Кіріспе

Таменглон ауданы (Meitei pronunciation: /tæmɛŋˈlɒŋ/) – Үндістанның солтүстік-шығысындағы Манипур штатының 16 ауданының бірі. 2011 жылы Таменглон Манипур штатындағы ең азат халыққа ие аудан болды. 2016 жылы Нунгба бөлімшесі жеке аудан ретінде бөлініп шықты.

Тарих

1919 жылы британ үкіметі Манипур таулы аймағында төрт бөлімше құрды: Солтүстік-Шығыс, Солтүстік-Батыс, Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік-Батыс. Солтүстік-Батыс бөлімшесінің штаб-пәтері Кунжаода, Таменглон ауылында (Нрианглуанг) орналастырылды, ал Уильям Шоу мырза бөлімше офицері болып тағайындалды. 1923 жылы Солтүстік-Батыс бөлімшесінің бас кеңсесі Кунжаодан шамамен 3 км қашықтықтағы қазіргі Таменглон штабы орналасқан жерге көшірілді. Кейін Манипурдың Солтүстік-Батыс бөлімшесі Таменглон бөлімшесі деп атала бастады. Таменглон 1969 жылы толық құқықты ауданға айналып, алғашқы аудан әкімі тағайындалды.

География

Бұл ауданның солтүстігінде Нагаланд штаты және Сенапати ауданы, батысында Ассам штаты, оңтүстігінде жаңа құрылған Ноней ауданы және шығысында Кангпокпи ауданы (бұрын Сенапати ауданының бір бөлігі) жатыр. Таменглон қаласы осы ауданның орталығы болып табылады. 2011 жылғы аудан, Нунгба бөлігін қоса алғанда, 4391 км² аумақты құрайды. Аудан құрметті орман, экзотикалық орхидеялар, сирек және қорғауға алынған өсімдіктер мен жануарларға толы. Орман құрамында тропикалық мәңгі жасыл орман, субтропикалық орман және бамбук еңістері бар. Тығыз тропикалық мәңгі жасыл орман аудан бойынша өзендердің жағалауларында орналасқан. Таменглонды мүйізқұйрықтар елі деп атайды, себебі мұнда үлкен дақылды мүйізқұйрық және үнді мүйізқұйрығы түрлері кездеседі. Жабайы гүлдердің ішінде эпифиттік, литофиттік және топырақта өсетін орхидеялардың түрлері бар.

Қызықты орындар

Манипурдың Таменглонг ауданында бедері бұрқасынды, көтеріліп-түсіріліп жатқан, құйылысқан өзендерге, шарлауықтарға, үңгірлерге, көлдерге және тығыз тропикалық ормандарға толы жер бедері бар. Барак өзенінің жағасында жеті шарлауық орналасқан. Тарон үңгірі (Шалем-Кы) аудан орталығынан шамамен 27 км қашықтықта жатыр. Үңгірдің толық картасы бас кіреберісіндегі тасқа қашалып, суреттелген. Үңгірде жасалған археологиялық қазбалар Солтүстік Вьетнамның Хоабин мәдениетімен байланысын көрсетеді. Макойдағы (Атенгба) Зейлад көлі көптеген питон, балық және су құстарына толы. Жақын маңда Гипхоп Зей, Нру Зей және Нэп-сам Зей сияқты бірнеше көлдер де бар. Бунинг шалғыны (Нпиулон) Тамей қаласының батыс жағында орналасқан. Бұл аймақта көптеген дөңгелек төбелер мен көптеген бұлақтар кездеседі. Жаздың басында шалғында жер орхидеялары мен жабайы лилияларды көруге болады. Шалғын жабайы құстар мен түлкілердің де мекені. Пхелинг ауылы өндірілген апельсиндерінің көптігімен және тамаша дәмімен әйгілі. Пхелинг Таменглон ауданында апельсин өндіруші ірі шаруашылықтардың бірі болып табылады. Танинджам ауылы Таменглон ауданының ең көне ауылдарының бірі. Ауылға саяхат жасаушылар үшін өзендер мен тас бағы (Rock Garden) ерекше тартымды орындар болып табылады.

Экономика

2006 жылы Панчаяти Радж министрлігі Таменглонг ауданын елдегі 640 ауданның ішіндегі ең кемдауыл 250 ауданның бірі деп атады.