Кіріспе

Этностық топ

Франциядағы камбоджалықтар – Францияда туған немесе Францияға көшіп келген кхмер халқынан тұрады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, халық саны шамамен 80 000-ға жетеді, бұл қауым камбоджалық диаспорадағы ең ірі қауымдардың бірі болып табылады. Франциядағы камбоджалық халқы Оңтүстік-Шығыс Азиядан тыс жерлерде ең көп қоныстанған, олардың тарихы Вьетнам соғысы мен одан кейінгі Индокитайдағы босқындар дағдарысынан бұрын, тіпті 1975 жылдың 17 сәуірінде Пномпеньде билікті басып алған Пол Пот пен Қызыл Кхмерлердің қорқынышынан да бұрын басталды. Камбоджа азаматтық соғысы аяқталып, АҚШ қолдаған Лон Нолдың әскери диктатурасы мен Кхмер Республикасы құлатылған кезде, Қызыл Кхмерлер Камбоджада билікті басып алғанға дейін, бірнеше камбоджалықтар Францияға қашып үлкерді. Оның інісі Лон Нон және басқа кхмер шенеуніктері Пномпеньде билікті басып алған марксистік-лениндік диктатура – ККП-ның қолынан қамалып, өлім жазасына кесілді. Бұл Саигонның құлауына 13 күн бұрын, ал Екінші Индокитай соғысы 1975 жылдың 30 сәуірінде аяқталды.

Тарих

Камбоджалықтардың Францияға көшіп келуі 19 ғасырдың соңғы жартысында, Камбоджа француз протектораты болған кезде басталды. Көшіп келгендердің бірінші толқыны негізінен елдің элиталық тобына жататын студенттер мен жұмысшылардан, соның ішінде патшалық отбасының мүшелерінен құралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Францияның колониялық империясынан сарбаздар мен азаматтар Франциядағы соғысқа көмектесу үшін жұмылдырылды. Соғыс кезеңінде шамамен 2000 камбоджалық Францияға келді. 1953 жылы Камбоджа тәуелсіздік алғаннан кейін, Камбоджадан көптеген студенттер мен мамандар Францияға келуді жалғастырды. Олардың көпшілігі қысқа мерзімді болып, өз елдеріне оралды, бірақ 1960 жылдардың соңында Камбоджадағы азамат соғысы басталғанда, көпшілігі Францияда тұрақтауды және отбасы мүшелерінің көшіп келуіне көмектесуді жөн көрді. Камбоджалық қауым 20 ғасырдың басынан бері құрылғандықтан, Париж аймағы Францияға келген камбоджалық иммигранттар үшін де, елдің басқа жерлерінде оқыған немесе жұмыс істегендер үшін де басты бағыт болды. Камбоджалықтардың көпшілігі 20 ғасырдың соңғы жартысында елдегі ауыр жағдайлардың салдарынан Францияға босқындар ретінде келді. 1975 жылы қызыл кхмерлер билікті басып алғаннан кейін, Камбоджаның азаматтарының шағын тобы Франция үкіметінің көмегімен елден қашып, Францияға келді. 1979 жылы қызыл кхмерлердің құлауы мен Камбоджадағы геноцидтің аяқталуына әкелген Камбоджа-Вьетнам соғысы кезінде Францияға әлдеқайда көп босқындар келді. 1989 жылға дейін Францияға шамамен 50 000 камбоджалық босқын келді. Франция білімді немесе елде туыстары бар камбоджалықтар үшін қолайлы орын болды, ал кедей және білімі жоқ босқындар АҚШ пен Австралияға көшіп кетті. Босқындардың соңғы толқыны 1990 жылдардың соңында, соңғы босқындар лагерлері жабылған кезде келді. Франциядағы вьетнамдықтар, лаос және этникалық қытайларға қарағанда, Индоқытайдағы қақтығыстардан қашқан камбоджалық босқындар салыстырмалы түрде кешірек келді және мемлекеттік көмек табуда қиындықтарға тап болды.

Мәдениет және демография

Камбоджалық француз халқы Парижде және айналасындағы Иль-де-Франс аймағында, сондай-ақ Лион мен Рона-Альп аймағында шоғырланған. АҚШ, Канада және Австралиядағы камбоджалық қауымдастықтарынан айырмашылығы, Франциядағы камбоджалықтардың саны орташа есеппен жоғары білімді, егделі және орташа табысы айтарлықтай жоғары. Қоғам әлі де кейбір мәдени салаларда өзінің туған елімен байланысты болғанымен, Франциядағы камбоджалықтар француз қоғамына кеңінен енігіп кеткен. Франциядағы камбоджалықтар "үлгілі азшылық" имиджін қалыптастырды; олардың табысы мен білімі басқа камбоджалық диаспоралық қауымдастықтарына қарағанда жоғары, бірақ қауымның орташа табысы ұлттық орташа деңгейден сәл төмен қалады. Буддизм қоғамда маңызды рөл атқарады және этникалық идентификацияның белгісі ретінде қарастырылады; ал кхмер тілінде сөйлеу қабілеті одан да аз бағаланады. Көшіп келген ата-аналар көшіп келгеннен кейін көп ұзамай балалары үшін тіл мектептерін ашқанмен, көптеген балалар кхмер грамматикасының және санскрит негізіндегі кхмер әліпбиінің қиындығына байланысты тіл оқуын доғарды. Франциядағы камбоджалықтардың шағын бөлігі 1955 және 1965 жылдар аралығында Францияға оралған француз отарлаушыларының әйелдері мен аралас нәсілді балаларынан тұрады; этникалық тегіне қарамастан, олардың көпшілігі үйде француз тілін емес, кхмер тілін қолданды.