Кіріспе

Американдық романист Хелена Мария Вирамонтес (26 ақпан 1954 жылы туған) – американдық көркем проза жазушысы және ағылшыл тілінің профессоры. Ол «Исаның аяқ астында» (Under the Feet of Jesus) және «Олардың итттері де олармен келді» (Their Dogs Came With Them) атты екі романымен танымал, және Чикано әдебиетінің алғашқы канонындағы маңызды тұлғалардың бірі саналады. Вирамонтес қазір Корнелл университетінде Голдвин Смит атындағы ағылшыл тілі профессоры болып жұмыс істейді.

Бірінші роман: Исаның аяғының астында

Under the Feet of Jesus (Пингвин, 1995) баяндайды он үш жасар Эстрелланың, оның бауырлары мен қарындастарының, анасы Петраның, Петраның жақыны Перфектоның және туыстары Алехо мен Гумесиндоның өмірін. Романның арналуы еңбекші мигранттарды жақсы жалақы мен жағдай талап етуге шақырған Сезар Чавесқа қатысты болғандықтан, Чавестің Делано жүзім ереуілі сияқты қозғалыстардағы іс-әрекеттерін романның көркемдік туындыларының контексті ретінде қарастыру қажет. Оқиға көшіп-қонушылардың өміріндегі қиындықтарды және ландшафттың сұлулығын көрсетеді. Сыншылар Карбальо мен Джайлс атап өткендей, бұл бірнеше "бастау оқиғаларын" көрсетеді, олардың көпшілігі Эстрелла мен Алехо арасындағы достық пен махаббатқа байланысты. Романның шектеулі жан-жақты баяндаушысы басты кейіпкерлердің санасына кіріп, шығып отырады, бұл оқырмандарға кейіпкерлердің ниеттерін түсінуге мүмкіндік береді және Вирамонтс өзінің айтуынша, роман кейіпкерлері өзінің оқиғаларын осылай баяндағаннан кейін туындаған нәрсе. Бірінші тарау отбасының жеміс жинау үшін егістікке бара жатқанынан басталады. Бұл тарауда басты кейіпкерлердің эмоционалдық, рухани және физикалық жағдайлары көрсетіледі; олардың көшіп-қонушы жұмысшылар ретінде қандай қиындықтарға тап болатынын білеміз. Әйелі тастап кеткен Петра бес баланы жалғыз өсіп, ақыл-есі дұрыс емес, өзін-өзі жарақаттауға бейім. Ол өзінің құрал-саймандарымен нәрсені жақсы жөндейтін Перфектомен танысады, жұмысын бітіргеннен кейін клиенттер: "Перфекто!" деп айқайлайды. Қоян ерінді бала өзін кесіп алады және жарақатын ұмытқанша көлеңкелі қуыршақтармен ойын-сауық көреді. Гумесиндо мен Алехо шәріктерді жеу үшін емес, сату үшін жинайды. Қараңғы, құлаған қорада төбеден сырлы тізбек ілінген, ал қараңғылықта құстардың дауысы естіледі. Роман Вирамонттың сол кездегі фильмдегі жұмысынан туындаған әсерлі бейнелер сериясымен жалғасады. Үшінші тарауда Алехо егістіктің даносынан (пестицидтермен улану) ауырады. Перфектоның айтуынша, ол кез келген шөп немесе дұғадан да нашар. Отбасы Алехоны емханаға апаруды шешеді, бірақ олардың машинасы терең лайға батып, тоқтап қалады. Барлығы көмектеседі, тек Алехо ғана басын көтере алмайды. Төртінші тарауда Эстрелла мен оның отбасы ақыры шалғайдағы, ескірген емханаға жетеді. Жалғыз қызметкер - медбике - Алехоға салқын қарайды және оған ең қарапайым күтім көрсетуге де ықыласын білдірмейді. Ол отбасына баланы ауруханаға апаруды ұсынады, бірақ олардың емхана төлемақысын төлеуге, бензин сатып алуға немесе дәрігерге ақы төлеуге қанша ақшасы аз екенін түсінбейді. Эстрелла медбикеге Перфектоны жөндеуші ретінде ұсынады, осылайша мигранттар оның жұмысын медициналық қызметтерге