«Ғарыш саяхаты»: 2004 жылғы ғылыми-фантастикалық деректі фильм. Күн жүйесіне саяхат, ғарышқа қатысты ақпарат, планеталар, артықшылықтары мен кемшіліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Space Odyssey: Voyage to the Planets, АҚШ-та Voyage to the Planets and Beyond деп сатылатын, 2004 жылы екі бөлімдік көркем деректі фильм. Оны Impossible Pictures жасады, ал BBC Worldwide, Discovery Communications және ProSieben өндірді. Space Odyssey Күн жүйесі бойынша шартты түрде жасалған адамдардан құралған экипаж саяхатын көрсетеді, бұл ғарышқа ұшу және әртүрлі планеталар туралы ғылыми ақпаратты жеткізу үшін қолданылады. Бағдарлама алғашқыда Walking with Spacemen деген атаумен Walking with деректі фильмдер сериясының бір бөлігі ретінде жарияланған. Шығарылым алдында атауы өзгертіліп, басқа Walking with бағдарламаларымен байланысы үзілгенімен, Канадада бастапқы атаумен көрсетілді. Space Odyssey-дің арнайы эффектілері мен ғылыми дәлдігі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, алайда кейбір сын-ескертпелер бағдарламаның сюжеттік желілері мен драмалық тұстарына қатысты айтылды.
Space Odyssey: Voyage to the Planets, marketed as Voyage to the Planets and Beyond in the United States, is a 2004 two part fictional documentary created by Impossible Pictures and produced by BBC Worldwide, Discovery Communications and ProSieben. Space Odyssey chronicles a fictional crewed voyage throughout the Solar System, which is used to convey scientific information on spaceflight and on the different planets. The programme was initially announced under the title Walking with Spacemen as an instalment in the Walking with franchise of documentaries. Though the title was changed before release and its connection to the other Walking with programmes was removed, it was broadcast under the original title in Canada. The special effects and scientific accuracy of Space Odyssey was praised by critics, though some criticism was leveled at the storylines and drama portions of the programme.
Бірінші бөлім
Жақын болашақта бес ғарышкер – командир Том Кирби, инженер Иван Григорев, дәрігер Джон Пирсон, геолог Зоя Лессард және экзобиолог Нина Сулман бір шақырымнан астам ұзындығы бар, ядролық қозғалтқышты Пегас ғарыш кемесімен Жер орбитасынан аттанады. Алты аптадан соң Пегас алғашқы мақсаты – Венера планетасының орбитасына жетеді, онда Лессард пен Григорев Орфей қондырғышымен жер бетіне түседі. Григорев арнайы дайындалған, нығайтылған қысымды костюммен қысқа серуен жасайды, ал Лессард қондырғыш ішінде қалады. Серуенде Григорев жақын жердегі қолданыстан шығарылған советтік «Венера-14» қондырғышына барады, бірақ кестеден қалып, шаршау мен қызудан зардап шегеді, тек қана Орфейге қайта оралады. «Пегас» кемесімен сәтті ұшып, Пегасқа қосылғаннан кейін, экипаж Венерадан Марсқа бет алады. Марс орбитасына жеткен соң, экипаж Пегасқа отын құю үшін бұрыннан орналастырылған жабдықтау кемесімен кездеседі. Кирби, Пирсон және Сулман Арес қондырғышымен Марс бетіне қонады, Valles Marineris каньон жүйесінің бөлігі Мелас Чазманың жанына қонады. Олар каньонның түбінде, жер астында жасырылған сұйық суды табуға ниетті, осы мақсатта шары бар роботтық көлік (Чарли деп аталған) пайдаланады. Қона салғанда, Кирбиге шаң даулы соқты, бірақ ол жарақаттанбады. Су табуға жасаған алғашқы әрекеттері күннің жарқырауынан тоқтатылады, бұл жер бетіндегі ғарышкерлерді бірнеше күнге Арес ішінде паналауға мәжбүр етеді, ал орбитадағы Лессард пен Григорев та Пегас бортында паналады. Қауіп сейілгеннен кейін Арес экипажы Мелас Чазманың шетіне оралады, онда Сулман Чарлиді каньонның түбіне жеткізіп, жер астында көмілген шамалы мөлшерде сұйық суды табады. Алайда Лессардтың хабарлауынша, каньонда үлкен шаң даулы қалыптасып, олардың миссиясын құлатпауы мүмкін. Су үлгісін алғаннан кейін, астронавттар тағы да Арес ішінде паналады. Шаң даулы басылғаннан кейін Арес ұшып, Пегасқа қайта қосылады.
