Кіріспе

Американдық бизнесмен (1834–1919)

Генри Ли Хиггинсон (18 қараша 1834 – 14 қараша 1919) – Бостон симфониялық оркестрінің негізін қалаушы және Гарвард университетінің демеушісі ретінде белгілі американдық бизнесмен.

Өмірбаян

Хиггинсон 1834 жылғы 18 қарашада Нью-Йорк қаласында Джордж Хиггинсон мен Мэри Кэбот Лидің екінші баласы ретінде дүниеге келді. Ол Джеймс Хиггинсонның ағасы және Томас Уентворт Хиггинсонның қашық туысы болды. Хиггинсон төрт жасқа толғанда, оның отбасы Бостонға көшіп келді. Джордж кіші серіктес ретінде брокерлік фирманы құрды, өте патриоттық болды және өліміне бірнеше жыл қалғанға дейін өзіне үй немесе жылқы сатып алмады. Генридің анасы туберкулезден қайтыс болды, ол Генри 15 жасқа толғанда ұзақ уақыт бойы осы аурудан зардап шекті. Генри 1851 жылы Бостон латын мектебін бітірді, бірақ көздерінің шаршауына байланысты екі рет үзіліске түсті. Ол Гарвард колледжінде оқуын бастады, бірақ 4 айдан кейін көздерінің шаршауы қайтадан пайда болғандықтан оқуын тоқтатты және Еуропаға жіберілді. 1855 жылғы наурыз айында Бостонға оралғаннан кейін Генридің әкесі оған Үндістан саудагерлері Сэмюэл және Эдвард Остин кеңсесінде, Индия кемежайындағы шағын есептеу кеңсесінде орналастырды, онда ол компанияның жалғыз кеңсе кызметкері және бухгалтер болып жұмыс істеді. Генри Ли Хиггинсон 1861 жылғы мамыр айында Одақ армиясына полковник Джордж Г. Гордонның 2-ші Массачусетс полкіндегі D ротасының екінші лейтенанты болып қабылданып, Булл-Ран шайқасының бірінші кезегінде шайқасты. 1862 жылғы наурыз айында 1-ші Массачусетс атты әскерінің майоры болып тағайындалды. Алди шайқасында (1863) Хиггинсон аттан құлап, үш семсер соққысы және екі тапанша оғынан жарақат алды. Бостонда жазылып жатқанда, ол 1863 жылғы 5 желтоқсанда Кембридж, Массачусетс қаласында Гарвард профессоры Луи Агасзиздің қызы Ида Олимп Фредерика Агасзизге (1837 жылғы 9 тамызда Карлсруэ, Баден Ұлы Герцогтығында туған) үйленді.

Мансап

Соғыстан кейін ол 1865 жылдың қаңтар айынан шілдесіне дейін Огайо штатындағы Buckeye Oil Company компаниясының агенті болып жұмыс істеді, мұнай өндірісіне қажетті жабдықтар сатып алып, жұмысшыларды шартты түрде жұмысқа алды. 1865 жылдың қазан айында ол достарымен бірге Грузияда бес мың акр (20 км²) мақта егістігі үшін 30 000 доллар төледі. Бұл сәтсіз кәсіптен кейін ол 10 000 доллардан астам қарызға батты. Басында өте тартынғанмен, амал жоқ болғандықтан, 1868 жылдың 1 қаңтарында әкесінің Lee, Higginson & Co. фирмасында кеңсе қызметкері болып жұмыс істей бастады, кейіннен кіші серіктес атанды. Оның әкесі 1858 жылға дейін кіші серіктес болып, 1889 жылы 85 жасында қайтыс болғанға дейін жұмыс істеді. Бұл брокерлік және банктік фирма ақырында өте табысты болды. Генри Ли Хиггинсон ақырында аға серіктес болды. 1913 жылы ол өзінің мансабындағы бизнестің өзгеруіне қатысты мынадай пікір білдірді: "Мен қаржылық ауданға келгеннен бері Қор биржасы басқаруда үнемі жақсарып келеді. Бүгінгі қолданылып жатқан әдістер көп жыл бұрынғыдан әлдеқайда жақсы. Биржамен байланыс жасайтындар жақсырақ қорғалған". Ол әлі де "алаяқтар" және "күзетте ұстау қажетті көптеген адамдар" бар екенін мойындады, бірақ "бұрынғы жылдардағыдай көп емес" екенін айтты.

