Генри Уайт: Американдық дипломаттың өмірі мен қызметі
Henry White (diplomat)
Генри Уайт – көрнекті американдық дипломат, Версаль келісіміне қол қойған. Т. Рузвельт оны «ең пайдалы қызметкер» деп атаған. Биографиясы туралы толық ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дипломат
American diplomat
Генри Уайт (29 наурыз 1850 жыл – 15 шілде 1927 жыл) 1890-жылдар мен 1900-жылдардағы көрнекті американдық дипломат және Версаль шартының қол қоюшыларының бірі болды. Уайттың мансабының ең жақсы кезеңінде президент болған Теодор Рузвельт оны «Менің президенттік мерзімімде және одан көп жылдар бұрынғысынан бүкіл дипломатиялық қызметтегі ең пайдалы адам» деп сипаттады. Вудро Вильсонның бас кеңесшісі полковник Хаус Уайтты «осы елдің тудырған ең білікті дипломаты» деп атады.
Henry White (March 29, 1850 – July 15, 1927) was a prominent American diplomat during the 1890s and 1900s, and one of the signers of the Treaty of Versailles. Theodore Roosevelt, who was president during the peak of White's career, described White as "the most useful man in the entire diplomatic service, during my Presidency and for many years before." Colonel House, the chief aide to Woodrow Wilson, called White "the most accomplished diplomatist this country has ever produced."
Ерте өмір
Балтимор қаласында дүниеге келген Уайт, Мэриленд штатының бай және әлеуметтік байланыстары жақсы отбасында өскен. Ол Джон Кэмпбелл Уайт пен оның әйелі Элиза Риджлидің ұлы, сондай-ақ тағы бір Элиза Риджлидің немересі еді. (Бала кезінде Уайтты атасы сол кездегі президент Франклин Пирспен кездесуге алып барған.) Уайт балалық шағының көп бөлігін Мэриленд штатындағы ата-анасының Хэмптон есімді поместьесінде өткізді, бүгінде ол Ұлттық саябақтар қызметінің басқаруында. Азамат соғысы кезінде отбасы Конфедерация тарапын қолдады. 1865 жылы Конфедерация жеңіліске ұшырап, соғыс аяқталғаннан кейін Уайттың отбасы Францияға көшіп, ол Парижде білімін аяқтады. Бес жыл өткен соң, тағы бір соғыс Уайттарды қашуға мәжбүр етті, Франко-пруссия соғысы кезінде Наполеон III құлағаннан кейін олар Ұлыбританияға көшті. Ұлыбританияға көшкеннен кейін Уайттың денсаулығы нашарлағандықтан, дәрігері оған сыртқы ортада қарқынды жаттығулар жасауды кеңес берді. Осы кеңес Уайтті құмар ойыншы түлкі аулаушыға айналдырды; бұл әрекет Викториялық Ұлыбританияның көптеген көрнекті тұлғаларымен танысуға мүмкіндік берді. Ол 1879 жылы Маргарет "Дейзи" Стьювесант Ратерфордқа үйленгенге дейін аң аулауды жалғастырды.
A native of Baltimore, White was born into a wealthy and socially well connected Maryland family, the son of John Campbell White and his wife Eliza Ridgely, and the grandson of another Eliza Ridgely. (As a boy, White was taken by his grandfather to meet then President Franklin Pierce.) White spent much of his childhood at Hampton, the Maryland estate of his grandparents, today run by the National Park Service. During the Civil War, the family's sympathies were with the Confederacy. After the war ended in 1865 with a Confederate defeat, White's family moved to France, where White finished his education in Paris. Five years later, war once again set the Whites to flight, moving to Britain after the fall of Napoleon III during the Franco Prussian War. Because White showed signs of ill health after the move to Britain, he was ordered by his doctor to maintain a vigorous athletic regimen outdoors. These orders led White to become an avid fox hunter; an avocation that in turn allowed him to meet many of the leading figures in Victorian Britain. He continued to hunt until his marriage, in 1879, to Margaret "Daisy" Stuyvesant Rutherfurd.
Дипломатиялық мансабының алғашқы жылдары
Уайттың жаңа әйелі амбициялы және еңбекқор әйел болды, ол күйеуін Еуропадағы жылдары оны қызықтырған дипломатия саласында мансап қууға ынталандырды. Ол үйленгеннен кейін, 14 жыл шетелде тұрғаннан соң АҚШ-қа қайтып келді. Түлкі аулау арқылы қалыптасқан қарым-қатынастарын, сондай-ақ өзінің және әйелінің отбасыларының байланыстарын пайдаланып, ол дипломатиялық қызметке тағайындалуға ниетті екенін білдірді. Үш жылдық танысулардың нәтижесінде, 1883 жылдың жазында Уайттың күш-жігері Венадағы АҚШ елшілігінің хатшысы лауазымымен марапатталды, ол министр Альфонсо Тафттың басшылығымен жұмыс істеді.
