Кіріспе

Ежелгі уақыттан бері кірпікшелер халықтық және мәдениетте кеңінен кездеседі, әсіресе Еуропада, олардың туған құрлықтарының бірінде. Океанияда табиғи түрде өспесе де, кірпікшелер Жаңа Зеландияға әкелінді, нәтижесінде олар Жаңа Зеландия мәдениетінде пайда болды. Халық ертегілерінде маңызды рөлдерді атқаратын кірпікшелер қазіргі мәдениет пен бұқаралық ақпарат құралдарында да жиі кездеседі, кітаптарда, бейне ойындарда, телешоуларда және фильмдерде көрінеді.

Еуропа

Еуропа мен Африканың байырғы жануарлары ретінде есектер еуропалық фольклорда ерекше орын алады. Еуропаның көптеген елдерінде есектер еңбекқор, әрі ешқандай мәселеге ден қоймайтын жануарлар деп саналады. Бұл, ішінара, есектер алма мен саңырауқұлақты жинап, оларды жасырын сақтайтын жерлеріне апарып қояды деген халық сенімінен туындайды. Бұл сенімнің қаншалықты ежелгі екені белгісіз, бірақ римдік автор Плиний Ескісі өзінің "Табиғат тарихы" еңбегінде есектердің осы әдіспен жүзім жинағанын айтады. Орта ғасырлық бестиарийлерде және 13 ғасырдан бастап сақталған басқа да суреттелген қолжазбаларда есектер жемісті орап алып, инелеріне қадап, қоныстарын қарай апарып жатқандары бейнеленген. Дегенмен, есектер кейін пайдалану үшін азық-түлік жинамайды, олар қыстауға дайындалып жинаған май қорына сенеді. Ал алма олардың әдеттегі рационына кірмейді (бірақ, есектердің жабайы алманың шырынын паразиттерден арылу үшін қолданатыны туралы болжам бар, бұл мыршалауға ұқсас). Бұл бейне заманауи суретшілерге де әсерлі. Сондықтан, есектер көбінесе алманы көтеріп жүргендей бейнеленеді – ішінара, оларды сүйкімдірек көрсету үшін. Есектердің сүтке құмар екені жиі көрсетіледі; 19 ғасырдың соңына дейін кейбір ағылшын ауылдарының тұрғындары олардың сиырдың емізігінен сүт сорып алатынына сенген. Бірақ, шындығында есектер лактозаға төзбейді. Есектерді күзгі пейзаждарда да жиі көруге болады, себебі олар жапырақ үйірмелерінде қыстайды. Бұл да олардың сүйкімді бейнесін күшейтеді. Бірақ Ұлыбританияда 5 қарашада от жағу дәстүрі есектерге қауіп тудырады, себебі олар көбінесе бақтар мен саябақтарда жиналған ағаш үйінділерінде ұйықтайды. Телевизиялық хабарламалар қазір от жағатын адамдарды қыстап жатқан есектердің жоқтығын тексеруге шақырады. 1970 және 1980 жылдары есектер Еуропа бойынша экологиялық белсенділердің плакаттарында жиі пайда болды. Көлік көптеген есектердің өліміне себеп болды, ал есектердің әдемі және мейірімді жануарлар ретінде танылуы осы таңдаудың тиімділігін арттырды. Вепс аңызында (әйел) есектің жаратылыс туралы мифте пайда болуы айтылады. Оған сәйкес, бастапқыда құрлық болған жоқ, бүкіл әлем үлкен көл болды. Құрлықты жасаған – тікендерімен топырақ пен құмды әкелген алып есек. Балқан елдерінің басқа да халықтық аңыздарында есектердің даналығы туралы айтылады. Болгария аңызында Күн Айға үйленуге шешім қабылдап, барлық жануарларды тойға шақырды. Бірақ есек қатыспады. Күн оны іздеп барып, тас шайнап жатқанын көрді. Не істеп жатқанын сұрағанда, есек: "Тас жеуге үйреніп жатырмын. Егер сен үйленсең, көп күн балаларың болады, ал олар аспанда жарқырап тұрса, бәрі өртеніп кетеді, жеуге ештеңе болмайды" деді. Сонда Күн тойды тоқтатуға шешім қабылдады, осылайша әлем тұрғындары аштықтан құтылды. Балқан славян және белорус фольклорында дана есек (қоянмен бірге) расковник таба алатын жануар ретінде бейнеленеді, ол құлыптарды ашуға және жасырылған қазыналарды табуға арналған сиқырлы өсімдік. Балқан (болгар, македон, грек) халық әндерінде (еркек) есек көбінесе (әйел) тасбақаға романтикалық қызығушылық танытады. Оның тырысулары көбінесе сәтсіз аяқталады, ал тасбақалар мазақтаушыға қарсы заңды шаралар қолданады.