At an unspecified point in the near future, five astronauts, commander Tom Kirby, engineer Yvan Grigorev, medic John Pearson, geologist Zoë Lessard, and exobiologist Nina Sulman depart Earth orbit on a mile long nuclear powered spaceship, Pegasus. Six weeks later, Pegasus arrives in orbit around their first destination, Venus, where Lessard and Grigorev pilot the lander Orpheus to the surface, where Grigorev conducts a short walk in a specially designed reinforced pressure suit while Lessard remains inside the lander. During the walk, Grigorev visits the nearby derelict Soviet lander Venera 14, however he starts to fall behind schedule, and suffers from exhaustion and overheating, only narrowly making it back to Orpheus. After successfully launching and docking with Pegasus, the crew depart Venus for Mars. After arriving in Mars orbit, the crew rendezvous with a pre placed supply ship to refuel Pegasus. Kirby, Pearson, and Sulman descend to the surface of Mars in the lander Ares, landing near Melas Chasma, a part of the Valles Marineris canyon system, where they intend to search for liquid water buried beneath the surface at the bottom of the canyon using a robotic rover (named Charlie) carried by a balloon. Upon landing, Kirby is hit by a dust devil, but he is not injured. Their first attempt at finding water is thwarted by a solar flare, which forces the astronauts on the surface to take shelter in Ares for a few days, while Lessard and Grigorev in orbit onboard Pegasus take shelter too. Once the danger has passed, the crew of Ares return to the edge of Melas Chasma, where Sulman successfully guides Charlie to the bottom of the canyon, successfully finding a small amount of liquid water buried under the ground. However, Lessard reports that a large dust storm is developing in the canyon, which threatens to ruin their mission. After retrieving the water sample, the astronauts once again take shelter in Ares. Once the dust storm has passed, Ares lifts off and rejoins Pegasus.
Екінші бөлік
Марстан кейін «Пегас» келесі бағыты – Юпитерге жетеді, онда жылдамдықты арттыру үшін Күнге жақын жерге қарай қозғалады. Күнге қарай бара жатқанда «Пегас» Меркурийден өтеді, бірақ миссия шектеулері оған қонуға мүмкіндік бермейді. Күннің күшті радиациясынан қорғау үшін «Пегас» айналында жасанды магниттік өріс туындайды, бірақ генератордың қуат талаптары оларды зертханаларын және ұйықтау бөлімдерінде жасанды гравитацияны қамтамасыз ететін центрифуга сияқты емес қажетті жүйелерді өшіруге мәжбүр етеді. Ұшу сәтті аяқталады, ал экипаж Юпитерге қарай беттейді. Астероид белдеуі арқылы өтетін кезінде экипаж екілік астероид жүйесінің күтпеген жақыннан өтуіне куә болады, бұл миссиялық басқарудан алынған деректердегі қателіктерге байланысты күтілгеннен әлдеқайда жақын болады. «Пегас» Юпитердің жоғарғы атмосферасында қарқынды аэротормоздық маневр жасайды, осылайша оларды Иоға бағыттайды. Иоға бара жатқанда Пирсон лимфома диагнозын алады, бұл оған күнге жақын ұшу кезінде алған жоғары радиациялық дозаның салдары болады. Ио орбитасына келгеннен кейін алғашқы қону алаңы, сондай-ақ екінші қону алаңы, жалғасып