Кіріспе

Канадада негізделген бұрынғы ислами ұйым

Канадалық ислам конгресі (CIC) – канадтық мұсылмандық коммерциялық емес ұйым болатын. Бұл топ 1994 жылы елдің түкпір-түкпірінен келген мұсылман лидерлерінің кездесуімен, Ватерлоо университетінің микрочип дизайны саласындағы әлемдік сарапшысы Мохамед Эльмасри тарапынан құрылды және 1998 жылы коммерциялық емес ұйым ретінде ресми түрде тіркелді.

Израиль-Палестина қақтығысы

2006 жылдың наурыз айында CIC коммюнике жариялап, онда Стивен Харпер үкіметін "Вашингтон мен екі елдегі ықпалды Израильді қолдайтын еврей лоббисінің соңынан ойсыз ергені" үшін айыптады.

2008 жылғы эссе байқауы

2008 жылы Канадалық ислам конгресі мен Канадалық араб федерациясы (CAF) «Канаданың орта мектептері мен университеттерінің студенттерін (17 жастан 27 жасқа дейін) «Палестинаның этникалық тазалануы» тақырыбында эссе жазуға шақыратын» эссе байқауын ұйымдастырды. Бұл іс-шара Аль-Накбаның 60 жылдығына арналған шаралардың бір бөлігі болды – 1947-1948 жылдары палестиналықтарды өз отандарынан этникалық тазалау. Канадалық еврей ұйымы Bnai Brith Canada бұл байқауды «әлеуметтік шындықты бұрмалайтын, еврей мемлекетінің кез келген нысандағы болуын заңсыз деп есептейтін ашық үгіт-насихаттық бастама» деп сынады. Бұл топтар жастарды «Палестинаны этникалық тазалау» тақырыбында эссе жазуға шақырып, ұлттық эссе байқауын жариялады, бұл яһуди халқының атамекенінде яһудилердің болуы заңсыз деген жалған ұғымға негізделген. Сондай-ақ, «Бұл байқаудың мақсаты – Канадалық араб топтарын біріктіру, олардың көпшіліктің пікірін бейнелейтіндей көрінетінімен, Израильдің өмір сүру құқығын жоққа шығаратын экстремистік көзқарастарды ұстанады» делінген. Канадалық ислам конгресі мен Канадалық араб федерациясы (CAF) B'nai B'rith Canada-ны сынға алып, «Академиялық зерттеулерді және сөз бостандығын тоқтатуға шақыру – B'nai Brith-тің академиялық институттардың негізгі принциптерін жек көруінің көрінісі. Мұндай қорқыту тактикасы Израильді қолдайтын ұйымдардың арасында жиі кездесетін құрал болып табылады және Израильдің апартеид саясаты туралы халықтың білуін тоқтатуға бағытталған» деді. «Израиль палестиналық халықты этникалық тазалау негізінде құрылды. 1947-1948 жылдары шамамен 800 мың палестиналық өз үйлерінен және жерлерінен қуылды, 500-ден астам палестиналық ауылдары мен елді мекендері қиратылды және олардың тұрғындарына өз отандарына оралуға рұхсат берілмеді».

CIC сын-пікірлері

1998 жылдан бері CIC мұсылмандарға және исламға қарсы көзқарастарды ақпарат құралдарында жариялауды белсенді түрде бақылап келеді және осы саладағы талдамаларын көрсететін есептер жариялап тұрады. "Исламдық партизандар", "исламдық бүлікшілдік" және "мұсылман әскерилері" сияқты тіркестердің қолданысына қарсы шығып, "соғысшыл" немесе "терроршыл" сияқты терминдерді діни байланыссыз пайдалану қажет екенін айтады, "өйткені ешбір дін терроризмді, соғысшылдықты немесе экстремизмді үйретпейді және қолдамайды. Дегенмен, батысқа қарсы қасиетті соғыс жариялаған топтар жасаған ірі террористик шабуылдардың көбеюі бұл мәселені қиындатады, себебі олардың шабуылдарының себептері олардың діни сенімдеріне байланысты. Конгресс Ұлттық поштаны "тұрақты түрде №1" исламға қарсы бағытталған ақпарат құралы деп атады.