Америка Құрама Штаттары

Американың қазіргі мәдениетінде кірпікшелер көбінесе көзге түспейді. Бірнеше рет британдық білім беру бағдарламалары кірпікшелерді қарақасқа (дикобраз) деп атауға өзгертілді (мысалы, Bob the Builder және Littlest Pet Shop). Wacky Wheels видео ойынында кірпікшелер әзіл үшін снарядтар ретінде қолданылады, және оларды жарыс жолының ортасында дәретханада отырып газет оқып жатқанда көруге болады. Бір ерекше жағдай - SEGA үшін Юдзи Нака және Наото Ошима жасаған бейне ойын кейіпкері Sonic the Hedgehog. Халықаралық кірпікшелер қауымдастығы мамыр айын Кірпікшелер айы деп белгілеген.

Океания

Жаңа Зеландияның McGillicuddy Serious партиясы парламентке кіргізу үшін кірпіні сайлауға тырысып, сәтсіз болды. Сондай-ақ Жаңа Зеландияда Бартон Сильвердің Bogor мультфильмінде кірпілер бейнеленген, осы арқылы олар пошта маркасында да пайда болды.

Технология

Қырғи трансформатор – аудио жиіліктерде (АЖ) жұмыс істеуге арналған электр трансформаторларының ерте түрі. Олар өлшемі, түсі және пішіні жағынан кірпіге ұқсайды және 20-шы ғасырдың басында қолданылған.

Ас мәзірі

Ұлыбританиядағы кейбір супермаркеттерде Hedgehog Bread деп аталатын арнайы нанның түрін табуға болады. Бұл нанның үстіңгі қабығы қатты болып келеді және пісіру алдында кішкентай тікенектерге ұқсас пішінде қалыптастырылады, осылайша оның сыртын кірпіге айналдырады. "Кірпі торт" рецепті ағылшын аспаздық кітаптарында 18 ғасырда кездеседі. "Кірпілерді" ұнтақталған еттен тамшы тәрізді пішін жасап, бетіне қамыр немесе жұқа бадам тілімдерін қадап, оларды кірпінің қауырсынына ұқсатып, бұрыш немесе зәйтүннен жасалған көздер мен құлақтар қосып дайындауға болады. Бұл техника кем дегенде 1390 жылға дейін бар екендігі мәлім, және Two Fat Ladies телешоуының бір эпизодында да айтылған.