жатқан жанартаулық атқылаулар мен қауіпті радиация деңгейіне байланысты қауіпсіз емес деп танылады. Миссиялық басқаруда әлі де тәуекелді үшінші қону алаңына қонуға, немесе қауіпсіз, бірақ аз қызығушылық тудыратын төртінші қону алаңына қонуға қатысты қызу пікірталас болғаннан кейін, қызықтырақ алаңға қону туралы шешім қабылданады, бірақ радиациялық әсерді азайту үшін миссия ұзақтығы қысқартылады. Содан кейін Лессард «Гермес» қондырғышымен жалғыз өзі Иоға түседі. Жер бетінде ол ауыр радиациялық қорғанышпен жабдықталған ғарыш костюмінде тез шаршайды. Радиация деңгейінің өсуімен экипаж Лессардқа жаяу жүруін тоқтатуды бұйырады. «Гермес»-ке оралғанда ол жинаған барлық үлгілерін қалдырады. Кейін «Пегас» Еуропаға жетеді, онда олар жер бетінен су мұзының үлгілерін алу үшін роботты зерттеуші жібереді. Юпитер маңындағы миссиясын аяқтағаннан кейін «Пегас» Сатурнға ұзақ сапарға шығады. Алайда Пирсонның жағдайы нашарлайды, ол қатты әлсірейді. Сатурнға жеткеннен кейін «Пегас» Титан орбитасына кіреді, онда олар үлгілерді жинау үшін роботты зерттеушіні жібереді, бірақ зерттеуші бұзылып, жоғалады. Титаннан кеткеннен кейін «Пегас» Кассини бөлігіндегі орбитаға орналасады, онда Сұлман Сатурн сақиналарынан үлгі алу үшін ғарышқа шығады. Алайда, ғарышқа шығу кезінде Пирсон қайтыс болады. Содан кейін экипаж Пирсонды жоқтап, не істеу керектігін шешкенге дейін Жермен байланысты бір күнге үзеді. Осы кезеңде Кирби Пирсонның денесін Сатурн сақиналарына жібереді. Байланысты қалпына келтіргеннен кейін экипаж миссияны жалғастыруға шешім қабылдағанын хабарлайды (АҚШ нұсқасында олар үйге оралуға шешім қабылдайды) және олар көп ұзамай Плутонға беттейді. Плутонға келген Кирби мен Григорев «Клайд» қондырғышымен жер бетіне қонады, онда экзопланеталарды анықтау үшін телескоптар тізбегін орнатады, олар Сатурннан Плутонға дейінгі сапарында өзгертілген, ал телескопты калибрлеу үшін Жерге бағыттайды. Плутоннан кетер алдында Кирби мен Григорев ғарыш зерттеулері жолында қаза болған астронавттарға, соның ішінде олармен бірге Плутонға қонуға тиіс болған Пирсонға арнап қысқаша ескерткіш шара өткізеді. Кейін «Клайд» көтеріліп, «Пегас»-қа қосылады. Жерге қайта оралатын жолда олар Яно Мур деп аталатын ойдан шығарылған ұзақ мерзімді кометамен кездеседі. Лессард пен Сұлман үлгілерді жинау үшін «Мессье» қондырғышын басқарады, ал Кирби, Григорев және миссиялық басқару кометаның ішінде сейсмикалық белсенділіктің күшеюін байқайды. Сұлман мен Лессард экспедицияларын жалғастырады, бірақ комета ядросы күтпеген жерден жарылады. Сұлман мен Лессард «Пегас»-қа оралу үшін «Мессье» қондырғышымен көтеріледі, ол өзі кометаның жарылуынан шашыраған қалдықтарға шалынып, ғарыш кемесіне ауыр зақым келтіреді. Кирби оттегі ағып кетуін тоқтатуға тырысады, ал Григорев комета қалдықтарынан жарақат алады. Зақымдалған «Пегас»-пен байланысқа түсе алмай, Лессард пен Сұлман «Мессье»-ден бас тартып, әуе шлюзіне ғарышқа шығады. Григоревтің өкпесінен комета сынығын алып тастау үшін жедел операция жасағаннан кейін, үш қабілетті астронавт «Пегас»-ты жөндеп, соңғы сапарын бастайды. Соңында, алты жылдық үзілістен кейін «Пегас» және оның экипажы Жерге оралады.