Ұлттық поштаның жауабы

National Post газетінің бірнеше жазушысы кейіннен CIC-ті исламға қарсы деп айыптап сынға алды. Александр Роуз былай жазды: "CIC-тің [2001 жылғы] Дурбан конференциясын қолдауынан, онда иық мұрынды еврейлер апартеид пен геноцидке теңестірілген, CIC-тің кейбір шындығын айтуға тырысатын расистік тілдерге қатысты ешқандай мәселесі жоқ сияқты" және CIC-тің "әлеуметтік үйлесім" атымен цензураға құштарлығы, CIC-тің өзінің айтуынша, Мысыр, Ирак, Иран және Сауд Арабиясындағы мұсылмандарды қысымға алатын авторитарлық жүйенің еске түсіреді". Сонымен қатар, Роуз: "Жаман тілдерді өңдеу арқылы, CIC дұрыс ойлар туындайды деп санайды, тіпті шындықты баяндаудың қажетті құнына барып та" деді. Роберт Фулфорд CIC "өзінің болуын негізінен орын алмаған кемсітушілік әрекеттерге шағымдану арқылы дәлелдейді" және "діннің атынан қылмыс жасаған адамдардан аулақ болуды ұсыну абсурд" деп жазды. Ал Джонатан Кей "Канадалық ислам конгресінің өкілдері осы елде не айтуға болады және не айтуға болмайды дегенді шешеді" деп жазды және CIC президенті Эльмасри – "елдегі жек көрушіліктің барлығын өзі шешетін адам" екенін айтты.

Дэниел Пайпске мәлімдеме және кешірім

2005 жылғы 29 сәуірде шыққан "Friday Bulletin" басылымында CIC вице-президенті Вахида С. Валианте консервативті американдық саяси комментатор Дэниел Пайпс "Гитлердің ізбасары", "Гитлердің тактикасын қолданады" және "Американы мұсылмандардан этникалық тұрғыдан тазалауды қалайды" деп жазды. Пайпс бұл мәлімдемелерді жасағанын жоққа шығарды және кейіннен қорлау туралы шағым түсірді. Содан кейін CIC "шексіз кешірім сұрап", "мақаладағы сөздерін қайтарып алды". CIC сондай-ақ Пайпстің сот шығындарын өтеу үшін қаражат жөнелтіп, оның атынан канадалық қайырымдылық қорына қайырымдық жасады. Пайпс CIC-тің кешірім сұрауы Канадада "исламшыл топтар өз қарсыластары туралы жалғанды таратуға толыққанды жазасыздықпен мүмкіндік алмайды" екенін көрсетеді деді.

Адам құқықтары жөніндегі сот

2007 жылдың желтоқсанында CIC Канаданың, Британдық Колумбияның және Онтарионың адам құқықтары жөніндегі комиссияларына Maclean's Magazine журналына қарсы шағымданулар жолдады. CIC шағымына сәйкес, Maclean's журналы 2005 жылдың қаңтарынан 2007 жылдың шілдесіне дейін жариялаған 18 мақаласы, соның ішінде Марк Стейннің "Исламның болашағы" деген бағынымы исламофобиялық сипатта болды. CIC пікірінше, Maclean's журналы "ашық түрде исламофобиялық" және "канад мұсылмандарына қарсы жек көрушілік пен үсықсыздау сезімдерді тудырады". 2008 жылдың сәуір айында Онтарионың адам құқықтары жөніндегі комиссиясы (OHRC) заңнамадағы кемшіліктерге байланысты шағымды қарауға құзыреті жоқ екенін мәлімдеді (Онтарионың адам құқықтары кодексінің тиісті бөлімдері тек белгілер немесе символдар арқылы жасалған кемсітуді қарастырады, баспа материалдары емес). Комиссияның құзыреті болмаса да, ол Maclean's журналының жариялаған мақалаларын "ксенофобиялық", "залал келтіруші", "исламофобиялық" және "жағымсыз пікірлерді насихаттаушы" деп айыптаған мәлімдеме жасады. Комиссия исламфобия мәселесін БАҚ-та талқылауды күшейту қажеттігін атап өтті. Британдық Колумбияның адам құқықтары жөніндегі комиссиясы 2008 жылдың маусым айында шағымды тыңдады. Кейіннен шағым қабылданбады. Федералдық адам құқықтары жөніндегі комиссия да шағымды қабылдамады. 2008 жылдың маусым айында Ниагара-о-Лейк конференциясында Канадалық заңды адам құқықтары жөніндегі агенттіктер қауымдастығының ұлттық вице-президенті Вахида С. Валианте Марк Стейнды Альберта штатының орта мектебінің мұғалімі Джеймс Кигстрамен салыстырды, ол еврейлердің "Холокостты сымбаттанып қалу үшін жасағанын" студенттеріне үйреткен және тексерген. Ол: "Олар негізінен бірдей теориялар туралы айтады. Бұл азаматтық диалог емес" деді. Германияда Холокосттан заманалар бұрын "кейін болған оқиғаларға сөздер негіз болды. Біз де сондай тағдырға ұшырауымыз мүмкін, және осы себепті шағымданушылар осы мәселені көтеруді қалады".

