Кіріспе

Октавио Флориано Родригес Пато (1 сәуір 1925 жыл, Вила-Франка-де-Шира – 19 ақпан 1999 жыл) – португалиялық коммунист көшбасшысы.

Өмірбаян

Октавио 14 жасында аяқ киім фабрикасында жұмыс істей бастады. Сонымен қатар ол "Бенфика" жастар командасында футбол ойнады (және өмірінің соңына дейін "Бенфиканың" жанкүйері болды). Ол тыныш емес, жұмысшы класының ерекше сезімін бойына сіңірген адам болғандықтан, көп ұзамай өзінің туған қаласы Вила Франка де Ширада саяси қызметін дамытқан Соэйро Перейра Гомес және Альвес Редол сияқты "неореализм" (португалдық социалистік реализмнің толқыны) өкілдерімен байланысқа түсті. Осыдан кейін ол 15 жасында Коммунистік жастар федерациясына қосылып, көп ұзамай революционерлік жолын бастады. Әлі жасөспірім кезінде ол 1944 жылы Оливейра Салазар басқарған португалдық фашистік режимді дүрліктірген ереуілдердің үлкен толқынын ұйымдастыруда белсенділік танытты. Оның ағасы Карлос түрмеде қаза тапты, сондай-ақ сол кездегі Коммунистік партияның басқа да жетекші мүшелері Альфредо Динис (Алекс) та қаза тапты. 1945 жылы ол партияның жастар және студенттік ұйымдарын басқару және ұйымдастыру үшін жасырын қызметке кірісті. 1947 жылы ол Лиссабон облыстық ұйымына, партияның "Avante!" газетіне және газеттің басылған жасырын типографияларына жауапкер болды. Ол сонымен қатар Орталық комитетке де енді. Көп ұзамай ол антикоммунистік саяси полиция – PIDE тарапынан қуғынға ұшырап, 1961 жылы тұтқындалды. Оны үздіксіз ұрып-соғып, азаптады. Ол 11 күн, содан кейін тағы 7 күн ұйықтамай тұрды (полиция тарапынан қолданылатын әдеттегі азаптау әдісі), есінен танып, өлімге жуық жағдайға түсті. 4 ай бойы оқшауландырылды. Ол тұтқындаушыларына бір сөз де айтпады. Сотқа тартылғанда Патоны ұзақ жылдар бойы досы болған социал-демократ Марио Соарес қорғады (кейін ол Социалистік партияның басшысы және Португалия президенті болды). Пато өзінің қорғау сөйлеу кезінде өте әйгілі саяси мәлімдеме жасады. Ол өзінің ҚКП мүшесі екендігімен мақтанды және марксизм-ленинизмге сенетінін айтты. Ол судьяларға тұтқынға алынған әйелі мен ұлдары және қаза тапқан жолдастары туралы еске салды. Сондай-ақ ол өзінің үкімі Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларацияға қарсы келеді деп мәлімдеді. Ол режимді монополистер мен ірі жер иелерінің қызметіндегі атқарушы орган деп сипаттап, елдің НАТО-дағы қатысуын сынады. Бір кезде көрсетілімнің шеберлері бұдан былай шыдай алмады. Полиция қызметкерлері оны судьялардың алдында, айыпталушы орындығында таяқпен ұрып-соға бастады. Соарес сот залында наразылық білдіріп айқайлады. Бірақ бұл ешқандай нәтиже бермеді. Пато соттан шығарылып, оған камерасында 8 жылға бас бостандығынан айыру туралы үкім оқылды (фашистік саяси үкімдер мерзімі шексіз болатын). Пато 1970 жылы түрмеден босатылып, 1972 жылы қайтадан жасырын қызметке кірісті. Гвоздика революциясы кезінде ол партияның ең маңызды мүшелерінің бірі болды, партияның бас хатшысы Альваро Кунал Кеңес Одағында эмиграцияда болғандықтан, ел ішіндегі барлық жұмыстарға жауапты болды. Кейін, 1976 жылы Октавио Пато партияның президенттікке үміткері болды. Келесі жылдары ол партияның Орталық комитетінде жұмыс істеді. Пато төрт рет үйленді және бес баланың әкесі болды. Октавио Пато 1999 жылы ұзаққа созылған қатерлі ісікпен күрескеннен кейін қайтыс болды. Ол Лиссабондағы Альто-де-Сан-Жуао зиратында жерленді, ол сирек кездесетін тұрақты жерлеу орындарының бірінде.