Басқа медиада

Sonic the Hedgehog - Sega компаниясының корпоративтік талсманы және осы аттас видео ойындар сериясының жұлдыздарының бірі, алты телесериал, OVA, екі фильм, анимациялық қысқа фильмдер және бес комикс сериясы, біреуі АҚШ-та, біреуі Ұлыбританияда жарық көрді. Ол екі аяқты және көк түсті болғанынан басқа, нағыз елікке ұқсайды, үлкен тікендері, ұзын мұрыны және тікенді шарға айналуға бейімділігі бар. Оның көптеген серіктестерінің арасында тағы төрт елік бар: Эми Роуз, Шэдоу, Сильвер және Арчи комикс сериясында Сквордж. Телесериалдағы басқа еліктер Соня, Маник, Королева Алена және Чика Чак болды. Nintendo ойыны Animal Crossing-те Able Sisters - ойыншы киім сатып алу үшін тігінші дүкенінің иелері. Animal Crossing: City Folk-те үшінші Able әпкесі Labelle (кейінгі таралымдарда Label деп те белгілі) таныстырылды. "Альфред Ижгегоның құпиялары" фильмінде антропоморфты елік кездеседі. Мистер Прикклепант - 2010 жылы Disney/Pixar фильміндегі "Ойыншықтар тарихы 3" фильміндегі анимациялық, тоқыма елік. Оның дауысын актер Тимоти Далтон орындайды. Линдсфарн Дьюклау, Kevin and Kell онлайн комиксінен, елік. Ол өте ақылды және генетика, астрономия және ғарышқа ұшуға қызығушылық танытатын ғалым болу үшін оқиды. Ол жақында университетті бітіріп, бакалавр дәрежесін алып, мектептегі сүйіктісі Фентон Фускусқа, жарғаққа үйленді. Jeż Jerzy (ағылшынша Георгий Иж) - pl жазған және pl сурет салған польшалық комикс. Igel Ärgern - 1990 жылы Doris Matthaus & Frank Nestel (Ursuppe жасаушылары) шығарған танымал неміс үстел ойыны. Атауы шамамен "Арқалы еркек" деп аударылады, бірақ ойын әдетте ағылшын тілінде "Асығыс еліктер" деп аталады. Ойын барысында әр ойыншы төрт елік командасымен жарысып, саз орларынан аулақ жүріп, кейде бір-бірінің үстіне үйіледі. 1970 жылы Monty Python's Flying Circus сериясында қылмыскерлердің қылмыскерін жалған ақпараттар арқылы таныстырған. Бұл қылмыскердің аты Динсдейл Пиранья, ол адамдардың басын жерге іліп қоятын. Пиранья "Спини Норман" деген көзге көрінбейтін алып елік оның артынан әр жерде жүріп жүрді деп сенді, және ол Спини Норманның ұшақ ангарында жасырынғанын білгенде, ол ангарды ядролық бомбамен жарылдырды. Шоудың қорытынды титрлері кезінде Спинни Норман Лондонды аңдып, "Динсдейл!" деп айқайлайтын көрінеді. 1981 жылы BBC Records компаниясы "Hedgehog Sandwich" деп аталатын альбом шығарды, онда Not the Nine O'Clock News телехикая сериясынан комедиялық эскиздер бар. Израильдік "Сезам көшесі" нұсқасында Рехов Самсумның басты кейіпкерлерінің бірі - "Киппи Бен Киппод" (Киппи Хеджхогсон) деп аталатын қызғылт, адам өлшеміндегі, апельсин түсті тікпенді елік. Кейіннен осы кейіпкер Израиль / Палестинаның "Рехов Сумсум Шараа Симсим" сериясында пайда болды. "Сезам көшесі" испан нұсқасында басты кейіпкерлердің бірі "Эспинете" (кішкентай омыртқа) деп аталатын адам өлшеміндегі қызғылт елік болды. Saint Tail анимесінде басты кейіпкер Ханеока Мейми суперқарақшы Saint Tail-тің титулдық alter ego-да жүргенде Руби есімді қоңыр елікті үй жануары ретінде алады. Руби Сент-Тейлге бір іс-шарада көмектеседі, соңғысының сиқырлы трюктерінің біріне шабыт береді және талисман ретінде әрекет етеді. Ұлыбританияда "Old Glory" журналында (ол ескі көліктерді сақтау қозғалысын қамтиды) "Еліктердің кек алуы" атты мультфильм жарық көрді. Онда еліктер түрлі шығармашылық жолдармен булы дөңгелектерді жояды, соның ішінде бірін жардан құлатуды көрсетті. Бұл комикс 1990 жылдары "Жас реставраторлар" бетіне кірген және оны "АЖ" деп аталатын адам салған. "Тұмандағы елік" - 1975 жылы Юрий Норштейн режиссерлік еткен анимациялық фильм. Бұл фильмде тұманды орман арқылы досы аюға баратын елік туралы әңгімеленеді. Гарри Идженгог - Yoshi's Island-тағы жау. Ол - Йоши жақындаған кезде айналасына жүгіріп, тікендерін созып жүретін жау. Mega Man 3 NES-те Needleman сахнасында робот-елік жауы болды, оны Nintendo Power-те "Needle Harry" деп атады. Mega Man II-де Game Boy-де бұл жау Needleman-мен бірге қайта оралады, ал соңында "жаулар тізімі" "Хари Гарри" деп аталады (жапон тілінде елік "харинезуми" немесе "инелі тышқан" деп аталады). Ол тікенектерін атып шабуыл жасайды, сонымен қатар дөңгеле алады, бұл кезде ол зақымданбайды. BBC телешоуының "Бір аяқ қабірде" эпизодындағы "Уақытсыз уақыт" эпизодында Виктор, ақаулы автокөлік сигнализациясын өшіргеннен кейін таңертеңгі уақытта үйге қайтып келе жатып, кездейсоқ шіріген елікке аяқ басып, оны үйге кіргізеді. 1997 жылдан бастап 2000-шы жылдардың ортасына дейін түрлі британдық телеарналарда Think! жол қауіпсіздігі туралы жарнамалар көрсетілді, бұл британдық үкіметтің жол қауіпсіздігі науқанының бөлігі болды. Жарнамалар (мысалы, Жол патшасы, Жаңа өмір, Қараңғыда жарқыра, Жасыл адам және т.б.) негізінен балалар аудиториясына бағытталған, оларға жол қауіпсіздігінің негіздерін әндер мен кіші еліктердің қызықты оқиғалары арқылы үйреткен. Телевизиялық жарнамаларды толықтыратын промо-веб-сайт болды. Ол 2003 жылы жаңадан жасалған жарнамалармен бірге қайта іске қосылды, бірақ 2008 жылы тоқтатылды. Оның ресми түрде сақталған нұсқасы бар. Katekyo Hitman Reborn-да Киоя Хибари Ролл есімді елікті өз тоңфаларынан басқа, ерекше қаруларының бірі ретінде пайдаланады. Bottom сериалының екінші сериясының соңғы эпизодында Ричи үндістер еліктерді жейді деп жаңылысады, ал Эдди Гитлер елікті вомбл деп қателікке түседі. The Incredible String Band тобында "The Hedgehog's Song" атты ән бар, ол The 5000 Spirits or the Layers of the Onion альбомында жазылған. Оны Майк Херон жазған. Littlest Pet Shop-та Рассел Фергюсон (Сэмюэл Винсент дауыстаған), қызғылт елік және топтың ұйымдастырушысы. Әдетте, ол Littlest Pet Shop-тағы барлығын жолға қойып, басқаларының бұзуына жол бермейді. Оны көбінесе кірпік деп қателікке түсіреді. 2012 жылғы "The Hobbit: An Unexpected Journey" фильмінде сахард Радагаст Себастьян есімді елікті үй жануары ретінде ұстайды. Once Upon A Forest фильмінде Рассел есімді елік басты кейіпкерлердің бірі.