Экстремизмге қарсылық

Ұйым мұсылман ата-аналарына жасөспірімдердің интернеттегі әрекеттерін қадағалауға және шетелдік саяси ұйымдарға қосылудан немесе діни обрядтарға әуестенуден аулақ болуға кеңес берді. Сондай-ақ, ол мешіттерге "жасырын мақсаттары бар шетелдік мұсылман топтарының" қауымға енуіне қарсы күшті болуды ескертті. Ұйым "кейбір жаңылысқан мұсылмандар Канада мұсылмандарын, әсіресе жастарды, тартып алып, оларды елімізге немесе шетелге қарсы қылмыс жасауға пайдалануы мүмкін" деп ескертетін брошюра таратты және қауымды "импортталған экстремистік идеологияларды" қабылдамауға шақырды. CIC 2005 жылы жарияланған ислам пайғамбары Мұхаммедтің даниялық карикатураларына сабырлылықпен жауап беруге шақырды. Бұл бейнелерге деген ашу-ыза Еуропа мен мұсылман әлеміндегі Дания мекемелеріне шабуылдармен қатар, зорлық-зомбылыққа толы митингілерге әкелді. Елмасли Канада мұсылмандарын редакцияға және Дания үкіметіне хат жазу арқылы "бақыланған және салмақты" жауап беруге шақырды. Ол сондай-ақ мұсылмандарды өз үйлеріне мұсылман емес адамдарды шақырып, мешіттерде ашық есік күндерін өткізуге шақырды. Демонстрацияларға қатысудан бас тартып, "демонстрация кезінде кім не істейтінін бақылау мүмкін емес. Мұсылманға қарсы көзқарасты білдіретін немесе сөз бостандығын қолдайтын адамдар да келіп, пікір таласы зорлыққа ұшырауы мүмкін. Оның орнына, біз үкіметті антисемитизмдей исламға қарсылықты мойынуға шақыру үшін белсендірек әрекет етуді ұсындық".

Ауғанстандағы соғыс

CIC Канаданың Ауғанстандағы әскери миссиясын 2009 жылы тоқтатуды және Канаданың БҰҰ-ны барлық тараптарды қатыстыратын бейбіт конференция демеушілік етуге шақыруын ұсынды.

Жамылғысы бар сайлаушылар

CIC консервативті федералды үкімет ұсынған, барлық сайлаушыларға дауыс беру алдында беттерін ашуды талап ететін заңға қарсы шықты. Бұл ұсыныс, Канада сайлау комиссиясының сайлау пункттеріндегі қызметкерлерге діни себептермен бетін жабатын әйелдерге дауыс беруге рұқсат беруіне жауап ретінде жасалды. CIC мәлімдемесінде, ұсынылған консерваторлық заңның қажеті жоқ екені, ол тек мұсылмандарға қарсы кемсітушілікті күшейтеді және "исламофобтар арасында саяси пайда табуға мүмкіндік береді" делінген.

Канаданың терроризмге қарсы 2001 жылғы Заңы

2007 жылы CIC 2006 жылдың басында мерзімі өткен, тергеу тыңдауларын және алдын ала қамауға алуға рұқсат беретін 2001 жылғы Канаданың терроризмге қарсы заңының ережелерін жаңару туралы ұсыныстарға өз қарсылығын білдірді. Конференция атынан сөйлеген Эльмаси: "Біз терроризммен байланысты қызметтерді қарастыратын кез келген арнайы соттарға қарсымыз, себебі соңында бұл канадалықтардың азаматтық құқықтарына зиян келтіреді".

Шариғат соттары

Канадалық ислам конгресі Марион Бойдтың Онтарио үкіметі мұсылмандардың азаматтық дауларды өз еркімен шариғат трибуналдарына жүктеуіне, ал олардың шешімдері Арбитраж туралы заңға сәйкес заңдық күшке ие болуына рұқсат беру туралы ұсыныстарын қолдады. Бұл ұсынысқа Мұсылман Канада конгресі, Мұсылман әйелдерінің Канадалық кеңесі және мұсылман емес әйелдер ұйымдары қарсы шықты. Провинциялық үкімет ақыры ұсыныстан бас тарды және осы процесте яһудилер мен христиандар үшін бар болған діни арбитраж трибуналдарын таратып жіберді. CIC президенті Эльмасри Канада мұсылмандарының «өз діндерін жұрт алдында сынай беруге, Пайғамбарды жамандауға, Құранды қысымға алуға және Ислам заңдарын, шариғатты білімі жоқпен жамандауға тырыспауы керек» деп жазғаннан кейін дау туды. Содан кейін Мұсылман Канада конгресі ШИК-тен шариғатты сынға алғандарды «исламды қорлап, Құранды мазақтап, Мұхаммедті жамандап отыр» деген жалған айыптаулары үшін кешірім сұрауды талап етті. МКК мәлімдемесінде, CIC президенті Эльмасри олардың тобын дінге қарсылық жасады деп айыптады, бұл бірнеше ислам елдерінде өлім жазасына кесілетін қылмыс, соның салдарынан МКК мүшелерінің кейбіреулері белгілі бір ислам елдеріне барса тұтқындалуы мүмкін деп қорқып қалды. Бұл ұсынысты еврей және кейбір христиандық топтар да қолдады, бірақ ол сайлаушылардың арасында қолдау таппады және консервативтік партияның сайлаудағы жеңілісіне себепкер болған маңызды факторлардың бірі ретінде қарастырылды.

