Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
аудан
the district
Британдық отаршылдық әкімшілік
1844 жылы Лота Нага аймағында алғашқы ресми отарлық саяхаты капитан Броди тарапынан жүзеге асырылды. Еуропалық және лота тайпасы өкілінің алғашқы ресми кездесуі 1841 жылы лейтенант Биггспен болды. Нага төбелеріне британдық отаршылдықтың кеңею кезеңінде Вокха бастапқыда аудандық орталық ретінде белгіленді. Екі жыл өткен соң, 1878 жылы ол Кохимаға көшірілді, ал Вокха отарлық әкімшілік құрамындағы бір бөлімшеге дейін төмендетілді. Бөлімшелік әкімшілік штабын Мококчунгқа көшіру арқылы Вокха отарлық әкімшілікте одан да маңыздылығын жоғалтты.
In 1844, the first official colonial exploration in the Lotha Naga area was carried out by Captain Brodie. The first recorded meeting between a European and the Lothas was with Lieutenant Biggs in the year 1841. During the British colonial expansion into the Naga Hills, Wokha was designated the district headquarters initially. Two years later, it was shifted to Kohima in 1878, and Wokha was reduced to a sub division in the colonial administration. The sub divisional administration shifted its headquarters to Mokokchung further relegating Wokha in the colonial administration.
Нагаланд ауданы
1957 жылы Нага-Хиллз Тюэнсанг аймағы (NHTA) құрылғанда Вокха Мококчунг ауданының құрамына кірді. Қазіргі Вокха ауданы 1973 жылы Мококчунг ауданынан алты әкімшілік округпен бірге бөлініп шыққанда құрылды. Жаңа ауданның 1981 жылғы алғашқы халық санағында 57 583 адам тіркелді.
In 1957, when the Naga Hills Tuensang Area (NHTA) was formed, Wokha became a sub division under the Mokokchung District. The currently defined Wokha District was created in 1973 when the sub division was separated from Mokokchung District along with six administrative circles. The first census of the new district in 1981 counted the population to be 57,583.
География
Вокха ауданы қазіргі Нагаланд штатының батыс-орталық бөлігінде орналасқан. Оның солтүстік-шығысында Мококчунг ауданы, оңтүстік-шығысында Зунхебото ауданы, оңтүстігінде Цемьню ауданы, оңтүстік-батысында Ниуланд ауданы және батысында Ассамның Голагат жазығы орналасқан. Аумағы 1628 шаршы километрді құрайды, бұл Нагаландтың жалпы аумағының 9,82%-ына тең. Жалпы аумақтың 35,74%-ы субтропикалық таулы аймаққа, 23,64%-ы субтропикалық жазықтық аймаққа және 40,59%-ы қоңыржай тропикалық таулы аймаққа жатады. Вокханың (Жоғарғы жота) орташа биіктігі теңіз деңгейінен 1000-1500 метр, Бхандаридің (Төменгі жота) биіктігі – 400-1000 метр. Бақты қаласы теңіз деңгейінен 304,30 метр биіктікте, ал Вокха қаласы – 1313,69 метр биіктікте орналасқан. Тии тауы – ауданның ең биік шыңы, теңіз деңгейінен 1970 метр биіктікте. Бұл аймақ бай биоәртүрлілікке ие. Тии тауы Лота тайпасы үшін зор мәдени маңызға ие, оның мәдени тарихында көптеген аңыз бен мифтер сақталған. Тоцу тауы – екінші ең биік шың, теңіз деңгейінен 1250 метр биіктікте. Аудан әкімшілігі осы екі жерді де экожүрекке арналған туризмді дамыту үшін белгілеп қойған. Доянг (Ангами Нагалары Дзюй деп те атайды) – штаттың және ауданның ең ірі өзені, ол үш тау жотасынан ағып өтеді: Бхандари жотасы, Санис жотасы және Вокха жотасы. Одан әрі Ассам аңғарындағы Дхансири өзеніне қосылады. Тауларынан төмен ағып жатқан тағы үш маңызды өзен бар: Чуби, Нжу және Нрук. Нрук өзені Цемьнюден басталып, Мойлан арқылы өтіп, Доянгқа құяды. Санис және Мекокла аймақтарында да осындай табиғи көлдер кездеседі. Доянг бөгетінен пайда болған көл – аудандағы ең ірі қолдан жасалған су нысаны. Аудан аумағында тұрақты сарқырамалар жоқ, бірақ жаңбыр маусымында бірнешеуі пайда болады. Амурлық сұңқар (Falcon Amurensis) Доянг су қоймасының маңында тамақтанады және демалады, маусым кезінде шамамен миллионға жуық құс жиналады. Құстардың жиналуын бақылауға ең қолайлы уақыт – қазан айының екінші жартысынан қараша айының бірінші жартысына дейін. Ауданға жылдық орташа жауын-шашын 2000-2500 мм аралығында болады, ал жаңбыр жыл бойы шамамен алты ай жауады, шілде және тамыз айларында жауын-шашын мөлшері артады. Аудан орташа жауын-шашын мөлшерін алғанымен, биік жердегі ауылдар жер бетінен судың тез ағып кетуіне байланысты су тапшылығына тап болады, бұл жер асты суының толуын азайтады. Жаз айларында ауаның ылғалдылығы 85%-ды құрайды, кейде 95%-тан 100%-ға дейін жетеді, бұл жаңбыр маусымын өте ылғалды етеді. Бхандари жотасының климаты орта және жоғарғы жоталарға қарағанда сәл жылырақ.
