ақырында 1988 жылғы Жұмыспен қамту заңына енгізілді. 1958 жылдың қаңтарында Еңбек партиясының Ұлттық атқару комитеті Холборн мен Сент-Панкрас сайлау округінің Еңбек партиясынан Уайатты «жұмысшы табысына қарсы қызметі» үшін үміткерлер тізімінен шығару туралы өтінішті қабылдамады. Уайт Ақпараттық зерттеу департаментінің (IRD) жақын адамы болды, ол шетелдік кеңсеге қарасты құпия бөлімше, бұл бөлімше қасақана бұрмалау, отаршылдыққа қолдау және коммунизмге қарсы насихат таратумен айналысты. IRD Уайатты коммунизмге қарсы насихат жариялауға пара берді, ал IRD британдық дипломатиялық миссияларды тарату үшін пайдаланды. IRD насихатының маңызды таратушысы болғандықтан, Уайт Суық соғыс пен британдық насихатты зерттейтін тарихшылардың қызығушылығын тудырады.

Парламент мүшесі: 1959-1970

Ол 1959 жылы Лестерширдің Босворт ауданынан депутат болып парламентке оралды. Уайттың айтуынша, Гайтскелл оған оппозицияның бас ұйымдастырушысы Берт Боуденнің Гайтскеллдің көлеңкелік кабинетіне тағайындалуына вето салғандығын айтты. 1960 жылы маусымда АЭО-ның Хинкли бөлімшесінде сөйлеген сөзінде Уайт Транспорт және жалпы жұмысшылар одағының Бас хатшысы Франк Кузинсті "блок дауысы бар қатыгез" деп атады. 1992 жылы Лейбористердің төртінші рет сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін Энтони Ховард Лейбористердің жүргізген сауалнамаларының нәтижесінде, партия кәсіподақтармен байланысты болғанда тағы бір сайлауда жеңіске жете алмайтынын көрсеткенін айтты: "Вудроу Уайаттың марқұм Франк Кузинсті "блок дауысы бар қатыгез" деп сипаттауы тек зиянды сөз емес еді: ол сайлаушылардың Лейбористер туралы пікірінде ешқашан сөнбеген шамды жақты". 1961 жылы қарашада Уайт The Guardian газетіне мақала жазып, Лестерде сөз сөйлегенде консерваторларды биліктен ығыстыру үшін Либерал-Лейб келісімін жақтады. Уайттың айтуынша, ашуланған Гайтскелл оған телефон соғып: "Неге партиядан шығып, мені ұялтуды тоқтатпайсың?" деді. 1962 жылдың қаңтарында Уайт бұл идеяны New Statesman газетінде қайталағаннан кейін, Гайтскелл Босворт Лейбористік партиясына (Уайттың қатысуымен) сөз сөйлеп, оны қабылдамады. Лейбористік партияның Бас хатшысы Морган Филлипс Уайатқа хат жазып, егер ол Либ-Лейб келісімін жақтауын тоқтатса, партиядан шығарылатынын ескертті. Уайт келісім берді. Кейбіреулер оны конформист емес, ал басқалары партиялық шешімдерге бейімделе алмайтын, қатаң нақты көзқарастары бар адам деп қарады. Ол 1964-1970 жылдардағы парламенттерде болат өнеркәсібін қайта ұлттандыруға қарсылық көрсетті. Оның Бертран Расселмен жасаған он үш сұхбаты 1960 жылы "Бертран Рассел өз ойын айтады" деген атпен жарияланды. Уайт 1970 жылғы жалпы сайлауда жеңілді.

Журналистика және Тоте: 1970-1997

Белсенді саясаткерліктен бас тартқаннан кейін, Уайтты Ішкі істер министрі Рой Дженкинс 1976 жылдан 1997 жылға дейін ат жарысы тотализаторы кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Бастапқыда ол жемқорлықпен күрескен белсенді төраға болды, бірақ кейіннен немқұрайлыға бой алдырғандықтан, «Тоте» тоқырап қалды деген пікір қалыптасты. Джон Маккририктің айтуынша: «Тоте банкротқа жақын болды, ол оны қайта жаңғыртты. Ол тікелей тікелей ставкалар саласындағы маңызды күшке айналдырды. Ол төраға болған кезде «Тоте» толық дерлік құлдырап кеткен еді, бірақ жеке тұлғасының тартымдылығы мен компьютерлендіруді енгізу арқылы оны танымал етті». 1979 жылдың шілдесінде Рой Дженкинс Уайт пен Тэтчер кездескеннен кейін күнделігіне былай деп жазды: «Вудроу онымен өте жақын, еркін, оңай, өзін-өзі шектемей сөйлейді, қалағанын айтады». Уайт көбінесе түн ортасынан кейін немесе жексенбі күні таңертең Тэтчерге кеңес беру үшін қоңырау шалатын. Джон Кэмпбеллдің сөзіне қарағанда, Тэтчер Уайттың кеңесін әрқашан қабылдамайтын, бірақ «оның министрлері «Вудроудың» осы немесе сол саясатқа қатысты айтқандарын естіп шаршады». Осы кезеңде ол апартеидтік Оңтүстік Африкаға қарсы санкцияларға қарсы болды және Нельсон Мандела мен АҰК «коммунистік үлгідегі қара диктатураны» орнатуға тырысады деп жазды. 1986 жылы Уайт Оңтүстік Африкаға сапар шегіп, жануарлар сақталған жерде қара және ақ балалардың бірге ойнағанын көрді, содан кейін: «Олар жолдастар. О, Оңтүстік Африканың қалған бөлігі де осындай болса ғой» деді. Ол сондай-ақ президент Ботамен сұхбаттасып, АҰК-тің тыйымдалуын тоқтатуды ұсынды. 1983 жылы ол рыцарь атағын алды және 1987 жылдың 3 ақпанында Стаффордшир графтығындағы Уифордтың бароны Уайт титулымен өмірлік пэр ретінде жарияланды. Уайт отбасы он жетінші ғасырда Уифордта тұрған. Оның «Оптимистің жаңғырығы» атты автобиографиясы 1985 жылы жарық көрді. 1980 жылдардың ортасында ол Руперт Мердоктың электршілер одағымен келіссөздер жүргізудегі маңызды өкілі болды және News International компаниясының Уэппингке көшуіне көмектесті. 1990 жылы Тэтчердің құлауынан кейін Уайт Джон Мейджорды қолдады. Алайда, 1993 жылы ол канцлер Норман Ламонтты қызметтен босатудан кейін Мейджорды уақытша қолдауын тоқтатты. Уайт Ламонттың отставка туралы сөзін жазуға көмектесті. Консервативті тарихшы лорд Блейк Уайтты «белгілі жалғаншы» деп атады. Тэтчердің ресми биографы Чарльз Мур Уайттың күнделіктері «осы дәуірдің көптеген жетекші тұлғаларының, соның ішінде Тэтчер ханымның» қызметтен тыс «пікірлері мен көзқарастары үшін жақсы дереккөз. Олар оның достарының арасында болған кездегі жеке реакцияларын көрсетеді».