Кіріспе
Шығыс У императоры 252 – 258 жылдары Сунь Лян (243 – 260), әдеби есімі Зимьин, Қытайдың Үш патшалық дәуірінде Шығыс У мемлекетінің екінші императоры болды. Ол Ву империясын құрған император Сунь Куанның кіші ұлы және мұрагері еді. Ол сондай-ақ Куайджи ханзадасы немесе (сирек) Хоугуан маркизі (候官侯) атанды, бұл атақтарды ол 258 жылдың қараша айында регент Сунь Чен тарапынан тақтан түсірілгеннен кейін алды. Оның орнын ағасы Сунь Шиу басып алды, ол Сунь Ченді биліктен қуғызып, өлтірді. Сунь Лянның тақтан түсірілгеніне екі жыл өткен соң, ол мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген жалған айып тағылып, ханзада шенінен маркиз шеніне төмендетілді, содан кейін өзіне-өзі қол жұмсады.
Sun Liang (243 – 260), courtesy name Ziming, was the second emperor of the state of Eastern Wu during the Three Kingdoms period of China. He was the youngest son and heir of Sun Quan, the founding emperor of Wu. He is also known as the Prince of Kuaiji or (less frequently) Marquis of Houguan (候官侯), which were his successive titles after he was deposed in November 258 by the regent Sun Chen. He was succeeded by his brother Sun Xiu, who managed to oust Sun Chen from power and kill him. Two years after Sun Liang's dethronement, he was falsely accused of treason and demoted from a prince to a marquis, after which he committed suicide.
Ерте өмір
Сунь Лян 243 жылы Сунь Куан мен оның сүйікті жұбайларының бірі – жұбай Панның ұлы ретінде дүниеге келді. Сунь Куанның ең кіші ұлы болғандықтан, ол әкесінің қамқорлығында өсті, ол қартайған шағында ұлы болғанына қатты қуанды (Сунь Лян туған кезде 60 жаста болған). Ол сондай-ақ, билік үшін күресіп жүрген екі үлкен ағасының біріне жақтасқан шенеуніктердің арасында сарай атмосферасында өсті – мұрагер ханзада Сунь Хэ және Лу патшасы Сунь Ба, олар осы лауазымға ниеттенген. 250 жылдың қыркүйек немесе қазан айында Сунь Баның Сунь Хэге үздіксіз шабуылдарынан шаршаған Сунь Куан Сунь Баға өз-өзіне қол жұмсауды бұйырды және Сунь Хені тақтан түсірді. Үлкен қызы Сунь Любанның, Сунь Хэ мен оның анасы Ван ханшайымына жалған айыптаулар тағып, Сунь Хені тақтан түсіруді қалағандықтан, ол 250 жылдың желтоқсанында немесе 251 жылдың қаңтарында Сунь Лянды жаңа мұрагер ханзада етіп тағайындады. Сунь Любан кейін Сунь Лянды күйеуі Куан Конның шөбересі Куан Хуйцзиге үйлендірді. 251 жылы Сунь Куан Сунь Лянның анасы Панды императрица етіп жариялады. 252 жылы Сунь Лян екі ата-анасынан қысқа мерзімде айырылды. Сол жылдың басында императрица Пан қаза тапты, бірақ оның қалай өлгені әлі де құпия болып қалуда. Шығыс Ву шенеуніктері оның мінезіне шыдамаған қызметшілері ұйықтап жатқанда оны тұншықтырды деп мәлімдеді, ал Ху Сансин сияқты бірқатар тарихшылар, Сима Гуанның «Зицзи Тунцзянь» еңбегіне түсіндірме жазған, Шығыс Вудың жоғары лауазымды шенеуніктері кінәлі деп санайды, өйткені олар Сунь Куанның қайтысынан кейін император шешесі ретінде билікті қолға алуынан қорқыды. Сол жылы Сунь Куан қайтыс болды, соның салдарынан Сунь Лян жаңа император атанды.
