Кіріспе

Куба жазушысы (1863–1893)

Хосе Хулиан Геркулано дель Касал и де ла Ластра (7 қараша 1863 – 21 қазан 1893) – Кубаның Гавана қаласынан шыққан ақын. Ол өте жас кезінде жазушылық жолын бастады және кейіннен Латын Америкасындағы модернизмнің маңызды алдашысы ретінде танылды. Ол өзінің шығармаларына сол кездегі француз поэзиясының стильдерінен, сондай-ақ Рубен Дарио мен Модернизмнен шабытанды.

Ерте өмір

Касал Кубаның Гавана қаласында дүниеге келген. Джулиан дель Касалдың отбасы бай болмаса да, жайлы өмір сүрді. Оның анасы, кубалық Мария дель Кармен де ла Ластра и Оуэнс, Касал төрт жасқа толғанда 1868 жылы қайтыс болды. Оны испандық әкесі Джулиан дель Касал и Угареда тәрбиеледі, ол 1885 жылы Касал жиырма екі жасқа келгенде қайтыс болды. Касал католик отбасында дүниеге келді және екі айлық болғанда, 23 желтоқсанда Ла Санто Ангел Кустодио шіркеуінде Дон Хосе де ла Ластра мен Дона Матильда де ла Ластра и Оуэнс куәгерлік етіп, крещение рәсімінен өтті.

Мансап

Төрт жасында Касал Артуро Морамен, орта мектептің түлегімен бірлесіп, жеке газет баспасын ашты. Газеттің атауы El Estudiante, periódico clandestino y manuscrito болды. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол ғылым, өнер және әдебиетке арналған апталық журналда өзінің алғашқы туындысын жариялады. Касал өлеңін "Эль Энсайо" деп атады, бұл кубалық баспасөзде жарық көрген ақынның тұңғыш жұмысы болды. Сол жылы ол El Ministerio de Hacienda (Қаржы министрлігі) кеңсесінде клерк болып жұмыс істей бастады. Оның жазушылық жолы 1885 жылы, сол кездегі модернизм қозғалысының құралы болған кубалық журнал "La Habana Elegante"-де туындыларын жариялай бастағанда өркендеді. 1888 жылы ол "El Figaro" газетімен де жұмыс істеді. Сол жылы ол Мадридке (Испания) сапарлады. 1889 жылы Касал туған елі Кубаға оралды, онда Galeria Literaria жиналыстарына көмектесе бастады. 1890 жылы ол өзінің алғашқы кітабын – "Hojas al Viento" атты туындысын жарыққа шығарды және "La Discusiónn" журналын шығаруға көмектесті. Келесі жылы ол "La Habana Literaria" журналымен жұмыс істей бастады. Оның екінші кітабы "Nieve" 1892 жылы жарық көрді; сол жылы ол Рубен Дариомен танысты, ал Дарио Касалға "El Clavicordio de la Abuela" арнады. 1893 жылы Касал Дариомен тығыз байланыста болды, оның ішінде Дарио туралы мақала жазып, өмірінің соңына қарай Дариоға хат жіберді.

Негізгі жұмыстар

Касал өмірінде тек екі өлең жинағын жариялады: Hojas al viento және Nieve. Оның соңғы жинағы, Bustos y rimas, оның тірілігінде аяқталмады, бірақ ол 1893 жылы, оның қайтысынан кейін аз уақыт өткен соң, Касалдың досы Энрике Эрнандес Миярестің көмегімен жарық көрді. Бұл жинақ бұрынғы туындыларынан өзгеше, себебі онда проза да, поэзия да бар. Hojas al viento жинағында қырық тоғыз өлең бар және ол Касалдың ерте шығармашылық стилінің үлгісі саналады. Бұл жинақтағы өлеңдер көбінесе заманауи оқиғаларға сілтеме жасайтын, өзекті тақырыптарда жазылған. Олардың кейбіреулері тіпті «еліктеу» деп сипатталды және басқа авторлардың ықпалын көрсетеді. Бұл туынды замандастары тарапынан үміт сырғаған жас ақынның алғашқы жұмысы ретінде жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. Касал кубалық мерзімді басылымдарда өлеңдерін жариялауын жалғастырды және 1892 жылы осы өлеңдердің көп бөлігін екінші жинағына, Nieve жинағына біріктірді. Жиын бес бөлімге бөлінген, ал өлеңдер тақырыптар бойынша жіктеледі. Бірінші бөлім, Bocetos antiguos, пұтқа табыну және иудео-христиандық ой-пікірлерден шабыттанған өлеңдерді қамтиды; екінші бөлім, Mi museo ideal, өте танымал, себебі ондағы өлеңдер Густав Мороның өнерінен шабыт алған, және Джулиан онымен үнемі хат алмасып тұрды. Үшінші бөлім, Cromos españoles, белгілі испандық көркем суреттердің жинағы. Төртінші бөлім, Marfiles viejos, өмірге қатысты оның қорқыныштары мен алаңдауларын көрсететін он алты сонеттен тұрады. Бесінші және соңғы бөлім, La gruta del ensueño деп аталады, жинақты он жеті түрлі өлеңмен толықтырады. Nieve жинағы сыншылар тарапынан белгілі бір деңгейде табысқа ие болды, бірақ Кубадағы замандастарының көпшілігі Джулиан дель Касалдың тақырыптары тым қараңғы және пессимистік деп есептеді.

Кейінгі өмірі

Джулиан дель Касал 1893 жылғы қазанда қайтыс болғанға дейін өзінің туындыларын жариялауды жалғастырды. Сол жылдың басында ол Кубаның "La Habana Elegante" журналында өзінің әріптесі Рубен Дарио, модернизмнің белгілі атасы туралы мақала жазды. Касал соңғы кітабы "Бустос и Римас" жазуды да бастады. Өліміне дейін Касал Рубен Дариоға өлім туралы болжамдарымен бөлісетін хат жазды. Осыдан көп ұзамай, ол әріптесінің үйінде кешкі астан кейін әңгімелесіп отырғанда қан құйылып, денсаулығы нашарлады. Соның салдарынан қайтыс болып, отбасылық мазарға жерленді. Оның аяқталмаған "Бустос и Римас" кітабын әріптесі және досы Энрике Эрнандес Миярес аяқтады және Касал қайтыс болғаннан кейін жақын арада жарияланды.