White's new wife was an ambitious and hard working woman who encouraged her husband to pursue the career in diplomacy in which his years in Europe had interested him. After his marriage, White moved back to the United States after 14 years living overseas. Using the relationships he developed fox hunting, as well as the contacts possessed by his and his wife's families, he expressed his interest in getting a diplomatic post. After three years of networking, White's efforts were rewarded in the summer of 1883 with the secretaryship of the U. S. legation in Vienna, working under minister Alphonso Taft.
Елшілік жылдары
1905 жылдың 6 наурызында ол Президент Тафт 1909 жылы қызметке кіргенге дейін осы лауазымда қалды және Тафт оның отставкаға келуін сұрады. 16-шы көшеден тыс жерде орналасқан үй қаланың көптеген шетелдік елшіліктеріне жақын болды, ал Уайт әлемнің әртүрлі елдерінен келген елшілермен белсенді түрде қарым-қатынас жасады.
On March 6, 1905, He stayed in that position until President Taft took office in 1909 and requested his resignation. The house, located off 16th Street, was near many of the city's foreign embassies, and White actively socialized with ambassadors from around the world.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Уайттың қызы 1909 жылы граф (Эрнст Ханс Кристоф Роджер) Герман фон Зехерр-Тосс деген неміс аристократына үйленген еді, ал 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Уайт Германияда оларды көріп тұрды. Ол әйелімен бірге екі апта Берлинде қамауда болды, содан кейін қыздарының соғыстың алғашқы екі жылын АҚШ-та өткізген екі баласымен бірге Нидерланды арқылы үйлеріне қайта алды. Уайттың Ұлыбритания мен Германиямен тығыз байланысы болғандықтан, ол соғыстың алғашқы жылдарында бейтараптық сақтады, бұл көзқарас оны біртіндеп бейтараптық пен бейбітшілікті жақтаған президент Вудро Вильсонды қолдауға итерді. 1914 жылы Вильсон әкімшілігі Уайттан алдымен 1914 жылғы Панамерикандық конференцияға американдық делегацияны басқаруды, кейін Гаитиде министр болып қызмет етуді сұрады. Алайда Уайт екі ұсыныстан да бас тартты және әйелінің денсаулығының күрт нашарлауына байланысты осы жылдары дипломатиядан шет қапты, ол 1916 жылдың 2 қыркүйегінде қайтыс болды. Германия АҚШ кемелеріне қарсы шексіз су асты кемелері соғысын жүргізетінін жариялағанда, Уайт АҚШ-тың соғысқа қатысуы сөзсіз екенін түсінді және оны толық қолдады. Француздар соғыс жариялағаннан кейін маршал Жоффре басқаратын арнайы әскери миссияны АҚШ-қа жібергенде, Уайт миссияны өз үйінде қабылдады.
White's daughter had married Graf (Ernst Hans Christoph Roger) Hermann von Seherr Thoss, a German aristocrat, in 1909, and White was in Germany visiting them when World War I started in 1914. He and his wife were sequestered in Berlin for two weeks, and then were able to leave for home via the Netherlands with their daughter's two children, who spent the first two years of the war in the United States. Because White had strong ties to both Britain and Germany, he remained neutral in his sympathies during the early years of the war, an attitude which gradually made him a supporter of President Woodrow Wilson, who also advocated neutrality and peace. In 1914, the Wilson administration asked White first to head the American delegation to the 1914 Pan American Conference and later to serve as Minister to Haiti. White declined both offers, though, and stayed out of diplomacy during these years because of the rapidly declining health of his wife, who died on September 2, 1916. When Germany declared that it would conduct unrestricted submarine warfare against U. S. ships, White realized that U. S. entry into the war was inevitable, and he supported it wholeheartedly. When the French sent a special military mission, headed by Marshal Joffre, to the United States after the declaration of war, White hosted the mission in his mansion.
