Кіріспе

Гарвард табиғат тарихы музейінің шыны ботаникалық модельдер жинағы – Блашканың өсімдіктердің шыны модельдерінің (немесе жай ғана Шыны гүлдер) жинағы, бұл Кембридждегі Гарвард табиғат тарихы музейіндегі өте реалистикалық шыны ботаникалық модельдердің жиынтығы. Леопольд пен Рудольф Блашка 1887 жылдан 1936 жылға дейін Германияның Дрезден қаласына жақын Хостервицтегі студиясында жасаған. Жинақты Гарвард ботаникалық музейінің бірінші директоры Джордж Линкольн Гудэйл тапсырыс берген, ал оны Мэри Ли Уэйр мен оның анасы Элизабет С. Уэйр қаржылаған. Оған 164 отбасыдағы 780 түр мен сортыны көрсететін 847 нақты өлшемдегі модельдер, сондай-ақ өсімдік бөліктері мен анатомиялық кесімдер сияқты шамамен 3000 егжей-тегжейлі модельдер кіреді. Жинақ 830-дан астам өсімдік түрін бейнелейтін шамамен 4400 жеке шыны модельден тұрады. Модельдердің арасында 64 шыны мүсін, әсіресе Rosaceae отбасының өсімдік ауруларына фитопатогендердің әсерін бейнелейді.

Өмірбаян

1863 жылдан бастап Блашкалар теңіз омыртқасыздарының шыны модельдерін жасап, оларды әлемдік кәсіпорында мұражайларға және жеке коллекционерлерге сата бастады (қараңыз). Сол кезде ботаникалық үлгілер престеліп, мұқият белгіленіп, көрмеге қойылды. Престеу үлгілердің көлемділігін жойды, ал бұрын тірі тіндер түсін жоғалтты. 1886 жылы Блашкаларға профессор Гудэйл жүгінді, ол олардың теңіз модельдерін көрген соң Дрезденге барып, Гарвард университеті үшін үш өлшемді және тұрақты түсті шыны ботаникалық модельдер сериясын жасауды сұрады. Леопольд тартынды, бірақ ақырында сынап модельдер жасауға келісті, олар кеденде зақымдалған болса да, Гудэйлді олардың ботаникалық оқытудағы құндылығына көндірді. Алғашқы келісім (1887 жылы) бойынша Блашкалар жобаның жартысын орындауға міндеттенді, бірақ 1890 жылы жаңа келісім олардың толық жұмыс істеуін талап етті. Жұмыс 1936 жылға дейін жалғасты, одан кейін Леопольд пен Елизавета екеуі де қайтыс болды. "Бостон глобусы" оларды "анатомиялық тұрғыдан мінсіз және, барлық шыны шеберлерінің талпынысы сәтсіз аяқталған екенін ескерсек, қайталанбас" деп сипаттады. Көптеген адамдар Блашкалар құпия техникаларды қолданды деп есептейді, бірақ олар қазір жоғалып кеткен; шындығында олардың техникалары сол кезде кең таралған, бірақ олардың шеберлігі, құлшынысы және тірі нысандарды мұқият зерттеуі және байқауы ерекше болды. Леопольд отбасылық дәстүрге байланысты екенін Мэри Ли Уэрге жазған хатында айтты: "Көптеген адамдар бізде шыныны осы формаларға бірден қысып алатын құпия аппарат бар деп ойлайды. Шыны модельдеушінің шеберлігіне жетудің жалғыз жолы, мен көп рет айтқанмын, – шыныны жақсы көрген ұлы атаңыз болу". Блашкалардың негізгі техникасы – шаммен жұмыс істеу, онда шыны аяқпен басқарылатын үскімен берілетін оттың үстінде балқытылады, содан кейін қысып, тартып немесе кесіп пішін беріледі; формалар да үрленіп жасалды. Олардың көне богемдік шаммен жұмыс істейтін үстелі музей экспонаттарының бірі болып табылады. Рудольф жылдар бойында өндіріс процесінің барлық кезеңін жеке бақылауына алды, тіпті өзінің шынысын және бояуларын өндіре бастады. Ботаник Дональд Шнелл модельдерді "ұлылыққа толы" деп атады және оның жеке гипотезасын растаған, белгілі бір өсімдікті тозаңдандырған кезде араның мінез-құлқының бұрын жарияланбаған егжей-тегжейін модельдердің дәл бейнелегенін тауып таң қалғанын айтты. Уайтхаус пен Смолл: "Блашка модельдерінің дизайны мен құрылысындағы жоғары деңгей қазіргі заманғы модель жасаудың барлығын басып өтеді және Блашкалардың шеберлігі мен өнері мәңгілікке тоқырады" деп жазды.