Хезболла мен Хамасқа қолдау көрсету

2006 жылы Израиль мен Хезболла арасындағы қақтығыс кезінде Канаданың Ислам Конгресі мен Канада Араб Федерациясы Канада үкіметін Хезболла мен Хамасты белгіленген террористік ұйымдар тізімінен алып тастауға шақырды. CIC президенті Эльмасли Канада үкіметі "Хезболла мен Хамасты тыйым салынған террористік ұйымдар тізіміне енгізу туралы 2002 жылғы шешімін қайта қарауы керек" деп жазды, себебі Канада Израильді сол тізімге қоймағандықтан, мұндай қадам "ақылға сыймайтын екіжүзділік және әділдіктің қорлауы болар еді". Элмасли сондай-ақ Хезболла мен Хамасты осы тізімге енгізу туралы шешім "әділдік пен бейбітшілікке қарсы бағытталған арнайы мүдделер тобының ықпалымен қабылданды" деді.

Исламфобия

CIC 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін исламфобияның күшеюіне қатысты сынды ашық білдірді. Ол үкіметтер мен мектеп басқармаларын мұсылмандар мен арабтарға қатысты қысым көрсету мен кемсітушілікке қарсы күресуде немқұрайлылық танытты деп айыптады және Онтарио провинциясын қоғамдық сауалнама жүргізуге шақырды. Куинс Паркте өткен баспасөз конференциясында CIC өкілі Вахида С. Валианте "Исламофобия бар, және ол өсіп келеді" деді, сондай-ақ "2001 жылғы 11 қыркүйектен бері Онтарио үкіметі, оның ішінде Білім министрлігі, мұсылман және араб жастарын оқшауланудан және шеттетуден қорғауға бағытталған жан-жақты саясатты қабылдауға ешқандай күш жұмсаған жоқ" деді.

"Исраилдік сионистер" "меншікті ойнату ойынын ойнайды" деген пікір

2006 жылы CIC вице-президенті Вахида С. Валианте «произраильдік сионистер үгіт-насихат арқылы ислам мен мұсылмандардан қорқыныш тудырып, әдемі, қарапайым канадалықтар мен американдықтарды манипуляциялық ойындарға салып алады» деп сынады. Ол сондай-ақ «сионистік фанатиктер (Израильдің мүддесін Американың мүддесімен байланыстыратын неоконсервативті Ликуд партиясының қолдаушылары) және оңшыл евангелистік «мыңжылдық» немесе соңғы заман христиандары барлық жердегі бостандық сүйетін адамдарға қауіп төндіретін күш ретінде «Ислам терроризмін» көтеріп, қорқыныш сезімін тудырады. Олар қорқыныш ақыл-ойыны жоятынын, адамның санасын қорқыныш ұялататындардың қолына беретінін біледі» деп жазды. Ол сондай-ақ «Фашизм мен сионизм де өз мақсаттарына қорқыныш арқылы жетті» деп мәлімдеді.

Вахида С. Валиантедің "Таңдалған адамдар" мақаласы

2003 жылдың ақпан айында жазылған мақалада CIC вице-президенті Вахида С. Валианте былай деп жазды: Өкінішке орай, еврейлердің «таңдалған» идеясы ғана емес, расизмді институционалдық деңгейге көтерді, сонымен қатар жалпы адамзат тарихы үшін қауіпті үлгі орнатты, онда нәсілдік басымдық туралы талаптар қалыпты жағдайға айналды, барлық өзгелерді, бізбен бірдей емес адамдарды бағалау және олармен қарым-қатынас жасаудың бөліп-тараушы стандарты болды. Еврей тағылымдамасы мен білім беру профессоры және Канадалық еврейлер конгресінің Онтарио аймағының өкілі Рейчел Туркиенчиц Валиантеге жазған хатында «ол 'таңдалған халық' тұжырымын дұрыс түсінбегенін» жазды, ол шын мәнінде еврейлер мен Құдай арасындағы қатынасты білдіреді және «бұл әрі қарай 'нәсілдік басымдық' дегенді білдірмейді». Туркиенчиц: «Мақала өздігінен жеккөрушілік көзқарастарды қолданып, 'расизмге қарсы хабарлама' таратуға кінәлі». Канадалық еврейлер конгресі шағымданғаннан кейін Валианте ұйымға «'таңдалған халық' терминінің мағынасы Ескі өсиет кітаптарындағы мағынасына сәйкес келмейтінін» мойындап хат жолдады.