Чжуге Кэ регентлігі
Өлім алдында Сунь Куан өзінің сенімді көмекшісі Сунь Цзюньнің қолдауымен Чжуге Кеді Сунь Лянның регенті етіп таңдаған еді. Империя халқы да Чжуге Кеге зор құрметпен қарады, себебі ол жергілікті байюе тайпаларымен байланысты әскери және дипломатиялық жетістіктерімен, сондай-ақ шапшаң ойлау қабілетімен танымал болды. Дегенмен, Сунь Куанның бір ғана ескертуі – Чжуге Кені мақтанқор және өзінің қабілеттерін артық бағалайтын болды – болашақта дұрыс екенін көрсететін болды. 252 жылы Сунь Куанның қайтысынан кейін Цао Вэй регенті Сима Ши Шығыс Вуға қарсы үш бағыттан шабуыл жасады. Бірақ Чжуге Кенің әскерлері Цао Вэйдің негізгі күштерін жеңіп, оларға ауыр зиян келтірді. Чжуге Кенің беделі одан да бекітілді. 253 жылы ол бұрыннан жоспарлаған ісін іске асырды – Шығыс Вудың әскери қызметке жарамды жас жігіттерінің басым бөлігін жинап, Цао Вэйге қарсы ірі шабуыл жасауға кірісті – көптеген шенеуніктердің қарсылығына қарамастан. Ол шабуылдарын Шығыс Вудың одақтасы Шу Хан мемлекетінің генералы Цзян Вэймен үйлестірді. Алайда, оның стратегиясы қате болып шықты – бастапқыда Шоучунь (壽春; қазіргі Луань, Анхуй) қаласын бағыттап алғанмен, жол жүрісінде ойын өзгертті және Хефэйге шабуыл жасады, Хефэйдің қорғанысы мықты болғанымен және Шығыс Вудың ірі шабуылдарына тойтарыс беруге арналғанымен. Чжуге Кенің әскерлері ұзақ қоршаудан шаршап, жұқпалы ауруларға шалдықты, бірақ Чжуге Ке бұған мән бермеді. Соңында, Цао Вэйдің қосымша күштері келгеннен кейін ол шегінді, бірақ өзінің қате стратегиясы үшін кешірім сұрау үшін Цзянье (қазіргі Нанкин, Цзянсу) астанасына оралудың орнына, біраз уақыт астанада қалды және халықтан ауыр шығын үшін ешқашан кешірім сұрамады. Чжуге Ке Цзяньеге оралғаннан кейін, барлық наразылықты жоюға тырысып, оған қарсы шыққандарды жазалады. Ол Цао Вэйге қарсы тағы бір шабуыл жоспарлады, халықтың ауыр зардап шеккенін және олардың наразылығын ескермеді. Сунь Цзюнь Чжуге Кені өлтіру қажет деп шешті. Ол Сунь Лянға Чжуге Кенің мемлекетке опасыздық жасағанын айтты және Чжуге Кеге арналған тойда тұзақ құрды. (Жас император Сунь Цзюньнің жоспарларын қаншалықты білгені және ол келіскен-келмегені белгісіз; дәстүрлі тарихшылар Сунь Лянның білгенін және келіскенін айтады, бірақ ол осы кезде 10 жаста еді.) Тойдың ортасында Сунь Цзюньдің жіберген кісілері Чжуге Кені өлтіріп, Сунь Цзюньнің әскерлері Чжуге отбасын құртты.
Сун Чжунның регенттік билігі
Сун Чжун Чжуге Кені өлтіргеннен кейін, билігін тез нығайтуға кірісті. Алғашқыда ол Тэн Инмен билікті бөлісіп жүрді, бірақ әскери билікті өз қолына алып, Чжуге Кеннен де қатаң басқара бастады. Әсіресе, ол бұрынғы тәж мұрагері Сун Хені Чжуге Кенмен сөз байласып әрекет жасады деп жалған айыптап, Сун Хені өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр етті. Оның өкіметшілдік әрекеттері Ву графы Сунь Ин (孫英) пен әскери шенеунік Хуан Лю (桓慮) арасында құйрық тістеуге алып келді, бірақ ол 254 жылы бұл жоспарды анықтап, Сунь Ин мен Хуан Лю екеуін де жазалады. 255 жылы Цао Вэй Гуанцзянь мен Вэнь Циннің көтерілісін басумен айналысып жатқанда, Сунь Цзюнь бастаған Шығыс Ву әскерлері Цао Вэйдің шекаралық аймақтарына шабуыл жасауға тырысты, бірақ Сима Ши көтерілісті тез басып тастағаннан кейін шегінді. (Вэнь Цин мен оның әскерлері жеңіліске ұшырағаннан кейін оған бағынды.) Сол жылы Сунь Цзюньге қарсы тағы бір қастандық ашылды, нәтижесінде көптеген шенеуніктер, сондай-ақ Сунь Кванның екінші қызы Сунь Лую, ағап әпкесі Сунь Лубаньның жалған айыптауымен жазаланды. 256 жылы Сунь Цзюнь Вэнь Циннің ықпалымен Цао Вэйге шабуыл жасауды жоспарлап жатқанда, күрт ауырып қалды және өзінен кейін регенттікке туысы Сунь Ченді тағайындап, көп ұзамай қайтыс болды.