Wokha District is located in the midwest part of present state of Nagaland. It is surrounded by Mokokchung District to its northeast, Zunheboto District to its southeast, Tseminyü District to its south, Niuland District on its southwest and the Golaghat plains of Assam to the west. It covers an area of 1,628 sq. km. which equals around 9.82% of the total area of Nagaland. Of the total area, 35.74% comes under subtropical hill zone, 23.64% under subtropical plain zone and 40.59% in the mild tropical hill zone. The average altitude of the Wokha (Upper Range) is 1000 1500m above sea level; Bhandari (Lower Range) is 400 1000m above sea level. While Baghty town is at an altitude of 304.30m above sealevel, Wokha town is the highest town at 1313.69m. Mount Tiyi is the highest peak in the district at an altitude of 1970 metres above sea level. It has a rich biodiversity. Mount Tiyi is of great cultural significance to the Lotha tribe with many legends and myth embedded into the cultural history. Mount Totsü is the second highest peak with an altitude of 1250 metres above the sea level. Both these places are earmarked by the district administration for ecotourism. The Doyang (also known as Dzüü by the Angami Nagas) is the biggest river in the state, and the district, and flows through the three hill ranges, namely, Bhandari Range, Sanis Range and Wokha Range. It goes further to join the Dhansiri River in the Assam valley. The other three important rivers flowing down its mountains are, Chubi, Nzhu and Nruk. The river Nruk comes from Tseminyü, crosses through Moilan and joins the Doyang. Other similar natural lakes are situated in the Sanis and Mekokla areas. The lake created by the Doyang Dam is the biggest manmade waterbody in the district. There are no permanent waterfalls in the district though several are formed during the monsoons. The migratory Amur Falcon (Falcon Amurensis) use the area around Doyang reservoir as a feeding and resting place and around a million gather during the season. The best time to view roosting of the birds is from second week of October to the first week of November. The district receives an average annual rainfall of 2000mm to 2500mm and rains for around six months in a year with greater intensity in the months of July and August. Although the district receives moderate rainfall, villages at higher elevation face acute scarcity of water due to the high surface runoff leading to less recharge of ground water. During summer, the average humidity is 85%, which can go uptown 95% to 100%, which makes the monsoon season very damp. The climate in the Bhandari Range is slightly warmer with little lesser compared to the middle and upper ranges.
Әкімшілік
Ауданның 4 сайлау округі және 125 мойындалған ауылы бар. Ол әрі қарай 13 әкімшілік бөлімшеге және 7 ауылдық даму блогына бөлінген. Онда үш аймақ бар, атап айтқанда, Жоғарғы аймақ Уоха, Вожуро, Чукитонг және Энглан округтерін, Орта аймақ Лотсу, Санис және Айтепионг округтерін, ал Төменгі аймақ Бхандари округі мен Ралан аймағын қамтиды.
The district has four assembly constituencies and 125 recognized villages. It is further divided into 13 administrative units and 7 rural development blocks. It has three ranges namely, Upper Range covering the Wokha, Wozhüro, Chükitong and Englan Circle, Middle Range covering the Lotsü, Sanis and Aitepyong Circle and Lower Range covering the Bhandari Circle and Ralan area.
Экономика
Нагаланд штатында қазіргі уақытта Артта қалған өңірлерге берілетін гранттар бағдарламасы (BRGF) арқылы қаржылай қолдау көрсетіліп жатқан үш ауданның бірі.
It is one of the three districts in Nagaland currently receiving funds from the Backward Regions Grant Fund Programme (BRGF).
Демография
2011 жылғы халық санауы бойынша Уоха ауданының халқы 166 343 адамды құрайды, бұл шамамен Сант-Люсия мемлекетінің халқына тең. Бұл көрсеткіш Үндістанда 640 ауданның ішінде 595-ші орынды белгілейді.
According to the 2011 census Wokha District has a population of 166,343, roughly equal to the nation of Saint Lucia. This gives it a ranking of 595th in India (out of a total of 640).
Тілдер
2011 жылғы халық санағы бойынша халықтың 90,48% лота тілінде және 1,19% бенгал тілінде сөйлейтін болған.
At the time of the 2011 census, 90.48% of the population spoke Lotha and 1.19% Bengali as their first language.