Серб халық әні "Tamo daleko" – Бірінші дүниежүзілік соғыстағы серб армиясының қайғылы шегінісі мен туған жерге сағыныш туралы лирикалық шығарма. Ұлттық символ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Tamo daleko (; "Онда, алыс", "Алыста", немесе "Алыс жақта") – 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста серб армиясының Албания арқылы шегінісін еске алу үшін жазылған серб халық әні. Ол кезде армия аштық, аурулар және қарулы топтардың шабуылдарынан қатты қиындықтарға тап болды, содан кейін Грекияның Корфу аралында қайта жиналды, бірақ онда да көптеген серб сарбаздары қаза тапты. Ән жоғалту мен алыс отанға деген сағыныш тақырыбын көтеріп тұрады. "Дринаға шеру" әнімен бірге, бұл ән серб мәдениеті мен ұлттық ерекшелігінің күшті символына айналды және Балқанда және шет елдерде тұратын сербтер арасында әлі де танымал.
Tamo daleko (; "There, Far Away", "Over There, Far Away" or "There, Afar") is a Serbian folk song which was composed in 1916 to commemorate the Serbian Army's retreat through Albania in World War I and during which it was devastated by hunger, disease and attacks by armed bands before regrouping on the Greek island of Corfu, where many more Serbian soldiers died. It revolves around the theme of loss and longing for a distant homeland. Along with the other World War I song, March on the Drina, it became a powerful symbol of Serbian culture and national identity and remains popular amongst Serbs in the Balkans and the diaspora.
Ән
Ән үш буынды өлшеммен орындалады және бірінші шумақтың үшінші жолында доминант тоникасының негізгі тоникасына ауысқанға дейін, қайтадан бастапқы кіші тоникаға оралатын, кіші тоникада салтанатты түрде басталады, бұл үмітті бейнелейді. Әнші өзін "лимон ағашы сары гүлдейтін жерде" екенін айтады және туған ауылына қарай, "күннің жарқырап тұрған алысқа" қарайды. Тарихшы Андрей Митрович әннің "ностальгиялық көңіл күйі [және] қайғылы әуені" туралы жазады. Ол бұл әннің 1915 жылғы қыста Сербия армиясының ұжымдық психологиясы мен жалпы көтеріңкі рухы туралы маңызды түсінік беретінін айтады. Ол әннің ностальгиялық болғанымен, негізгі идеясы – оптимизм екенін мәлімдейді. Журналист Роджер Коэн "Тамо далеко" әнін "тамырларынан жұлынып қалған халықтың азасы" деп сипаттайды. Автор Роберт Хадсон: "Ән ата мен ұлдың ұлт үшін өмірін беруіне байланысты, бастапқы ұлттық сезіммен байланысты" деп жазады. 1917 жылдың сәуір айында серб-американдық "Tamburaško Pevačko Društvo" тобы әнді жазды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Сербия армиясы Сербияны Австрия-Мажарстан мен Болгариядан қайтарып алды. "Тамо далеко" әні серб эмигранттары арасында кең танымал болды. Бұл ән тіпті 1943 жылы Нью-Йоркте серб ғалымы Никола Тесланың жерлеу рәсімінде де орындалды. 20-шы ғасырдың екінші жартысында диаспорадағы сербтер оны ұлттық әнұранның бір түрі деп қарастыра бастады. Титолық Югославияда оны Душан Якшич (1965), Никола Вучетин Бата (1977) және басқалар орындады, бірақ әдетте Сербия мен Сербия армиясын тікелей атамайтын, себебі бұл серб ұлттық сезімін қайта оятуы мүмкін еді. 1985 жылдан бастап бұл мәтіндер әннің ресми жазылымдарында қайта пайда бола бастады. 1964 жылы ол болгар фильмі "Шаруақ ұры"нда пайда болды. 1990 жылдардың басында Сербия радио-телевизиясы серб ардагерлерінің Корфуға оралуын көрсететін деректі фильмді көрсетті, ал фондық музыка ретінде "Тамо далеко" әні жұмсақ ойнады. Босния соғысы кезінде босниялық серб еріктілері әннің көптеген нұсқаларын орындады. Ән Балқандағы сербтер мен диаспора арасында әлі де танымал және оның бірнеше заманауи нұсқалары жазылды, ең белгілісі музыкант Горан Бреговичтікі.
