Кіріспе
Исламдағы гигиенаның маңызды аспектісі
Тазалық (طهارة, ṭahāra) – исламның маңызды аспектісі. Ол нәжсаға, яғни діни тұрғыдан таза емес болуға қарсы келеді. Тазалыққа жету үшін алдымен денеден физикалық лас нәрселерді (мысалы, зәр) жою керек, содан кейін дәрет (көбінесе) немесе ғұсыл арқылы діни таза емес жағдайдан арылу қажет.
hygiene in Islam
Purity (طهارة, ṭahāra(h)) is an essential aspect of Islam. It is the opposite of najāsa, the state of being ritually impure. It is achieved by first removing physical impurities (for example, urine) from the body, and then removing ritual impurity through wudu (usually) or ghusl.
Шииттік көзқарастар
Аят Алла Әли әл-Систани Кітап әулетінің (яһудилер, христиандар және зороастрийлер) таза емес екеніне сенбейді. Мұхсен Файз Кашани (1680 жылы қайтыс болған) және Сүлеймен ибн Абдулла Махузи (1708 жылы қайтыс болған) сияқты кейбір ғалымдар сенбеушілердің, әсіресе Кітап халқынан басқалардың таза емес екеніне сенбеді. Кашанидің пікірінше, куфрлардың таза емес екендігі рухани және ішкі мәселе, сондықтан оларға тигеннен кейін жуудың қажеті жоқ. Бұл топ мұсылман емес адамдардың және барлық адамдардың тазалығына сенеді. Мұхаммед Ибраһим Жаннати, Мұхаммед Хусейн Фадлаллах (2010 жылы қайтыс болған), Мостафа Мохагех Дамад, Камал Хайдари және Реза Хосейн Нассаб осы топқа жатады. Аятолла Рухолла Хомейни барлық мұсылман емес адамдардың, Кітап әулетінің ішінде болса да, таза емес екенін айтты.
Сүнни көзқарастары
Сүнни исламның өзіндік гигиеналық үкімдері бар. Сүнни мұсылман үшін қарынның төменгі жағындағы және қол астындағы шашты алу, сондай-ақ тырнақтарды аптасына бір рет кесу ұсынылады. Шаш пен тырнақтарды 15 күннен кейін қалдыруға рұқсат етіледі, бірақ 40 күннен кейін одан аулақ болу керек. Артық шашты алу және тырнақтарды кесу үшін ең жақсы күн – жұма. Артық шашты алу үшін жағылғыш кремдерді пайдалануға болады. Аурулардың таралуына жол бермеу үшін артық шаш пен тырнақтарды жерлеу керек. Егер қастар тым ұзын болса, оларды кесуге рұқсат бар. Сүнни әйелдер қарынның төменгі жағындағы және қол астындағы шаштары мен тырнақтарын, ешқандай рұқсатсыз еркектер көре алмайтын жерге салу керек. Жеке тазалық та исламда маңызды мәселе болып табылады және пайғамбарлардың фитра деп аталатын ритуалдық тазалық амалдарының барлығын қамтиды. Мұстақты кесу кезінде сақалды өсіруге рұқсат беруге басымдық беріледі, ал кейбір құрметті сүнни ғалымдары, 4 негізгі сүнни фиқһ мектебі бойынша, оны міндетті деп санайды.
Гигиеналық сот ісі
Исламның гигиеналық заңнамасы салауат (міндетті намаз) кезінде, вуду (жартылай дәрет) және гусл (толық дәрет) арқылы тазалықты сақтауға қатысты бірқатар ережелерді, сондай-ақ мұсылмандар үшін тамақтану ережелері мен дәретхана әдептерін қамтиды. Фиқһ (Ислам заңнамасы) Құранда мұсылмандарға мүмкіндігінше ритуалдық тазалықта болу керектігі туралы насихаттарға, сондай-ақ хадистер әдебиетіне (Ислам пайғамбары Мұхаммедтің сөздері, іс-әрекеттері немесе мінез-құлқы) негізделген. Тазалық – Исламның маңызды бөлігі, оның ішінде Құранда ритуалдық тазалыққа қалай қол жеткізуге болатыны туралы аяттар бар. Тістерді мисвак деп аталатын тіс тазартқышпен тазалау арқылы ауыз гигиенасын сақтау – Мұхаммедтің жолы, яғни сүннет саналады. Ритуалдық дәрет өте маңызды, оны вуду, гусл және таяммум (тас, құм немесе шаң сияқты табиғи беттерді пайдалану арқылы сусыз дәрет жасау) практикалары арқылы байқауға болады. Мұсылман көпшілік елдерінде дәретханалар көбінесе бидемен жабдықталады. Бұл дәрет ритуалдық тазалықты сақтау үшін қажет. Мұсылмандар мешіттерге және үйлерге кіргенде аяқ киімдерін шешіп алуы да ритуалдық тазалыққа байланысты.
Тамақ заңдары
Исламдық тамақтану ережелері мұсылмандардың не жеу керектігін анықтайтын қағидалар жиынтығын ұсынады. Бұл ережелер халал, яғни рұхсат етілген тағамдарды белгілейді. Олар Құранда кездеседі, көбінесе тыйым салынған, яғни харам нәрселерді толық сипаттайды.
Жыныстық мүшелердің гигиенасы
Құрсақ және қолқаша шашын алу сүннетке сәйкес келеді және фитра деп аталатын тазалық амалдарының ішінде. Намаз оқу уақытында мұсылманның зәрі болмауы керек, себебі ол нәжіс саналады. Алқа терісі – несеп және басқа да лас нәрселер (смегма) жиналатын жер. Сүндеттеу осының алдын алу үшін жасалады.