Departing Mars, the next destination of Pegasus is Jupiter, which they will reach by swinging near by the Sun to pick up speed. On the way towards the Sun, Pegasus passes by Mercury, however mission constraints prevent landing there. To protect them from the intense radiation of the sun, an artificial magnetic field is generated around Pegasus, but the power requirements of the generator force them to turn off non essential systems, such as their laboratory and the centrifuge that provides artificial gravity for their sleep compartments. The flyby is a success, and the crew head to Jupiter. On their way through the asteroid belt, the crew perform an unplanned close flyby of a binary asteroid system, which passes much closer than predicted owing to discrepancies in the data provided by mission control. Pegasus performs an intense aerobraking manoeuvre in Jupiter's upper atmosphere to put them on course for Io. En route to Io, Pearson receives a diagnosis of lymphoma, which he received from a high radiation dose during the solar flyby. Upon arriving in orbit over Io, the primary landing site is considered unsafe due to an ongoing volcanic eruption, as is the secondary landing site due to lethal levels of radiation. After a heated discussion at mission control over whether to land at the still potentially risky tertiary landing site, or to land at the safe but uninteresting quaternary landing site, the decision is made to land at the more interesting site, but the mission duration is cut to reduce radiation exposure. Lessard then descends alone to Io in the lander Hermes. On the surface, she quickly becomes exhausted in her heavy radiation shielded spacesuit. With the radiation levels climbing, Lessard is ordered by the crew to abort her walk. Returning to Hermes, she leaves all the samples she had collected behind. Pegasus then encounters Europa, where they send a robotic probe to the surface to collect sub surface ice samples. Their mission around Jupiter complete, Pegasus embarks on the long journey to Saturn. However, Pearson's condition continues to worsen, weakening him severely. Upon arriving at Saturn, Pegasus enters orbit around Titan, where they release a robotic probe to collect samples, however the probe malfunctions and is lost. Leaving Titan, Pegasus is placed in an orbit in the Cassini division, where Sulman performs a spacewalk to collect a fragment of Saturn's rings. However, during her spacewalk, Pearson dies. Subsequently, the remaining crew cut off communications with Earth for a whole day while they mourn Pearson and decide what to do next. During this period, Kirby sets adrift the body of Pearson into the rings of Saturn. Upon restoring contact, the crew reveals that they have decided to continue the mission (in the US version, they decide to return home), and they leave for Pluto shortly afterwards. Arriving at Pluto, Kirby and Grigorev land on the surface in the lander Clyde, where they set up a telescope array to detect exoplanets, which they had modified on their journey from Saturn to Pluto, and the telescope is pointed at Earth for a calibration test. Before leaving Pluto, Kirby and Grigorev perform a short memorial service for astronauts who have died in the pursuit of space exploration, including Pearson, who was intended to land on Pluto with them. Clyde later ascends and docks with Pegasus. On the way back to Earth, they rendezvous with a fictional long period comet, Yano Moore. Lessard and Sulman pilot the lander Messier to collect samples, with Kirby, Grigorev and mission control observing increasing seismic readings from within the comet. Sulman and Lessard continue their excursion, but the nucleus of the comet suddenly breaks apart. Sulman and Lessard liftoff aboard Messier to return to Pegasus, which itself is struck by fragments of debris of the destructing comet and severely damages the spacecraft. Kirby tends to an oxygen leak while Grigorev is injured by comet debris. Unable to contact the damaged Pegasus, Lessard and Sulman abandon Messier and spacewalk to the airlock. After performing emergency surgery on Grigorev to remove the comet fragment from his lung, the three able astronauts repair Pegasus and commence on the final journey home. Finally, after six years away, Pegasus and her crew arrive home to Earth.
Зерттеу және кеңесшілер
"Ғарыштық Одиссея" сериалында адамның әртүрлі әлемдерді зерттеуін ең шынайы және дәл бейнелеу үшін, түсірілім тобы жүздеген роботтық миссиялардан жиналған деректерді пайдаланды, оның ішінде тау жыныстарының құрамы, гравитациялық өрістер және атмосфера туралы мәліметтер де бар еді. Бағдарламаға көптеген ғалымдар мен астронавттар тартылды, олардың ішінде аталған Дэвид Скотт, Жан Пьер Хайнере, Крис Уэлч және Кевин Фонг, сондай-ақ астронавт Рейнхольд Эвальд, ғарыш туралы жазатын Дэвид Бейкер, ғарыш физигі Мишель Догерти, математик және астроном Карл Д. Мюррей, астробиолог Чарльз С. Кокель, SETI координаторы Алан Пенни, астрономдар Дэвид Хьюз және Франсиско Диего, плазма физигі Эндрю Коутс, атмосфера физиктері Стивен Р. Льюис және Питер Рид, сонымен қатар Еуропалық аэрокосмикалық қорғаныс және ғарыш компаниясының концепциялық бөлімінің басшысы Адриан Расселл кеңес берді. Шынайы ғылым сюжетке де әсер етті; "Ғарыштық Одиссея" сериалында Уран және Нептун планеталары көрсетілмейді, себебі бұл планеталар Пегас кемесінің бағытына сәйкес келмейтін.
