Кіріспе

Имфал-Шығыс ауданы (Meitei pronunciation: /ˈɪmfəl немесе ɪmˈfɑːl/) – Үндістанның солтүстік-шығысындағы Манипур штатының 16 ауданының бірі. 2011 жылы ол штаттың ең көп халқы бар екінші ауданы болды, Имфал-Батыстан кейін. 2016 жылы штаттың батыс шетінде орналасқан, эксклав болған Джирибам бөлімшесі жеке аудан ретінде бөлініп шықты.

Сипаттама

Имфал шығыс ауданы Имфал аңғарының солтүстік-шығыс бөлігін қамтиды. Ол 1997 жылғы маусымда бұрынғы Имфал ауданын екіге бөлу арқылы құрылды. Осыған дейін ол Имфал ауданының бір бөлімі болған. Имфал шығыс ауданы құрылғаннан бері оған қосылған Жирибамның таулы аймағы 2016 жылы аудандарды үлкен қайта ұйымдастыру барысында жеке ауданға бөлінді. Имфал қаласының қалалық агломерациясының көп бөлігі Имфал шығысына кіреді, ал қалғаны Имфал батысына жатады. Имфал шығыс ауданының халқының шамамен жартысы қалалық жерлерде тұрады. Имфал шығыс ауданының орталығы Поромпат қаласында орналасқан. 2016 жылғы қайта ұйымдастыруға дейін ауданның жалпы аумағы шамамен 497 км² болды. Аудан теңіз деңгейінен 790 метр биіктікте орналасқан. Ауданның климаты қолайлы, муссонды және тропикалық. Қыста ең төменгі температура 0,6 градус Цельсийге дейін төмендейді, ал жазда 41 градусқа жетеді. Темір жол желісі болмағандықтан, байланыс толығымен автомобиль жолдарына тәуелді. 2017 жылдан бастап жаңа темір жол желісі салынып жатыр және 2019 жылы темір жол станциясының құрылысы аяқталуы жоспарлануда. Аудан N. H. 39, N. H. 53 және N. H. 150 тас жолдары арқылы байланысты.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы – аудан тұрғындарының негізгі кәсібі. Жоғары өнімді сорттар (ЖЖС) үшін 27 000 және жергілікті жақсартылған күріш үшін 4 100 гектар жер бар. Жүгеріге 450 гектар, бидайға 60 гектар және картопқа 350 гектар жер бөлінген. Негізгі азық дақылдары – күріш, картоп және көкөністер. Азықтық дақылдардың ішінде қант құмыршасы, жүгері, дәнді дақылдар, майлы дақылдар және басқа да көкөністер бар. 1991 жылғы халық санауы бойынша аудандағы ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін жұмысшылардың жалпы саны 42 473 адамды құрады, оның ішінде 28 661 ер адам және 13 812 әйел адам болды. Аудан жақсы сапалы бұрыш, пияз, имбирь, сарыжау және кинза сияқты дәмдеуіштерді өсіреді. МАҢЫЗДЫ ДАҚЫЛДАРДЫҢ КӨЛЕМІ ЖӘНЕ ӨНІМІ: (1998-99 жылдары Имфал-Ист ауданы бойынша) № Дақылдың атауы Гектармен көлемі Өнім (МТ) ХАРИФ ДАҚЫЛДАРЫ 1 Күріш (ЖЖС) 27.00 80.14 2 Жергілікті күріш 4.10 5.44 3 Жүгері 0.45 0.80 4 Қант құмыршасы 0.29 17.84 5 Хариф дәнді дақылдары 0.22 0.26 РАБИ ДАҚЫЛДАРЫ 1 Бидай 0.06 0.08 2 Бұршақ және басқа дәнді дақылдар 1.53 1.09 3 Картоп 0.35 1.52 4 Зығыр және басқа майлы дақылдар 0.60 1.22

Бау-бақша шаруашылығы

Бау-бақша өнімдері аудан тұрғындары арасында күннен-күнге танымал болып келеді. Ауданның жағдайында ананас, банан, лимон және папайя сияқты жемістер жақсы өседі. Нгариян төбесінің етегінде ананас көптеп өседі. Әртүрлі бау-бақша дақылдарының егіс алқабын кеңейтуге зор мүмкіндік бар. Ауданның топырағы мен климаты бау-бақша өнімдерін жаппай отырғызуға өте қолайлы. 1998-99 жылдар аралығында аудандағы бау-бақша дақылдарының көлемі мен өнімділігі төменде көрсетілген:

С.н. Дақылдар Гектармен ауданы Жылдық өнім (М.Т.)
1 Ананас 650 3,700
2 Банан 50 392
3 Лимон 56 224
4 Сүмбі, алмұрт және шабдалы 30 180
5 Папайя 230 1,150
6 Манго 12 60
7 Гуава 30 138
8 Басқалары 250 397
Барлығы 1,358 6,646

Мал шаруашылығы

Ауданның аумағында сүт шаруашылығы және ветеринариялық оқу орталығы бар. Сонымен қатар, 5 мал дәрігерлік аурухана, 19 мал дәрігерлік диспансер және 3 ЖИТС орталығы бар. 1997 жылғы халық санағының мәліметтері бойынша мал басының саны: № Санат Жалпы саны А МАЛ 1 Ірі қара мал 85 964 2 Бұқа 2 310 3 Қой 461 4 Ешкі 2 189 5 Жылқы және пони 542 6 Шошқа 10 563 7 Ит 15 940 8 Қоян 799 B ҚҰС 1 Аталық тауық 30 719 2 Аналық тауық 237 704 3 Тауық (үш айдан кіші) 160 018 4 Ұсақ үйрек 21 029 5 Үйрек 35 832 6 Ұсақ үйрек (алты айдан кіші) 21 512 7 Басқа құстар 5 784

Туризм

Ауданның Қайна және Жирибам жерлерінде екі мотель орналасқан. Алтын түсті Шри Шри Говиндаджи ғибадатханасы сарай аумағында орналасқан. Британдық соғыс қабірлері комиссиясы күтіп ұстайтын екі әскери зират бар. Қайнада индустардың қасиетті орны – ғибадатхана орналасқан. Махабалидегі Хануман ғибадатханасы штаттың ежелгі тарихи жері. Манипур әдемі табиғаты, ландшафты, климаты және мәдени мұрасымен белгілі, бұл туризмді дамыту үшін зор мүмкіндіктер береді.

География

Поромпат қаласы аудан әкімшілігінің орталығы болып табылады. Нандейбам да осы ауданда орналасқан.