Америкалық бейбітшілік комиссары
1918 жылғы 19 қарашада, қару тоқтату туралы мәлімдеме жасалғаннан кейін көп ұзамай, Уайт президент Уилсоннан Германиямен бейбітшілік шартына жұмыс істеу үшін Францияға баратын бес американдық бейбітшілік комиссарының бірі ретінде қызмет етуге шақыру алды. Уилсон Уайтты республикашыл болғанымен, оның бейбітшілік мақсаттарын қолдағандықтан шақырды. Сонымен қатар, Уилсон Уайтты сол кездегі ең тәжірибелі американдық дипломат және Комиссиямен келісімдер жүргізетін еуропалық көшбасшылардың көпшілігін білетін адам деп бағалады. Комиссия 14 желтоқсанда Парижге келді. Уайт Еуропаның түрлі елдерінен келген саяхатшылармен сөйлесіп, әр топтың не қалайтынын және не қабылдайтынын білуге тырысты. Ол сондай-ақ Уилсон мен Сенаттағы республикашылдар (Лодж басшылығымен) арасында ортақ шешім табуға тырысты, егер Сенат Уилсон келіссөз жүргізген келісімді қабылдамаса, олар оны қабылдамайтындай жағдай туындады. Германиямен бейбітшілік шартына қол қойылғаннан кейін (АҚШ Сенаты кейін оны ратификациялаудан бас тартты), Уилсон және Мемлекеттік хатшы Роберт Лансинг АҚШ-қа оралды, ал Уайт Австрия-Венгрия және Болгариямен бейбітшілік шартын жасау үшін делегацияны басқаруды Мемлекеттік хатшының орынбасары келгенше жалғастырды. Бес айлық жұмыстан кейін Уайт және делегацияның қалған бөлігі 1919 жылғы 9 желтоқсанда Парижден кетіп қалды. АҚШ-қа оралғаннан кейін Уайт Уилсон мен Лоджты келісімге келтіріп, Сенаттың келісімді мақұлдауына қол жеткізуге тырысты. Алайда 1920 жылғы 19 наурызда Сенат келісімді қабылдамады.
On November 19, 1918, shortly after the declaration of the Armistice, White received a surprise invitation from President Wilson to serve as one of the five American Peace Commissioners, who would go to France to work on the peace treaty with Germany. Wilson extended the invitation because White was a Republican yet still a supporter of Wilson's peace aims. Wilson also valued White as being the most experienced American diplomat of the time, and a man who knew most of the European leaders with whom the Commission would deal. The Commission arrived in Paris on December 14. White talked with dignitaries from across Europe to learn what various groups wanted and what they would accept. He also sought unsuccessfully to find a common ground between Wilson and the Senate Republicans (led by Lodge) who would be in a position to reject the treaty Wilson was negotiating. After the peace treaty with Germany was signed (the U. S. Senate later refused to ratify it), Wilson and Secretary of State Robert Lansing returned to the United States, leaving White to lead the delegation in drafting the peace treaties with Austria Hungary and Bulgaria until he could be relieved of command by the Assistant Secretary of State. After five more months of work, White and the remainder of the delegation left Paris on December 9, 1919. Upon his return to the United States, White continued to try to bring Wilson and Lodge together to compromise and get the treaty approved by the Senate. On March 19, 1920, however, the Senate rejected the treaty.
Зейнеткерлік
Келісімнің қабылданбауы Уайттың дипломатиялық мансабын аяқтады, бірақ ол қоғамдық өмірде белсенді қызметін жалғастырды, басқа ұйымдармен қатар, Ұлттық географиялық қоғамның, Коркоран галереясының және Смитсонов институтының сенімді өкілі болды. Уайт дипломатиялық және саяси әлемнен достармен хат алмасып, қонақжайлық танытуды жалғастырды. Уайт 1876 жылдан өліміне дейін "Кникербокер" клубының мүшесі болды. 1916 жылы әйелі қайтыс болғанға дейін, олардың екі баласы болды. 1920 жылдың 3 қарашасында Уайт Уильям Д. Слоанның жесірі Эмили Вандербильт Слоанға қайта үйленді. Эмили Уильям Генри Вандербильттың (1821–1885) және Мария Луиза Киссамның (1821–1896) қызы, ал Корнелиус Вандербильттың (1794–1877) немересі болды. 1926 жылы Уайттың денсаулығы нашарлай бастады және ол көп уақытын төсекке жатып өткізді. Ол операциядан кейін бірнеше сағаттан соң қайтыс болды. Оның жесірі 1946 жылдың 29 шілдесінде Массачусетс штатының Ленокс қаласында қайтыс болды. Уайттың денесі Вашингтондағы Ұлттық соборға, Уодроу Вильсонның қабіріне жақын жерленді.
The rejection of the treaty ended White's diplomatic career, though he continued to be active in public life, as a trustee for the National Geographic Society, the Corcoran Gallery, and the Smithsonian Institution, among other organizations. White also continued to correspond and host friends from the diplomatic and political worlds. White was a member of the Knickerbocker Club from 1876 until his death. Before his wife's eventual death in 1916, they had two children together:
On November 3, 1920, White remarried, to Emily Vanderbilt Sloane, the widow of William D. Sloane. Emily was the daughter of William Henry Vanderbilt (1821–1885) and Maria Louisa Kissam (1821–1896), and the granddaughter of Cornelius Vanderbilt (1794–1877). In 1926, White's health began to fail, and he spent much of his time confined to bed. He died a few hours after undergoing an operation. His widow died on July 29, 1946, in Lenox, Massachusetts. White's body was buried in the National Cathedral in Washington, D. C., near the tomb of Woodrow Wilson.