In order to produce the most realistic and accurate vision possible of human exploration of the different worlds visited in Space Odyssey, the production team used facts collected on hundreds of different robotic missions, including details concerning rock formations, gravity fields and atmospheres. Numerous scientists and astronauts were consulted for the programme, including the aforementioned David Scott, Jean Pierre Haigneré, Chris Welch and Kevin Fong, alongside astronaut Reinhold Ewald, space author David Baker, space physicist Michele Dougherty, mathematician and astronomer Carl D. Murray, astrobiologist Charles S. Cockell, SETI coordinator Alan Penny, astronomers David Hughes and Francisco Diego, plasma physicist Andrew Coates, atmospheric physicists Stephen R. Lewis and Peter Read, and Adrian Russell, Head of Concepts at the European Aeronautic Defence and Space company. Actual science also influenced the overall plot; the planets Uranus and Neptune are not visited in Space Odyssey since the planets were out of position to the path taken by the Pegasus.
Костюмдар мен ғарыш кемелері
"Космикалық Одиссея" фильмінде қолданылған декорациялардың көп бөлігін WonderWorks компаниясы жасады. Бұл компания Лос-Анджелесте орналасқан және ғарыш тақырыбындағы фильмдермен жақсы таныс. WonderWorks бұрын "Аполлон-13" (1995), "Айдан Жерге" (1998), "Ғарыш ковбойлары" (2000), "Жер ядросы" (2003) және "Ертеңгі күн" (2004) сияқты жобалардың үстінде жұмыс істеген. "Ертеңгі күн" фильмінде пайдаланылған Халықаралық ғарыш станциясының макеті "Космикалық Одиссея" фильмінде "Пегас" ғарыш кемесінің зертханалық бөлімдеріне бейімделіп қолданылды. "Пегас" кемесінің басқару орталығы – ғарыш шаттлының өңделген кабинасы болды. Декорациялар АҚШ-тан Лондонға тасылып, екі студияда құрастырылды. Кейіннен олардың бір бөлігі Ресейге жіберіліп, төмен гравитациялық жағдайда ұшатын ұшақта қайта орнатылды, соның арқасында актерлер салмақсыздық сезімін бастан кешіре алды.
Most of the sets used in Space Odyssey were constructed by WonderWorks, a Los Angeles based setbuilding company familiar with space movies. WonderWorks had previously worked on productions such as Apollo 13 (1995), From the Earth to the Moon (1998), Space Cowboys (2000), The Core (2003) and The Day After Tomorrow (2004). A set modelled on the International Space Station, previously used in The Day After Tomorrow was used in Space Odyssey, adapted for the lab areas of the Pegasus. The command centre of the Pegasus was a modified cockpit of a Space Shuttle. The sets were shipped from the United States to London and constructed at two studios. Some portions were later taken to Russia and re built on board a reduced gravity aircraft so that the actors could film while weightless.