Сунь Ченнің регенттік билігі
Сун Чжунның өлімі үлкен қақтығысқа алып келеді. Цао Вэйге қарсы басты күштерді басқаруға дайындалған генерал Лю Цзю, Сун Чжунның тәуелсіз Сун Ченді ешқандай еңбегі болмағандықтан тағайындауына ашуланды. Лю Цзю Тенг Иннің регент болуын ашық түрде талап етті, ал Тенг Ин онымен бірге әрекет етуге келісті. Сунь Чен әскери шабуыл жасады, оның әскерлері Тенг Ин мен Лю Цзюді жеңді. Тенг Ин мен оның отбасы жазаланды, ал Лю Цзю өз-өзіне қол жұмсады. Тенг Ин мен Лю Цзюді жеңгеннен кейін Сунь Ченнің мақтанышы арта бастады. 257 жылы, 14 жасқа келгенде Сунь Лян мемлекеттік маңызды мәселелерді жеке басқаруға кірісті. Ол өзімен жас шамалас жас жігіттер мен офицерлерден жеке күзет жасағын құрды, олармен бірге өсуді ниет еткенін айтты. Ол кейде Сунь Ченнің шешімдеріне де күмән келтіретін. Сунь Чен жас императордан аздап қорқуын сезінді. Сол жылы Цао Вэйдің генералы Чжуге Дан, регент Сима Чжаоның (Сима Шидің інісі) таққа таласып жатқанына сеніп, көтеріліс жариялады және Шығыс Вудан көмек сұрады. Уэн Цин бастаған Шығыс Вудың шағын жасағы оған көмектесу үшін жылдам келді, бірақ Сунь Чен басты күштерді бастап, Чжуге Данның Сима Чжаомен қоршауда болған Шучунь қаласынан алысқа орналастырды және ештеңе жасамады. Кейін Сунь Чен генерал Чжу Иге шаршаған және аш әскерлермен Шучуньді азат етуге тырысуды бұйырды, бірақ Чжу И бас тартты, сондықтан Сунь Чен оны өлімге кесті, бұл халықтың наразылығын тудырды, олар Чжу Идің әскери шеберлігі мен адалдығына қатты құрметтенетін. Сунь Ченнің ештеңе істей алмауынан Чжуге Данның көтерілісі 258 жылы сәтсіз аяқталды, ал Уэн Циннің әскерлері Цао Вэйдің тұтқынына айналды.
Алып тастау
Сунь Чен халықтың және жас императордың оған ашулы екенін білді және Цзяньеге қайтудың орнына, астананың қорғанысын өз сенімді адамдарына тапсырды. Сунь Лян одан да ашуланып, қарындасы Сунь Лубаньмен, генерал Лю Чэньмен (劉丞), қайын атасы Куан Шанмен (全尚) және қайын інісі Куан Цзимен (全紀) бірге Сунь Ченді құлату жоспарын жасады. Бірақ Куан Шан бұл жоспарды әйелінен жасыра алмады, ал ол Сунь Ченнің туысы болғандықтан, Сунь Ченге хабарлады. 258 жылдың 9 қарашасында Сунь Чен жедел түрде Куан Шанды тұтқындап, Лю Чэньді өлтірді, сосын сарайды қоршап алып, қалған шенеуніктерді Сунь Лянның ақыл-есі дұрыс емес екенін, сондықтан ол басқаруға жарамсыз екенін халыққа жалған айтуға мәжбүр етіп, Сунь Лянды тақтан түсірді. Сунь Лян "Куаижи ханзадасы" атағымен ханзада дәрежесіне төмендетілді.
Алып тастағаннан кейін
Сол кезде Сунь Чэнь Сунь Лянның үлкен ағасы Сунь Сюйды Лангье патшазы етіп тағайындады. Бірнеше айдан кейін Сунь Сюй Сунь Ченге қастандық жасап, оны тұтқындатып өлтірді. Дегенмен, Сунь Лянның жер аударылудағы жағдайы қауіпсіз болған жоқ, себебі Сунь Сюй Сунь Лянды таққа қайтаруға тырысады деп қатты қорқыды. 260 жылдың шілдесінен қарашасына дейін Сунь Лян қайтадан император болады деген әңгіме тарады, ал Сунь Лянның қызметшілері оны жалған түрде колдовство жасады деп айыптады. Сунь Сюй Сунь Лянды "Хугуань маркизі" атағымен төмендетіп, оны Хугуаньдағы (қазіргі Фучжоу, Фуцзянь) маркиздігіне жіберді. Сунь Лян жол жүрісінде қайтыс болды. Көптеген тарихшылар оның өз-өзіне қол жұмсағанына сенсе, тағы бір теория бойынша Сунь Сюй оны улаған.