Song is played in triple metre and begins solemnly in a minor key before switching to the relative major of the dominant key in the third line of the first verse, symbolizing hope before returning to the tonic minor key from the beginning. The singer describes himself as being in the land "where the lemon tree blooms yellow" and looks "far away in the distance, where the sun shines brighter" to the village where he was born. Historian Andrej Mitrović writes of the song's "nostalgic air [and] sorrowful melody". He argues that it provides great insight into the collective psychology and overall morale of the Serbian Army during the winter of 1915. He asserts that while the song is nostalgic, the basic idea is one of optimism. Journalist Roger Cohen describes Tamo daleko as "the lament of a people uprooted". The author Robert Hudson writes that "a sense of primordial identity, linked to family and nation, is embedded in [the] song, with father and son giving up their lives for the nation". In April 1917, a Serbian American group named Tamburaško Pevačko Društvo made a recording of the song. Towards the end of World War I, the Serbian Army retook Serbia from Austria Hungary and Bulgaria. Tamo daleko became very popular amongst Serbian émigrés. The song was even played at the funeral of the Serbian inventor Nikola Tesla in New York City in 1943. During the second half of the 20th century, Serbs in the diaspora began viewing it as a form of national anthem. In Titoist Yugoslavia, it was performed by Dušan Jakšić (1965), Nikola Vučetin Bata (1977) and others, but usually without the lines explicitly mentioning Serbia and Serbian Army because they evoked the resurgence of Serbian national feeling. From around 1985, those lyrics appear again in official releases of the song. In 1964, it was featured in the Bulgarian film The Peach Thief. In the early 1990s Radio Television of Serbia broadcast a documentary showing Serbian veterans returning to Corfu, with Tamo daleko playing gently in the background. Many variations of the song were sung by Bosnian Serb volunteers during the Bosnian War. The song remains popular amongst Serbs in the Balkans and the diaspora and several modern versions of it have been recorded, most notably by musician Goran Bregović.
Авторлығы
Ән Корфуда жазылған, бірақ оның авторы мен композиторы кім екені ондаған жылдар бойы дау тудырды. Бірнеше адам оның түпнұсқа авторы болғанын мәлімдеді. Кейбіреулер Сербия армиясының Дрина дивизиясының капелланы Милан Бузин әнді жазып, құрастырғанын айтты. Басқалары Сербия армиясының Шумадия дивизиясының үшінші дала госпиталінің хирургі Димитрие Маричтің композитор болғанын мәлімдеді. Неготин қаласынан келген мұғалім Михаило Заставникович те әннің түпнұсқа авторы және композиторы болған, тіпті 1926 жылы әннің бір нұсқасын жариялаған. 2008 жылы тарихшы Ранко Яковлевич Кладовоға жақын Корбово ауылының әуесқой музыканты Дьордже Маринковичтің әннің түпнұсқа авторы және композиторы екенін анықтады. Ол 1916 жылы Корфуда "Tamo daleko" әнін жазды және Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Парижге көшіп, 1922 жылы әнге авторлық құқық алды. 1977 жылы қайтыс болғанға дейін ол көпке танылмады.
The song was composed on Corfu but identity of the song's writer and composer remained a matter of dispute for many decades. Several individuals claimed to have been its original authors. Some contended that Milan Buzin, the chaplain of the Serbian Army's Drina Division, had composed and written the song. Others claimed that Dimitrije Marić, the surgeon of the Third field hospital of the Serbian Army's Šumadija Division, was the composer. Mihailo Zastavniković, a teacher from Negotin, was also rumoured to have been the original composer and writer and had even published one version of the song in 1926. In 2008, historian Ranko Jakovljević discovered that Đorđe Marinković, an amateur musician from the village of Korbovo near Kladovo, was the song's original writer and composer. He composed Tamo daleko in Corfu in 1916 and moved to Paris after World War I, where he secured the authorship rights to the song in 1922. He lived in relative obscurity until his death in 1977.