Басқа қызмет түрлері

1882 жылы ол Гарвард университетінен құрметті Магистр дәрежесін алды және жаңа Гарвард клубының алғашқы президенті болды. Ол мұқтаж студенттерді Гарвардқа жіберу үшін көп ақша жинауға көмектескен кезеңде бұл қызмет атқарды. 1901 жылы Йель университетінен құрметті заң ғылымы докторы (LL. D.) дәрежесін алды. 1892 жылдан 1919 жылға дейін Бостон музыкалық залының президенті және Жаңа Англия консерваториясының сенімді мүшесі болды. Ол 20 жылдан астам уақыт бойы "әдеби әлеуметтік клуб" – "Таверна клубының" президенті қызметін атқарды. 1890 жылдың 5 маусымында Хиггинсон Гарвард колледжіне Азамат соғысында қаза тапқан достарының құрметіне жер сыйлады, оны "Әскер алаңы" деп атады: Джеймс Савидж, Чарльз Рассел Лоуэлл, Эдвард Барри Далтон, Стивен Джордж Перкинс, Джеймс Джексон Лоуэлл және Роберт Гоулд Шоу. Бұл жер кейін Гарвардтың бейсбол алаңына айналды, онда команда әлі де ойын өткізеді. Сол жылдың 10 маусымында "Әскер алаңының" ашылуында ол былай деді:

Осы достарымның бірі, Чарльз Лоуэлл, қаза тапқанмен, сіздер үшін мен үшін тірідей, соңғы шайқасы алдында маған былай деп жазды: "Байыма, егер бастасаң, пайдалы азамат болуың қиындай түседі. Қызмет іздеме, бірақ пайдалы азаматтың уақытын, күшін, ақшасын және өмірін елінің қажеттілігіне дайын ұстайтынын естен шығарма. Пайдалы азамат – сырттай қарапайым, бірақ күшті батыр; егер мұндай батырлық дамымаса, еліміз ұзаққа соқпайды. Міне, қаншалықты ескі ойды айтып жатырмын! Бірақ, әскер болғандықтан, маған пайдалы азамат болудан артық ештеңе қажет емес сияқты." Бұл оның маған соңғы тапсырмасы болды, және бір айдан кейін ол жерленді. Мен оның сөздерін есте сақтап, сіздер де соларға бас иесіз деп үміттенемін. Оның білімге деген құлшынысы зор болды, сонымен қатар аристократиялық қағидаларды ұстанды. Бірде ол туысына Гарвардқа үлкен үлес қосуға кеңес бергенде былай деп жазды:

1913 жылға дейін ол Иммиграцияны шектеу лигасының жұмысына атқарушы мүше ретінде қол қойды, ол иммиграцияны шектеу үшін сауаттылық сынақтарын өткізуді мақсат етті. Олардың тікелей нәсілдік санаттар мен квоталардан аулақ болуы, Оңтүстік және Шығыс Еуропадан келген иммигранттарға деген жасырын көзқарасын жасырды. Гарвардқа жасаған басқа да сыйлықтардың ішінде 1899 жылы Гарвард одағының құрылысына жұмсаған 150 000 доллар бар, ол Гарвардтың барлық студенттері үшін "бірлестік үйі" болды, онда олар тамақтана, оқи, кездесіп, дәрістер тыңдай алатын. Бірнеше жылдан кейін ол Қытайдан келген студенттердің оқу және тұру шығындарын өтеу үшін 10 000 доллар жинады, бұл бағдарлама сол кездегі Американың қытайлық иммигранттарды қабылдамауымен қарама-қайшы болды. Хиггинсон барлық топтағы азаматтарға сапалы білім беруді қолдады. 1891 жылы Хиггинсон жас жігіттер үшін Морристаун мектебін құрды, қазір Морристаун Бирд мектебі, мектептің негізін қалаушы деп аталудан бас тартты. Ол Миддлсекс мектебінің қамқоршылар кеңесінің мүшесі болды, ал мектептегі Хиггинсон үйі жатақханасы оның құрметіне аталды. Ол саясаткерлерге шыдамсыздықпен қарады. Теодор Рузвельттің ірі бизнеске жасаған шабуылдарына қарсы болды. Ол оған: "Корпорациялар мен капиталистер туралы қатал сөздерді тоқтатыңыз" деп жазды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан президент Вильсонға да өз пікірін айтудан тартынбады. 1915 жылдың 25 қаңтарында Хиггинсон Томас Уотсон, Александр Грэм Белл, Теодор Вейл және Вудро Вильсонмен бірге алғашқы құрлықтар аралық телефондық қоңырауға қатысты. Хиггинсон қолданған телефон қазір Spark Electrical Invention мұражайында сақталады. 1916 жылы Phi Mu Alpha Sinfonia музыкалық бауырластығының құрметті мүшесі болып сайланды. 1919 жылдың 14 қарашасында қайтыс болды және Массачусетс штатындағы Кембридж қаласындағы Маунт-Оберн зиратында жерленді, одан кейін өткен жерлеу рәсімі "салтанатты эпитафия" деп сипатталды. Бір туысы оны былай деп еске алды: "Ол маған әрқашан қамалдың ескі рыцары сияқты көрінетін, ол кейбір қойылымдарда ойнаған рөл, шәкірттерге жанашырлықпен, жігерлі кеңес пен жоғары үлгімен шабыттандыратын."