ақша төлеудің орнына айырбастай алады; медбике өзінің кішкентай табысы мен пациенттерінің арасындағы үлкен айырмашылықты көре алмайды. Соңында Эстрелла медбикеге темір бұрышпен қорқытып, емханаға төлеген аз ақысын қайтарып алады және ақшаға бензин сатып алып, Алехоны ауруханаға апарады, онда отбасы оны дәрігерлердің күтіміне және тағдырына қалдырады. Бесінші тарауда отбасы Алехосыз үйіне оралады. Лас ыдыстар олар қалдырған жерде. Кіші балалар ұйықтап қалады. Петра Перфектоға оның жүкті екенін әлі айтпаса да, ол дами бастаған сәбиді сезеді және жауапкершіліктен тайсалады. Ол ескірген машинаға сүйеніп, есте қалған жерлері мен қайтаруға ақшасы жоқ екені үшін қайғырады. Петра оянғаннан кейін, тыныштанбай, дұға етуге бел буады. Эстрелла қолдағы фонарьмен уақытша еркін сезінетін жалғыз жерге, ескі қораға жүгіріп кетеді. Романның соңында ол шатырда тұр, жұлдызды аспанға қарсы көрінеді. Романның мағынасы ішінара сюжет арқылы, ішінара романның көркем тілі арқылы туындаған бейнелер арқылы ашылады. Сюжет оқырмандарға тамақ жеу мен жемеудің, ақыл мен ақылсыздықтың, денсаулық пен аурудың арасындағы тепе-теңдіктің қаншалықты нәзік екенін көрсетеді. Табиғаттың сұлулығы мен адамгершілік әрекеттері жұмысшылардың осалдығы мен қиындықтарын күлдіреді. Таулар мен жұлдыздар, жиі сипатталатын, адам баласының беймәлімдігінен, білімсіздігінен және қатыгездігінен кейін де сақталады. Шәріктер тамақтың дәмін, тамақтануды және оның көптеген адамдарға қол жетімсіз екенін еске салады. Шіріген жемістер адам таланты сияқты құндылықтарды білдіреді. Қан, ауырған арқа, аяқтар, қолдар, көздер, жиі айтылады, оқырмандарға адам өмірінің денеде қаншалықты көп екенін еске салады, ол тірі қалу үшін қауіпсіз және сау болуы керек. Вирамонтес "ол жердегі әйелдердің оқиялары туралы ойлауым керек болды, олардың тірі қалуға деген талпынысы, басқаларды күтуге деген керемет күші" деп айтады. Вирамонтес романы 1960 жылдардағы Шығыс Лос-Анджелестегі тас жол құрылысын көрсетеді, оның салдарынан мексикалық американдықтардың мәдени естеліктері жойылды. Автор кейіпкерлер мен олардың жоғалып бара жатқан қоғамдары арасындағы қақтығысты баса көрсетеді. Роман Вирамонтес Чикано қозғалысына назар аударады, оған жас кейіпкерлер қосылды, олардың қоғамы мен мәдениетінің жойылу қаупі төндірген кезде. Ол сонымен қатар бұзылған негізден, құтқарылмаған өткеннен немесе құтқарушы тарихтан болашақ латиналық әйелдердің болашағын көруге мүмкіндік береді. Ол кейіпкерлердің денелерінің бейнелері мен метафоралары арқылы қоғаммен байланыстырылған төрт латиналық әйелдің өмірін көрсетеді. Ол тас жол құрылысының тұрақсыз кезеңінде олардың ауданындағы оң және теріс динамиканы көрсете алады.

Сын

Стереотиптерден тыс: Чикана әдебиетінің сын тұрғысынан талдауы (Қосымша авторы, 1985). Чикана шығармашылығы мен сын (Қосымша авторы және редактор, 1988).

Қысқа әңгімелер жинағы

Cuentos: Латын Америкасы әйелдерінің әңгімелері (Контрибутор, 1983). Көбелектер және басқа да әңгімелер (1985). "Көбелектер" кіреді.

Кітаптар қоры

Бұл сілтемеге қол жеткізуге болмайды. Сондықтан, мазмұны жоқ болғандықтан, қазақ тіліне аудару мүмкін емес. Сілтемедегі мәтінді берсеңіз, аудара аламын.