Қабылдау
Генриетта Уолмарк "Глоб энд Мейл" газетінде "Space Odyssey" туралы аралас пікір білдірді, бағдарламаның драмалық бөлігін "әрең еліктеуші" деп сипаттады, бірақ арнайы эффектілерін және ғылыми ақпаратты жоғары бағалады, соңында "ғылымды көбінесе дұрыс, ал фантастиканы мүлдем қате көрсеткен" деген қорытындыға келді. Негізгі бағдарлама сияқты, "The Robot Pioneers" Impossible Pictures компаниясымен жасалған және BBC, Discovery Channel және ProSieben арналарымен, сондай-ақ Science Channel арнасымен бірлесіп өндірілген. "Робот пионері" ғарыш зерттеуінің нақты тарихын және "Space Odyssey" бағдарламасының артындағы ғылымды зерттейді, Күн жүйесі планеталарына жіберілген адамсыз роботтық миссиялардың тарихын баяндайды. Кітап АҚШ-та "Планеталарға және одан әрі: ғарыш саяхаты" деген атпен жарық көрді. Кітап Пегастағы жердегі қызметкерлер мен экипаждың құрастырылған күнделік жазбаларына негізделген, олар барған планеталар туралы толыққанды деректермен және тарихта оларды зерттеген нақты роботтық миссиялар туралы ақпараттармен толықтырылған. Ол арнайы тапсырыспен жасалған цифрлық суреттермен және бағдарламадан алынған скриншоттармен безендірілген.
Henrietta Walmark gave Space Odyssey a mixed review in The Globe and Mail, writing that the drama portion of the programme was "a cheesy wannabe" but praised the special effects and scientific information, concluding that it "gets most of the science right and the fiction all wrong". Like the main programme, The Robot Pioneers was created by Impossible Pictures and produced by the BBC, the Discovery Channel and ProSieben, though also in association with the Science Channel. The Robot Pioneers explores the real history of space exploration as well as the science behind Space Odyssey, telling the story of the unmanned robotic missions to the planets of the Solar System. The book was released in the United States under the title Voyage to the Planets and Beyond: A Space Exploration. The book is based on the fictional diary entries of the ground staff and crew on Pegasus, with supplementary factual information on the planets they visited and the real robotic missions which have explored them through history. It is illustrated with specially commissioned digital still images and screenshots taken from the programme.
Тур
Space Odyssey-дің іске қосылуымен бірге тур өтті, оның аясында Кристофер Райли Ұлыбритания бойынша саяхаттап, жеті және одан жоғары жастағы балалар үшін іс-шаралар ұйымдастырды. Онда ол Күн жүйесі туралы деректерді, Space Odyssey-дің ғылыми негізін, сериядан бұрын жарияланбаған видеоматериалдарды және тікелей демонстрацияларды көрсетті.
The launch of Space Odyssey was accompanied by a tour, during which Christopher Riley traveled across the United Kingdom to host events for children seven and over in which he presented facts about the Solar System, the science behind Space Odyssey, unseen footage from the series and live demos.
Интерактивті нұсқасы
BBCi (BBC Interaktivtі Televіdenіe) бағдарламасын пайдалану арқылы көрермендер бағдарламаның алғашқы көрсетілімі кезінде «Космос саяхаты» фильмін интерактивті мүмкіндіктерімен бірге тамашалай алды. Көрермендер «Миссиялық баяндама» деп аталатын виртуалды миссияны басқару интерфейсіне қол жеткізе алды, онда экранда пайда болатын деректер, сондай-ақ әрбір сахнаға арналған түсіндірмелер мен қосымша ақпараттар ұсынылды.
Using BBCi (BBC Interative Television), viewers could during the programme's original airing watch Space Odyssey with interactive features. Viewers could access the "Mission Report", a virtual mission control interface which included pup up facts on the screen, as well as context and extra information for each scene.
Веб-сайт
2004 жылы «Space Odyssey» сериалына қосымша веб-сайт ашылды, онда «Pegasus» және серияда бейнеленген басқа да ойдан шығарылған ғарыш кемелері туралы ақпарат, экипаж мүшелерінің толыққанды сипаттамалары мен нақты ғылыми мәліметтер ұсынылды. Сайтта пазлдар мен «Space Doctor Interactive» сияқты ойындар да болды, онда ойыншылар Марсқа аттанған астронавттарды қадағалайтын дәрігер рөліне еніп, оларға көмектеседі.
An accompanying website to Space Odyssey was launched in 2004, including information on the Pegasus and the other fictional spacecraft featured in the series, detailed profiles on the crew members and real scientific information. Also included on the website were games, including jigsaw puzzles and Space Doctor Interactive, in which players take the role of a doctor looking after astronauts on a mission to Mars.